نتنیاهو: موږ پر بسیج برید کړی او د ایران غیرمعمولي وسلې مو په نښه کړې دي

عبدالصبور صدیقي د تهران په یو پوهنتون کې د منځنيو ازموینو په منځ کې و، چې د اسراییل هوايي بریدونو په ښار کې ویجاړي پېل کړه.

نوموړي د ټولګۍ د ځنډېدو سره سم دستي پرېکړه وکړه، چې ایران پرېږدي او ۱۲۰۰ کلیومتره یې سفر وکړ ترڅو افغانستان ته ولاړ شي.

پر ایران د اسراییل هوايي بریدونه تېره اونۍ پيل شو، چې تل ابیب د ایران د مهم اټومي تاسیساتو، نظامي مشرانو او ساینس پوهانو په ګډون له ۱۲ څخه زياتې سيمې په نښته کړې.

اسراییل غواړي ایران د اټومي وسلو له جوړولو منعه کړي.

د تیرو اوو ورځو راهیسې دواړه هېوادونه یو پر بل بریدونه کوي، په خبر کې دا هم ویل شوي، چې د اسراییل پوځ له هغه وخت راهیسې په زیاتیدونکي ډول ملکي زیربناوې په نښه کوي.

په ایران کې افغان محصل صدیقي چې د کمپيوټر ساینس پوهنځي کې وو عرب نیوز ته وویل: « تېره اونۍ مو سم تلیفون او انټرنيټ نه درلود، د برېښنا قطعه کول زيات وه.»

نوموړي دا هم ویلي: «زما کورنۍ په هرات کې ده، زما د امنیت په اړه اندېښمنه وه. ما پرېکړه وکړه چې ووځم.»

نوموړی د زرګونو افغانانو له ډلې څخه دی، چې له جګړې له پيله هره ورځ له پولې اوړي.

په خبر کې راغلي، چې د هرات او د مشهد ښار ترمنځ اصلي لار اسلام قلعه له پولې هره ورځ له ۱۵۰۰ څخه تر ۸ زره خلک افغانستان ته ستنېږي.

په اسلام قلعه کې د یو روغتيايي مرکز روغتياپال وايي، چې په تېره اونۍ کې له ایرانه د راستنېدونکو افغانانو شمېر په ناڅاپي ډول ډېر شو، چې ډېرې کورنۍ هم په کې شاملې وې.

هغه زیاته کړه: «د اسلام قلعه له لارې هره ورځ راستنېدونکو افغانانو شمېر ۳ زره ته لوړ شوی او حتی کله نا کله ۸ زره ته رسيږي.»

عبدالبصیر قاضي‌زاده له تېرو دوو کلونو څخه په تهران کې کار کاوه نوموړی د دوشنبې په ورځ هرات ته ورسېد.

هغه وویل: «کله چې اسلام قلعه پولې ته ورسېدم ګڼه ګوڼه غيرې معمولي وه، د ایران په ټولو ښارونو په ځانګړې توګه په تهران کې ډېره وېره او اندېښنه خپره وه، ډېری افغانان هلته ژوند کوي يا کار کوي.»

د رسمي معلوماتو له مخې په کور دننه د څو لسیزو وسله والې جګړې په جریان کې شاوخوا پنځه میلیونه افغان کډوال او کارګران په ګاونډي ایران کې میشت شوي دي.

ایران په نړۍ کې د افغانانو ترټولو لوی کوربه دی، چې ډیری یې په تهران کې ژوند کوي.

ځینو افغان کورنیو د جګړې له پیل راهیسې د ایران په پلازمېنه کې د خپلو خپلوانو سره اړيکې قطعه شوي.

همدا ډول ډېری کورنۍ په خپلو کې سره ورک شوي دي.

ورځپاڼه زیاتوي، چې د هغوی لپاره، د قانون له سترګو پټېدل تر دې غوره ښکاري چې په داسې وطن کې ژوند تېر کړي چې آن ځینو یې له دې وړاندې لیدلی هم نه دی.

په راپور کې راغلي، «سلګونه افغان کډوال، چې د خپلو شتمنیو سره پر بار لاریو کې سپاره دي، د پاکستان له چمن او تورخم پولو څخه افغانستان ته اوړي، دا حالت هغه مهال رامنځته شو کله چې پاکستان د ناقانونه میشتو کډوالو پر وړاندې د سختو اقدامونو لړۍ پېل کړه.»

یوه تن افغان چې غوښتل یې په ناقانونه توګه پاکستان ته واوړي ورځپاڼې ته ویلي: « زه په پاکستان کې زېږېدلی یم او هلته رالوی شوی یم، نه پوهیږم چې افغانستان څه ډول ځای دی، هلته نه کور لرم، نه روزګار، او نه هم څوک پېژنم، مجبور یم چې بېرته لاړ شم.»

د کډوالو د ستنېدو دغه بهیر، د دواړو هېوادونو د سرحدي ستونزو، اقتصادي فشارونو او انساني بحران ښکارندویی کوي.

افغان چارواکي وایي، دوی هڅه کوي چې راستنېدونکو ته اسانتیاوې برابرې کړي، خو اعتراف کوي چې د امکاناتو کچه محدوده ده.

بل خوا د طالبانو د کډوالو او بېرته راستنېدونکو چارو وزیر مولوي کبیر په سپیدار ماڼۍ کې د تير لوی اختر په مناسب جوړې شوې غونډه کې چې طالب لوړپوړو چارواکو او د ځینو هېوادونو سفیرانو او ډیپلوماټانو په کې برخه اخیستې وه، وویل: «موږ له پاکستاني چارواکو مننه کوو، چې د افغان کډوالو پر وړاندې یې زور زیاتی کم کړی او په جبري توګه د اېستلو په لړۍ کې یې کمښت راوستی دی.»

هغه زیاته کړه: «د افغانانو له کوربه هېوادونو څخه غوښتنه کوو، چې له صبر او زغم کار واخلي.»

د طالبانو د کډوالو او بېرته راستنېدونکو چارو وزیر په داسې حال کې له پاکستانه په جبري توګه د افغان کډوالو په ستنولو کې د کمښت او نرمښت خبره کړې، چې دغه هېواد هره ورځ په سلګونه کډوال نیسي او په جبري ډول یې افغانستان ته لېږدوي.

نوموړی وايي چې له دې ډرونونو څخه یوازې څو یې د اسرایيل فضايي حریم ته ننوتلي، خو تر اوسه په اسرایيل کې د ډرون د لګېدو هېڅ راپور نه دی ورکړل شوی.

د اسرایيل پوځ پرون ويلي وو چې ايران شاوخوا ۱٬۰۰۰ډرونونه د اسرایيل پر لور توغولي دي.

د راپورونو له مخې، پاتې ډرونونه یا خو تر اسرایيلو وړاندې غورځېدلي، یا د نورو هېوادونو له لوري ویشتل شوي دي.

حکمتیار دا څرګندونې د پنجشنبې په ورځ د اېکس له لارې خپرې کړې او د سوریې دریځ یې ستایلی، چې د ایران پر ضد د تل ابیب د برید پر وړاندې یې «عاقلانه او مدبرانه» غبرګون ښودلی.

هغه د سوریې د مشر احمد شرع ستاینه کړې او ویلي یې دي چې دمشق په څرګند ډول ویلي چې د خپلې خاورې یا هوايي حریم له لارې به هېڅکله د ایران پر ضد کار اخیستل و نه‌مني.

حکمتیار وايي، چې« که امریکا په هغه جګړه کې چې اسراییل د دوی په استازیتوب پر ایران پیل کړې، عملاً شامله شي، خو هېڅ لاسته‌راوړنه و نه لري، نو دا ناکامي به د امریکا لپاره همغسې پایلې ولري، لکه شوروي اتحاد چې د افغانستان له ماتې وروسته ورسره مخ شو».

نوموړي زیاته کړې، « د دغې احتمالي ماتې نښې نښانې له همدا اوس نه د امریکا په ځینو ایالتونو، په ځانګړې توګه کالیفورنیا کې ښکاره دي».

حکمتیاز یاتوي، « کالیفورنیا هم له اقتصادي پلوه او هم له نفوسه خورا مهم ایالت دی. له امریکا نه د بیلتون او خپلواکۍ خوځښت پکې پیاوړی دی او اوږده سابقه لري».

ګلبدین حکمتیار تر دې مخکې هم خبرداری ورکړی و چې که اسراییل له ایران سره په روانه جګړه کې بری تر لاسه کړي، نو د پاکستان، ترکیې او سوریې وار به هم راشي.

هغه ټینګار کړی چې د سیمې خلک او دولتونه باید د خپلو سترو ګټو لپاره، له پخوانیو اختلافونو تېر شي، د انتقام روحیه پرېږدي او ټول ځواک د «بهرني ستر دښمن» پر وړاندې یو کړي.

د حکمتیار په باور، که اسراییل پر ایران بریالی شي، نو سوریه او نور هېوادونه به راتلونکي هدفونه وي.

حکمتیار همداراز د ایران د وروستي پاچا پر زوی رضا پهلوي هم په سختو ټکو نیوکه کړې ده.

نوموړي پر خپل اېکسپاڼه لیکلي، چې د ایران په نننو برېدونو کې د سوروکا پوځي روغتون یوه برخه هم برسېنه زیانمنه شوې.

عراقچي لیکلي:« دا روغتون له مخکې تخلیه شوی و. په روغتون کې د هغو اسراییلي عسکرو درملنه کېده چې په غزه کې د نسل وژنې په عملیاتو کې ښکېل دي، اسراییل د فلسطین ۹۴ سلنه روغتونونه له منځه وړي یا زیانمن کړي.»

عراقچي د اسراییل له ملکي وګړو غوښتنه کړې، چې د ایران د هوايي برېدونو له اعلانونو مخکې دې له نظامي او استخباراتي هدفونو لرې شي.

نوموړي خبرداری ورکړی، تر څو چې اسراییل خپل برېدونه پای ته نه وي رسولي، پر اسراییل د ایران برېدونه به هم دوام ولري.