• العربية
  • فارسی
  • English
Brand
  • پروګرامونه
  • افغانستان
  • نړۍ
  • ښځې
  • کلتور او ټولنه
  • معلومات او ټېکنالوژي
  • سپورت
  • پروګرامونه
  • افغانستان
  • نړۍ
  • ښځې
  • کلتور او ټولنه
  • معلومات او ټېکنالوژي
  • سپورت
  • پوښ
  • ژبه
    • العربية
    • فارسی
    • English
  • پروګرامونه
  • افغانستان
  • نړۍ
  • ښځې
  • کلتور او ټولنه
  • معلومات او ټېکنالوژي
  • سپورت
د دې وېبپاڼې ټول قانوني حقونه د وولنټ میډیا دي
volant media logo

په افغانستان کې نږدې «له هرو پنځو وګړو څخه یو یې د ماین په سیمو کې ژوند» کوي

۲۰ غبرگولی ۱۴۰۴ - ۱۰ جون ۲۰۲۵، ۲۳:۴۶ GMT+۱

ټېلګراف ورځپاڼې د «هالو ټرسټ» بنسټ په حواله راپور ورکړی، چې په افغانستان کې نږدې له هرو پنځو وګړو څخه یو یې په هغو سیمو کې ژوند کوي، چې د ماینونو او ناچاودو توکو له خطره ډکې دي. دا په دې معنا چې شاوخوا شپږنيم میلیونه افغانان په داسې سیمو کې مېشت دي.

د دې ادارې په وینا، افغانستان له اوکراین وروسته په نړۍ کې دویم هېواد دی چې تر ټولو زیات له ناچاودو توکو ککړ هېواد دی او د څلورو لسیزو پرله‌پسې جګړو سره سره، د ځمکنیو ماینونو له امله رامنځته شوي ګواښونه لاهم د زرګونو افغانانو ژوند ګواښي.

دا ستونزه تر هغې وروسته نوره هم ناوړه شوې، چې لسګونه زره افغان کډوال له پاکستان او ایران نه افغانستان ته دننه شول. ډېری دا خلک په ۲۰۲۱ کال کې د طالبانو تر واکمنۍ وروسته له هېواده وتلي و او اوس د ژوندي پاتې کېدو لپاره ډېر لږ امکانات لري.

هالو ټرسټ بنسټ چې له ۱۹۹۸ کال راهیسې په افغانستان کې فعالیت کوي، تر دې دمه یې تر ۸۰۰ زرو ډېر ماینونه او ۱۱ میلیونه ناچاوده‌ توکي پاک کړي دي، خو د نړۍوالو مرستو په ځانګړي ډول د امریکا نړۍوالې پراختیايي ادارې (USAID) د مرستو کمېدو له امله دا اداره اړ شوې، چې خپل کارکوونکي له ۲۲۰۰ نه ۱۰۰۰ ته راکم کړي.

په افغانستان کې د نوموړي بنسټ د پروګرامونو مشر ډاکټر فرید همایون خبرداری ورکړی، چې افغانستان ممکن «یوه هېره شوې بشري ستونزه» شي.

هغه وویل: «افغانان له ۴۰ کلونو نه ډېر له جګړو، بې‌ځایه‌ کېدو او بې‌وزلۍ سره لاس او ګرېوان دي. نړۍواله ټولنه باید په دې حساس وخت کې خلک یوازې پرېنږدي.»

هالو ټرسټ اندېښنه ښودلې، چې د ماین‌پاکۍ پروګرامونه به په راتلونکي کې زیانمن شي، په ځانګړي ډول ځینو اروپايي هېوادونو ویلي، چې غواړي له اوتاوا تړون څخه ووځي؛ هغه تړون چې د افرادو ضد ماینونو کارول او ساتل منع کوي.

ترویج لرونکی

د مولانا ادرېس ترور ته د منظور پشتین غبرګون: پښتانه دې خپل امنیت پخپله وساتي
۱

د مولانا ادرېس ترور ته د منظور پشتین غبرګون: پښتانه دې خپل امنیت پخپله وساتي

۲
تازه خبر

داعش- خراسان ډلې د مولانا محمد ادریس د وژنې مسوولیت ومانه

۳

د ډونالډ ټرمپ د ترهګرۍ ضد ستراتېژۍ کې افغانستان نشته

۴

د پاکستان پوځ: طالبانو د وسله‌والو ډلو په ملاتړ کې د افغانستان ملي ګټې له پامه غورځولي دي

۵

د کاناډا لومړی وزیر: د سپاه پاسداران هېڅ غړی به کاناډا ته پرېنښودل شي

•
•
•

نور کیسې

له سوریې او افغانستان سره د لوېدیځ چلند؛ ولې دمشق منل شوی او طالبان لا هم منزوي دي؟

۲۰ غبرگولی ۱۴۰۴ - ۱۰ جون ۲۰۲۵، ۲۲:۳۹ GMT+۱

په داسې حال کې چې نړۍ لا طالبان په رسمیت نه دي پېژندلي او افغانستان هم له بشپړې سیاسي انزوا سره مخ دی، د احمد الشرع په مشرۍ د سوریې نوی حکومت د یو شمېر لوېدیځو او سیمه‌ییزو هېوادونو له پراخ او تود هرکلي سره مخ شوی دی.

امریکایۍ فارن پالیسۍ مجلې په یوې نوې څېړنیزه مقاله کې چې د سه‌شنبې په ورځ (د غبرګولي ۲۰مه) خپره شوې، ویلي چې په چلند کې دغه توپیر د لوېدیځ د بهرني سیاست د معیارونو په تړاو جدي پوښتنې راپورته کړې دي.

د تحریر شام مشر احمد الشرع چې یو وخت یې له القاعدې سره تړاو درلود، اوس په دمشق کې د یوه هېواد واک په لاس کې لري او د امریکا او فرانسې د ولسمشرانو په ګډون یې د نړۍ له لوړپوړو چارواکو سره لیده‌کاته کړي دي. دې سره جوخت، افغانستان نه یوازې په نړۍواله کچه په انزوا کې دی، بلکې د امریکا د سفر د بندیزونو په وروستي نوملړ کې هم شامل شوی دی.

د فارن پالیسۍ مجلې په څېړنیزه مقاله کې راغلي، چې د چلند د دغه توپیر دلیل د حکومتونو له فعالیت سره نه، بلکې د لوېدیځ لپاره د هېوادونو د ستراتیژیک اهمیت کچه، د دواړو هېوادونو د مشرانو عمومي تصویر او په لوېدیځ کې د یادو هېوادونو د کډوالو ټولنې د تعامل له ډول سره تړاو لري.

سیاست، انځور او جغرافیه

د دغه تحلیل پر بنسټ، د سوریې نويو مشرانو وکړای شول چې خپل انځور بدل کړي او په رسمي جامو او نرم پیغامونو سره راڅرګند شي، په داسې حال کې چې طالبان لاهم د تېرو وختونو غوندې په دودیزه او تړلې بڼه کې دي.

همداراز ویل کېږي، چې د افغان او سوري کډوالو د تعامل ډول په لوېدیځو هېوادونو کې د پالیسيۍ‌جوړوونکو پر ذهنیتونو هم اغېز کړی دی. سوري ټولنه، په ځانګړي ډول په اروپا کې تر ډېره د خپل هېواد له نوي حکومت سره د تعامل غوښتونکې ده، خو د افغان کډوالو ټولنه، په تېره بیا په متحده‌ایالاتو کې مېشت افغانان، د طالبانو د منزوي کېدو، بندیزونو د پاتې کېدو او ان د هغوی پر ضد د مخالفو جبهو د ملاتړ غوښتنه کوي.

بشري حقونه او سیاسي واقعیتونه

د طالبانو په پرتله د سوریې نويو مشرانو په ظاهري ډول ډېرې ټولنیزې او مدني ازادۍ منلي دي. په دمشق کې ښځې په ادارو کې کار کوي، نجونې ښوونځیو ته ځي او فرهنګي فعالیتونه روان دي، خو په افغانستان کې نجونې له زده‌کړو محرومې شوې دي، ښځې له ډېرو ټولنیزو برخو اېستل شوي او پر فردي حقونو شدید بندیزونه لګول شوي دي.

له دې سره سره، د دې څېړنې لیکوال ټینګار کوي، چې له سوریې سره د لوېدیځ چلند، تر ډېره د بشري حقونو پر معیارونو نه، بلکې پر جیوپولیټيکي ګټو او سیاسي واقعیتونو ولاړ دی. هغه وایي: «سوریه د امریکا او اروپا لپاره مهمه ده، خو افغانستان نور چندان اهمیت نه‌لري.»

د تعامل او انزوا ازموینه

فارن پالیسي لیکي، چې الشرع او طالبان دواړه د واک له خلا او د پخوانیو حکومتونو له سقوطه ګټه اخیستې او واک ته رسېدلي دي، خو د نړۍ متفاوت چلند له دوی سره دا ښيي، چې په نړۍوال سیاست کې مشروعیت تر ډېره د ګټو، انځور او کړنو له لارې ترلاسه کېږي، نه یوازې پر خاورې د کنټرول له لارې.

د دې څېړنیزې مقالې لیکوال وړاندیز کوي، چې طالبان پر خپلو دواړو کورنیو او بهرنیو پالیسیو بیا غور وکړي او همداراز متحده‌ایالات باید له سوریې سره په خپلو اړیکو کې د مثبتې پایلې د ترلاسه کېدو په صورت کې له افغانستان سره هم حقیقي اړیکې په پام کې ونیسي.

څه موده مخکې د امریکا له ولسمشر سره د احمد الشرع د لیدنې او پر سوریې د ټرمپ د بندیزونو د پای ته رسېدو له اعلان سره سم، د طالبانو د مشر ملا هبت‌الله اخوندزاده او د سوریې لنډمهالې دورې ولسمشر ترمنځ د افغانانو په منځ کې بېلابېل بحثونه او څرګندونې وشوې. په ټولنیزو رسنیو کې بحثونه د دې دواړو څېرو پر سیاستونو، کړنو او نړۍوالو اړیکو تمرکز کاوه.

د ځینو افغانانو نظر دا و چې احمد الشرع په سوریه کې د جګړې د پای ته رسېدو په برخه کې مهم رول لوبولی. د خپلو خبرو له لارې یې د نړۍوالو پر وړاندې یو مثبت تصویر وړاندې کړی دی. افغان خبریال ولي ارین پر خپلې اېکس‌‌پاڼې لیکلي و: «یوه ترهګر خپل هېواد له نړۍ سره وصل کړ او بل ترهګر د افغانستان په څېر هېواد تیاره انزوا ته یوړ.»

په ترهګرۍ تورن ۵۰ تنه افغانان د حکومت له سقوط وروسته امریکا ته انتقال شوي دي

۲۰ غبرگولی ۱۴۰۴ - ۱۰ جون ۲۰۲۵، ۲۲:۲۰ GMT+۱

د امریکا د عدلیې وزارت سرپلټونکي دفتر د سه‌شنبې په ورځ په یوه تازه راپور کې ویلي، چې د کابل له سقوط وروسته د افغانانو د اېستلو پرمهال یو شمېر کسان چې په ترهګریزو فعالیتونو تورن و، امریکا ته انتقال شوي دي.

د راپور له مخې، له یادو کسانو څخه ۵۵ کسان تر دې وړاندې د شکمنو ترهګرو د څار په نوملړ کې شامل او پېژندل شوي دي.

د اف بي ای څېړنې ښيي، چې دغو کسانو غوښتل د افغانانو د تخلیې له پروسې ناوړه ګټه واخلي او امریکا ته ننوځي.

دغه څېړنه چې د سه‌شنبې په ورځ (د غبرګولي ۲۰مه) خپره شوې، پکې راغلي چې د ۲۰۲۱ کال د تخلیې پروسه له جدي ستونزو سره مخ وه، چې پکې د هویت د تثبیت لپاره د اصلي اسنادو کمښت او د شالیډ معلوماتو د ارزونې محدودیتونه شامل وو.

د جمهوري نظام تر سقوط وروسته د امریکا پوځ له ۹۰ زرو زیات افغانان امریکا ته ولېږدول، چې په دغو کسانو کې د پخواني حکومت ملکي او نظامي چارواکي هم شامل و او دوی د طالبانو د ممکنه ځورونې له وېرې د امريکايي ځواکونو په مرسته له هېواده ووتل.

په ورته وخت کې د امریکا جمهوري غوښتونکو په وار-وار د افغانانو د بیا مېشتېدنې پر پروسې نیوکه کړې، ځکه دوی اندېښنه لري چې ښايي ترهګر له دې لارې امریکا ته ننوتلي وي.

د ټرمپ حکومت د پاکستان او نورو هېوادونو څخه د بیا مېشتېدنې وړ افغانانو د لېږد مخه نيولې او د اېستل شویو کسانو د سابقې د ارزونې بهير نیمګړی ګڼي.

د امریکا د عدليې وزارت د سرپلټونکي دفتر راپور ښيي، «سره له دې چې ګواښونه موجود و؛ خو د فدرالي څېړونو اداره د نورو ادارو سره په ګډه موثر ګامونه پورته کړي څو دا خطرونه وڅاري او را کم یې کړي.»

که څه هم پېژندل شوي شکمن کسان د څارنې په نوملړ کې و؛ خو فدرالي پولیسو کافي شواهد نه درلودل، چې هغوی په ترهګریزو جرمونو تورن کړي.

د راپور له مخي؛ د ۲۰۲۴ کال تر جولای میاشتي پوري ۹ کسان تر څار لاندې و او له دې ډلې څلور کسان تر څېړنې لاندي دي، څلور نور د پېژندل شویو ترهګرو سره د اړیکو له امله تر نظارت لاندې دي او یو بل له امریکا څخه وتلی دی.

د عدليې وزارت د سرپلټونکی ادارې راپور زیاتوي، چې ۴۶ کسان د بېلابېلو دلایلو له کبله د څارنې له لیست څخه اېستل شوي دي، ځکه د فدرالي څېړنو ادارې داسي اسناد نه درلودل، چې دغه کسان د امریکا د امنیت لپاره مستقیم ګواښ پېښ کړي.

د عدلیې وزارت عمومي پلټونکي مایکل هورویټز ټینګار وکړ، چې د فدرالي څېړنو اداره توانېدلې چې احتمالي ګواښونه وپېژني او د هغوی د کمولو لپاره اړین اقدامات وکړي.

په راپور کې د نصير احمد طاهري نیونه یاده شوې، چې یو افغان دی او د اوکلاهوما ایالت کې ژوند کوي او د ۲۰۲۴ کال د ولسمشرۍ ټاکنو په ورځ د ترهګریز برید په پلان کولو تورن شوی و.

د راپور له مخې، د ننګونو سره سره د امریکا امنیتي سیسټمونه توانېدلي، چې دا ډول ګواښونه له منځه یوسي.

له افغانستان څخه د وتلو پروسه له ډېرې ګډوډۍ سره مخ وه.

د افغان حکومت له ړنګیدو او د امریکایي ځواکونو له وتلو وروسته په زرګونه پخواني بهرني نظامي همکاران، حکومتي چارواکي او پخواني امنیتي ځواکونه د کابل هوايي ډګر ته ولاړل او پرته له مناسبې پلټنې او ارزونې څخه امریکا ته ولېږدول شول.

همداراز د تخليې په پروسه کې د کابل هوايي ډګر مخې ته ۱۳ امریکایي سرتېري او له ۱۷۰ زيات افغانان د داعش په ځانمرګي برید کې ووژل شول.

یوه ترکي بشرپاله بنسټ پر ۲۰۰ زرو افغانانو د قربانۍ غوښه ووېشله

۲۰ غبرگولی ۱۴۰۴ - ۱۰ جون ۲۰۲۵، ۱۹:۴۸ GMT+۱

د «دیانت» په نوم د ترکیې یوه بشپرپاله بنسټ سږ کال د لوی اختر په مناسبت، په افغانستان کې پر اړمنو خلکو د قربانۍ غوښه وېشلې ده.

د ترکیې اناډولو خبري اژانس د سې‌شنبې په ورځ (د غبرګولي ۲۰مه) په یوه راپور کې زیاته کړې، چې دا مرسته د قربانۍ پروګرام په چوکاټ کې په کابل، کندهار، هرات او مزار شریف ولایتونو کې پر شاوخوا ۲۰۰ زرو کسانو وېشل شوې ده.

د خپاره شویو معلوماتو پر بنسټ، په دې پروګرام کې ۱۴۵۰څاروي قرباني شوي، چې غوښه یې بیا د یتیم‌خونو او ښوونځیو په ګډون پر اړمنو خلکو وېشل شوې ده.

په کابل کې د ترکیې سفارت د دیني چارو سلاکار امرا کندمیر وايي، چې دا مرستې د مرسته‌رسوونکو په مالي ملاتړ شوي او له ټولو هغو کسانو نه یې مننه وکړه، چې په دغه پروګرام کې یې برخه اخیستې ده.

د یادونې ده، چې دغه بنسټ تېر کال هم په لوی اختر کې د هېواد په بېلابېلو سیمو کې پر اړمنو افغانانو د قربانۍ غوښه وېشلې وه.

په کندهار کې پر اختریزو مېلو محدودیتونه: طالبانو شاوخوا ۵۰ کسان د هګیو جنګولو په تور نیولي

۲۰ غبرگولی ۱۴۰۴ - ۱۰ جون ۲۰۲۵، ۱۸:۲۲ GMT+۱

له کندهار څخه سرچینو افغانستان انټرنشنل ـ پښتو ته وویل، چې د دغه ډلې امربالمعروف محتسبانو د اختر په څلورو ورځو کې تر ۵۰ زيات کسان د «هګیو جنګولو او نورو تفریحي لوبو» په تور نیولي او زنداني کړي دي. طالبان د هګيو جنګول «قمار» ګڼي.

له کندهار څخه سرچینو افغانستان انټرنشنل پښتو ته د سې شنبه په ورځ (د غبرګولي ۲۰ مه) ویلي، چې د اختر له پیل راهیسې د تفریح او خوشحالیو دودیزې مېلې له سختو محدودیتونو سره مخ شوې دي، چې پر مهال یې د امربالمعروف محتسبانو تر ۵۰ زيات کسان نیولي او ګڼ تفریحي فعالیتونه یې بند کړي دي.

په کندهار کې هر کال د کوچني او لوی اختر پر مهال د ځوانانو او ماشومانو له خوا د هګیو جنګول یو مشهور دود دی، چې خلک له بېلابېلو سیمو راځي او په مېله ځایونو کې سره راټولېږي.

سږ کال بیا د طالبانو د امربالمعروف ادارې دغه دود قمار ګڼلی او پرې بندیز یې لګولی دی.

دغه ځوانان د هګیو جنګولو او د قمار په تور نیول شوي او ځینې یې وروسته خوشې شوي دي.

د کندهار یو تفریحي سيمه
100%
د کندهار یو تفریحي سيمه

په کندهار کې مېشت یو شمېر ځوانان چې په مېله ځایونو کې د محتسبانو سره مخ شوي وایي: «د امربالمعروف ادارې یوازې د هګیو جنګول نه دي بند کړي، بلکې د ښار په ټولو مېله ځایونو کې یې د اېشولو هګیو پلور هم منع کړی دی.»

د کندهار ښار جاده، عینو مېنه، د بابا ولي زیارت، پارکونه او نور تفریحي ځایونه چې هر کال په اخترونو کې له خلکو ډک وو، سږ کال له هګۍ جنګولو او نورو لوبو تش وو.

د طالبانو د امربالمعروف اداره وايي: «د هګیو جنګول قمار دی، ځکه ځوانان یو له بل سره هګۍ جنګوي او بیا ګټونکی ټولې هګۍ اخلي.»

ګڼ شمېر ځوانان او د مېلو ګډونوال دغه کار یوازې یوه دودیزه تفریح ګڼي او وایي، چې له دې سره یې د اختر خوښي دوه برابره کېدلې.

د سرچینو د معلوماتو له مخي، په ښار کې پر هغو نورو تفریحي لوبو هم بندیز لګول شوی، چې پکې جایزې ورکول کېدې.

ځوانانو به د اختر پر مهال د لوبو توکي پلورل او ګډونوالو ته به یې نغدي جایزې یا نور توکي ورکول.

طالبانو دغه کارونه هم قمار بللي او پر وړاندې یې سخت اقدامات کړي.

په داسې حال کې چې اکثره تفریحي دوديزې لوبې بندې شوې دي، خو دغې ډلې یوازې ځوانانو ته د غېږ نیولو او دُرنخت لوبو اجازه ورکړې.

دُرنخت یوه دودیزه لوبه ده، چې پکې یوه ډله د بلې ډلې غړو ته دُرې ورکوي.

دا لوبه اکثره په اخترونو کې د ځوانانو تر منځ تر سره کېږي.

مخکې به ځینو ځوانانو په اخترونو او د خوښیو په مراسمو کې دریا یا تالۍ وهل او ورسره به یې لنډۍ یا وطني سندرې ویلې.

دا کار به اکثره په مېله ځایونو کې ترسره کېدی؛ خو طالبانو له څه مودې راهیسې پر دې هم بندیز لګولی او دا یې موسیقي بللې ده.

د اخترونو پر مهال به اکثره وختونه کورنۍ له خپلو ماشومانو سره تفریحي ځایونو ته تللې. خو امربالمعروف دا ځل خلکو ته ویلي، چې له دولس کلنې پورته نجونو ته اجازه ورنه کړي تر څو تفریحي ځایونو ته ولاړې شي.

په کندهار کې ماشومان د اختر د لوبو پر مهال
100%
په کندهار کې ماشومان د اختر د لوبو پر مهال

د کندهار یو شمېر اوسېدونکي وايي، چې دا محدودیتونه د اختر خوښي ترخه کړې ده.

په همدې حال کې د امربالمعروف چارواکي بیا ټینګار کوي، چې دا ټول «اقدامات د اسلامي ارزښتونو د خوندیتوب» لپاره تر سره کوي.

هغوی وايي، چې قمار، موسیقي او عبث لوبې د شریعت خلاف دي او دوی يې په بندولو مکلف دي.

یونیسف له ایران سره د افغان ماشومانو او میرمنو د ملاتړ هوکړه لاسلیک کړې

۲۰ غبرگولی ۱۴۰۴ - ۱۰ جون ۲۰۲۵، ۱۷:۲۳ GMT+۱

په ایران کې د ملګرو ملتونو د ماشومانو وجهي صندوق (یونیسف) موقتي استازې مونیکا اولیدزکا نیلسن د ایران د کډوالو ادارې له رییس نادر یار احمدي سره د افغان کډوالو ماشومانو او میرمنو د ملاتړ په موخه یو تفاهم لیک لاسلیک کړی.

اولیډزکا نیلسن ویلي چې دا تفاهم لیک به د زده کړې، روغتیا ساتنې، ماشومانو خوندیتوب او بیړنيو حالتونو ته د چمتووالي په برخو کې د دواړو ادارو ظرفیتونه کې پیاوړي کړي.

نوموړې هیله څرګنده کړې چې دا همکاري به په ایران کې هر ماشوم ته، پرته له دې چې د زیږیدو ځای یې چېرې وي، د ژوند کولو، ودې او د خپلو وړتیاوو درک کولو فرصت برابر کړي.

د ایران د ایسنا اژانس د رپوټ له مخې، یار احمدي د یونیسف هڅې وستایلې او ویې ویل چې لاسلیک شوی تفاهم لیک د زیانمنو ډلو د ژوند شرایطو ښه کولو او هغوی ته د غوره فرصتونو برابرولو پر لور یو مهم ګام دی.

هغه زیاته کړې چې افغان میرمنې چې لویې کورنۍ لري، د خپلو ماشومانو په روزنه کې له ډیرو ننګونو سره مخ دي.

یار احمدي وايي، د دواړو خواوو ترمنځ همکاري یوازې پر مالي فکتورونو ولاړه نه ده، بلکې هېواد یې هڅه کوي چې د یونیسف له تخصص ګټه واخلي.