افغانان د اسراییل د بریدونو له وېرې له ایران څخه د تېښتې په هڅه کې دي

ورځپاڼه زیاتوي، چې د هغوی لپاره، د قانون له سترګو پټېدل تر دې غوره ښکاري چې په داسې وطن کې ژوند تېر کړي چې آن ځینو یې له دې وړاندې لیدلی هم نه دی.

په راپور کې راغلي، «سلګونه افغان کډوال، چې د خپلو شتمنیو سره پر بار لاریو کې سپاره دي، د پاکستان له چمن او تورخم پولو څخه افغانستان ته اوړي، دا حالت هغه مهال رامنځته شو کله چې پاکستان د ناقانونه میشتو کډوالو پر وړاندې د سختو اقدامونو لړۍ پېل کړه.»

یوه تن افغان چې غوښتل یې په ناقانونه توګه پاکستان ته واوړي ورځپاڼې ته ویلي: « زه په پاکستان کې زېږېدلی یم او هلته رالوی شوی یم، نه پوهیږم چې افغانستان څه ډول ځای دی، هلته نه کور لرم، نه روزګار، او نه هم څوک پېژنم، مجبور یم چې بېرته لاړ شم.»

د کډوالو د ستنېدو دغه بهیر، د دواړو هېوادونو د سرحدي ستونزو، اقتصادي فشارونو او انساني بحران ښکارندویی کوي.

افغان چارواکي وایي، دوی هڅه کوي چې راستنېدونکو ته اسانتیاوې برابرې کړي، خو اعتراف کوي چې د امکاناتو کچه محدوده ده.

بل خوا د طالبانو د کډوالو او بېرته راستنېدونکو چارو وزیر مولوي کبیر په سپیدار ماڼۍ کې د تير لوی اختر په مناسب جوړې شوې غونډه کې چې طالب لوړپوړو چارواکو او د ځینو هېوادونو سفیرانو او ډیپلوماټانو په کې برخه اخیستې وه، وویل: «موږ له پاکستاني چارواکو مننه کوو، چې د افغان کډوالو پر وړاندې یې زور زیاتی کم کړی او په جبري توګه د اېستلو په لړۍ کې یې کمښت راوستی دی.»

هغه زیاته کړه: «د افغانانو له کوربه هېوادونو څخه غوښتنه کوو، چې له صبر او زغم کار واخلي.»

د طالبانو د کډوالو او بېرته راستنېدونکو چارو وزیر په داسې حال کې له پاکستانه په جبري توګه د افغان کډوالو په ستنولو کې د کمښت او نرمښت خبره کړې، چې دغه هېواد هره ورځ په سلګونه کډوال نیسي او په جبري ډول یې افغانستان ته لېږدوي.

سرچینو د طالبانو له قوله ویلي، چې دوی د ایران اسلامي جمهوریت نسکورېدل او د یوه لوېدیز‌پلوه دیموکراتیک حکومت رامنځته کېدل د خپلو ایډیولوژیکو او ستراتیژیکو موخو لپاره یوه ننګونه بولي.

طالب چارواکو ویلي که په ایران کې له امریکا سره هم‌نظره نوی حکومت رامنځته شي، طالبان به تر دې هم زیات منزوي شي.

طالبان اندېښنه لري چې که د ایران رژیم سقوط وکړي، د افغانستان اقتصادي وضعیت به نور هم خراب شي او روان اقتصادي بحران به ژور شي ځکه د افغانستان کمزوری اقتصاد د ایران پر وارداتو، لکه سون‌توکو، خوراکي موادو او ساختماني توکو، سخته تکیه لري.

له هغه راهیسې چې د ایران او اسرایل ترمنځ جګړه پیل شوې، په افغانستان کې د ایراني وارداتي توکو، په ځانګړې توګه د سون‌توکو بیې ډېرې لوړې شوې دي.

ایران؛ د طالبانو ضد ځواکونو لپاره خوندي ځای؟

د طالبانو له نورو اندېښنو څخه یوه دا ده چې ایران به د طالبانو ضد ډلو لپاره خوندي ځای وګرځي.

طالبان اندېښنه لري چې که په ایران کې یو لوېدیزپلوه حکومت واک ته ورسېږي، د طالبانو ضد ډلو ته به هلته د فعالیت پراخ امکانات برابر شي.

په یاده محرمه غونډه کې یو بل بحث دا هم و، چې ښايي د طالبانو او تهران ترمنځ ستراتیژیکې اړیکې او ډیپلوماتیک تعاملات قطع شي.

که څه هم اسلامي جمهوریت دا مهال د طالبانو رسمي متحد نه ګڼل کېږي، خو د لوېدیځ د تسلط پر ضد په مخالفت کې له طالبانو سره همنظر بلل کېږي.

د طالبانو استخباراتو یو بله محتمله انګېرنه دا هم یاده کړې چې که په تهران کې یو سیکولر او لیبرال حکومت واک ته ورسېږي، نو ښايي د افغان کډوالو په اړه سخت دریځ غوره کړي او د طالبانو فعالیتونه تر جدي څار لاندې راولي.

د دې سناریو تحقق د افغان کډوالو او په ځانګړې توګه د طالبانو د سیاسي مشروعیت لپاره «خطرناک» بلل شوی دی.

د سپاه پاسداران د غړو پناه اخیستل په افغانستان کې

سرچینې د طالبانو د استخباراتي چارواکو له قوله وایي، چې که د ایران اسلامي جمهوریت نسکور شي، امکان لري د سپاه پاسداران انقلاب اسلامي لوړپوړي قوماندانان له ایران نه ووځي او افغانستان ته پناه یوسي.

طالب استخباراتو په دې غونډه کې ویلي چې ښايي دا کسان له طالبانو د ملاتړ غوښتنه هم وکړي.

یو شمېر ناتایید شوي راپورونه ښيي چې د القاعدې ځینې لوړپوړي مشران دا مهال په ایران کې حضور لري.

طالب استخباراتو له خپل مشرتابه غوښتي چې لارښوونه ورته وکړي، چې که رژیم سقوط وکړي او د القاعدې مشران افغانستان ته راشي، ایا باید هغوی ته پناه ورکړي که نه؟

نوموړي زیاته کړې، « موږ به د خپلو هېوادونو ترمنځ د دوستانه سیالۍ د ترسره کېدو د نوښت په اړه معلومات د سپورت وزارت او د فوټبال فدراسیون ته وسپارو. موږ د دې احتمالي سیالۍ هرکلی کوو».

نوموړي ویلي، چې افغانستان ددې نظر ملاتړ کوي، چې لوبه په روسیه کې ترسره شي، خو زیاته کړې یې ده، چې « موږ ستاسې د راتګ هیله هم لرو او تاسې افغانستان ته رابولو».

د فوټبال نړیوال فدراسیون او د اروپا د فوټبال اتحادیې پر اوکراین د مسکو له برید راهیسې د روسیې ملي لوبډلې او کلبونه له نړیوالو سیالیو بند کړي دي.

روسیه یوازې دوستانه لوبې ترسره کوي، چې ډېری یې له کمزورو یا لږ پېژندل شویو لوبډلو سره دي.

روسیې د منځنۍ اسیا له یو شمېر هېوادونو سره هم سیالۍ کړې دي، خو دوه ځلې یې د منځنۍ اسیا د فوټبال اتحادیې د جام په سیالیو کې له ګډون انکار کړی، چې افغانستان هم پکې ګډون لري.

زاخارووا د پیټرسبورګ نړیوال اقتصادي فورم پر مهال له ریا نووستي سره په مرکه کې وویل، چې « روسي لوري د افغانستان چارواکو [طالبانو] ته خبر ورکړی چې په مسکو کې د افغانستان د دیپلوماتیکې استازولۍ کچه د سفیر تر کچې لوړه شوې ده. موږ د افغان [طالب] سفیر د راتګ په تمه یو».

هغې زیاته کړه، چې«تر اوسه پورې د افغانستان اوسنی حکومت په رسمیت نه دی پېژندل شوی او موږ باور لرو چې دا پرېکړه به د روسیې مشرتابه له خوا په مناسب وخت کې وشي».

د روسیې د سترې محکمې له خوا د طالبانو پر ډله د بندیز د ځنډولو پرېکړه د ۲۰۲۵ کال د می پر۲۰مه نېټه نافذه شوه.

جباروف د ډله ییز امنیت تړون سازمان د غړو هېوادونو د امنیت شورا ګانو (منځنۍ اسیا ـ روسیې) د غړو په ګډه ناسته کې ویلي، چې د سیمې د ثبات لپاره اړینه ده، چې په افغانستان کې د روان وضعیت دوامداره څارنه وشي.

جباروف ویلي:«دا ضروري ده، چې د وضعیت تغییرات په هوښیارۍ وڅارل شي او د وقايې ګډ اقدامات ترسره شي څو د سیمي ثبات خوندي پاتې شي. د امنیتي ګواښونو لپاره یو موثر، جامع او منظم لیدلوری به د هېوادونو د خلکو پر ژوند مثبت اغېز ولري.»

نوموړي ویلي، چې نړیوال وضعیت لا هم له پیچلو او نامعلومو ګواښونو سره مخ دی او تروریزم لا هم د سیمې لپاره یو جدي خطر دی.

په دې ناسته کې د امنیت شوراګانو سکرترانو هم د تروریزم، افراطیت، او سایبري جرمونو پر وړاندې پر ګډو هڅو ټینګار کړی.