• العربية
  • فارسی
  • English
Brand
  • پروګرامونه
  • افغانستان
  • نړۍ
  • ښځې
  • کلتور او ټولنه
  • معلومات او ټېکنالوژي
  • سپورت
  • پروګرامونه
  • افغانستان
  • نړۍ
  • ښځې
  • کلتور او ټولنه
  • معلومات او ټېکنالوژي
  • سپورت
  • پوښ
  • ژبه
    • العربية
    • فارسی
    • English
  • پروګرامونه
  • افغانستان
  • نړۍ
  • ښځې
  • کلتور او ټولنه
  • معلومات او ټېکنالوژي
  • سپورت
د دې وېبپاڼې ټول قانوني حقونه د وولنټ میډیا دي
volant media logo

فدایي: طالبان د هېواد د جوړېدو لپاره نه، بلکې د دولتدارۍ د له منځه وړلو لپاره راوستل شوي

۸ چنگاښ ۱۴۰۴ - ۲۹ جون ۲۰۲۵، ۱۹:۰۴ GMT+۱

د تېر جمهوري نظام پخوانی والي حلیم فدایي وایي، چې طالبان د افغانستان د ابادۍ لپاره نه، بلکې د دولتدارۍ د جوړښتونو د ویجاړولو، له بې‌ثباتۍ سره د ملت د مخامخ کولو او د هېواد د منزوي کولو لپاره یوه استخباراتي پروژه ده.

پخواني والي حلیم فدایي پر خپلې اېکس پاڼې د طالبانو په اړه یو مفصل او انتقادي پوسټ کړی، چې پکې یې طالبان یوه استخباراتي وسیله بللي او ویلي یې دي، چې د دوی هدف د افغانستان ابادي نه، بلکې قصدي ویجاړي ده.

فدایي لیکلي: «طالبان د افغانستان د جوړولو لپاره نه، بلکې د کمزورې کولو، محتاج کولو، منزوي کولو، جاهل کولو، بې‌کاره کولو، بې‌تمدنه کولو او کډوال کولو لپاره جوړ شوي او راوستل شوي دي. د نجونو پر مخ د مکتبونو بندول او د پوهنتونونو تړل د همدې هدف برخه ده.»

نوموړی دا هم زیاتوي، چې د طالبانو له‌خوا د تعلیم د بندېدو سیاستونه یوازې د ښځو او نجونو پر وړاندې نه دي، بلکې دا ټولنه په مجموع کې د ناپوهۍ کندې ته غورځوي.

د فدایي په وینا، دا یوه استخباراتي دسیسه ده چې د افغانستان ملت د نړۍوال پرمختګ له کاروانه لرې وساتي.

هغه بیا دا مشخص کړې نه ده، چې دا دسیسه د چا یا کوم هېواد له خوا روانه ده.

هغه ادعا کوي، چې طالبان په شعوري ډول د دولتدارۍ اصول تر پښو لاندې کوي او دا کار یې تصادفي نه، بلکې حساب‌شوی اقدام دی.

نوموړي د طالبانو د اداري سیاستونو پر ضد هم انتقاد کړی دی او لیکلي یې دي: «په تېرو شلو کلونو کې چې کوم سیسټمونه ایجاد شوي وو، هغه د اهل او نااهل ترمنځ د توپیر نه کولو له امله هره اوونۍ یا هره میاشت د لوړپوړو او ټیټ‌پوړو کارمندانو ادلون‌بدلون کېږي، چې دا کار د ادارې د تخریب یوه بله وسیله ده.»
فدایي زیاتوي، چې د طالبانو له خوا د غېر مسلکي کسانو ګومارنې، د رتبو بې‌نظمۍ، د ملکي او نظامي بسټونو ترمنځ نه توپير او حتی د ماسټري سندونو بې‌بنسټه وېش، ټول د اداري نظام د ورانولو لپاره دي.

هغه لیکلي: «دوی ټول نظام ‘ملاکراسي’ کړ، ماسټري سندونه یې بې‌ازموینې ورکړل، نظامي رتبې یې ملکي وګړو ته ورکړې او امیر یې د مامور تابع کړ.»
هغه همداراز اشاره کړې ده، چې دا ډول بې‌ثباته ګومارنې یوازې د استخدام او انفکاک په برخه کې نه دي، بلکې د حکومت نورې برخې هم د یو ډول مبهم، بې‌نظامه او غېر موثر حالت سره مخامخ دي.

فدایي ادعا کوي، چې د طالبانو د مشرتابه پټ ساتل او له عام ولس او رسنیو څخه لرې ساتل، د افغانستان پر وړاندې د «پټې دسیسې» یوه برخه ده.

د هغه په خبره: «د دوی د امیر چې دوی ورته ‘امیرالمؤمنین’ وایي، پټ ساتل د همدې طرحې یوه لویه برخه ده.»

هغه طالبان د دولتدارۍ اصولو خلاف او د یوه ملت د ویجاړونې اصلي عاملین ګڼلي او ټینګار یې کړی، چې دا یوه سیاسي او استخباراتي دسیسه ده، چې هدف یې نه یوازې د نظام سقوط دی، بلکې ملت ته همداسې کړاوونه ور بښل دي.

حلیم فدایي دغه څرګندونې په داسې حال کې کوي، چې طالبانو خپل نظام له نړۍوالې انزوا سره کړی دی، ښځو ته یې د زده‌کړو، کار او سیاسي مشارکت دروازې تړلې دي او د ملګرو ملتونو په ګډون د ګڼو نړۍوالو بنسټونو په تګلارو سخت انتقادونه کړي دي.

د چارو پوهان وایي، چې طالبانو له ۲۰۲۱ کال راهیسې چې بیا واک ته رسېدلي، د افغانستان د دولتدارۍ، ملت جوړونې او انساني ارزښتونو بنسټونه کمزوري کړي دي.

ترویج لرونکی

د ډونالډ ټرمپ د ترهګرۍ ضد ستراتېژۍ کې افغانستان نشته
۱

د ډونالډ ټرمپ د ترهګرۍ ضد ستراتېژۍ کې افغانستان نشته

۲

د پاکستان پوځ: طالبانو د وسله‌والو ډلو په ملاتړ کې د افغانستان ملي ګټې له پامه غورځولي دي

۳

د کاناډا لومړی وزیر: د سپاه پاسداران هېڅ غړی به کاناډا ته پرېنښودل شي

۴
ځانګړی راپور

له رخشانې تر فرزانې؛ غور کې د یوې ځوانې ښځې د وژنې زړه‌بوږنوونکې کیسه

۵

د ۲۰۲۶کال مټ ګالا؛ د ایشا امباني له ۱۸۰۰ الماسو جوړو شويو جامو د ټولو پام ځان ته واړاوه

•
•
•

نور کیسې

له ایران نه جبري اخراج؛ پخواني افغان سرتېري ویریږي چې طالبان به یې ونیسي

۸ چنگاښ ۱۴۰۴ - ۲۹ جون ۲۰۲۵، ۱۸:۰۱ GMT+۱
•
خبرخونه

په ایران کې مېشت یو شمېر پخواني افغان نظامیان وايي چې په تېرو څو ورځو کې د ایران حکومت د افغان پناه‌ غوښتونکو د جبري شړلو بهیر ګړندی کړی، او اوس پخواني سرتېري په نښه کوي. دغه نظامیان وایي، له ایران نه شړل شوي کسان له جدي خطر سره مخ دي.

د افغانستان پخواني جمهوري نظام یو افسر، چې نه غواړي نوم یې واخېستل شي، افغانستان انټرنشنل ته وویل، «اکثره هغه سرتېري چې د جمهوري نظام پر مهال یې خدمت کړی و، دلته ایران ته یې پناه وړې، ځکه ژوند یې په افغانستان کې خوندي نه و. اوس هغوی له جبري شړلو سره مخ دي. څو تنه نږدې ملګري مو بېرته افغانستان ته شړل شوي دي».

په اسلام کلا کې د طالبانو ۱۸ استخباراتي ماموران

یوه بله اندېښنه د اسلام‌کلا سرحد کې د طالبانو د استخباراتي مامورانو زیاتوالی دی.

یو تن پخوانی افسر، چې لاهم په ایران کې اوسي، وایي چې د طالبانو د استخباراتي مامورانو شمېر په دې سرحدي سیمه کې له پنځو نه ۱۸ ته لوړ شوی او هغوی دا هڅه کوي چې بېرته راستنېدونکي پخواني نظامیان وپیژني او ویې نیسي.

هغه زیاتوي، « دوی له کندهاره څلور استخباراتي کسان هم راوغوښتي چې پخواني نظامیان وپیژني. اوس زیات شمېر بېرته ستانه شوي کسان پټ ژوند کوي او له کورونو نه شي وتلی».

د تېر جمهوري نظام د پولیسو یوه افسر له نومښودنې پرته افغانستان انټرنشنل ته وویل:«د جهوریت اکثره سربازان چې په افغانستان کې یې ژوند په خطر کې و، دلته ایران ته راغلی دي، اوس دلته ټول په اندېښنه کې دي ځکه په زور یې بېرته افغانستان ته اړوي».

نوموړي زیاته کړه، «زموږ نږدې ملګري یې بېرته افغانستان ته اړولي دي».

د ایران حکومت له دې وړاندې ویلي و، چې تر ګواښ لاندې افغان پخوانیو سرتېرو ته د سرشمېرنې ځانګړې پاڼې ور کوي، چې له جبري شړل کېدو به خوندي وي، خو په دې وروستیو کې داسې ښکاري، چې ایران د پخوانیو افغان سرتېرو شړل هم د خپل پلان برخه ګرځولې.

100%

د کډوالو پنځمه کټګوري

ایران د ۱۴۰۲ کال په کب میاشت کې د افغان پخوانیو سرتېرو بیاځلي سرشمېرنه او د ثبت چارې پیل کړې او دلیل یې دا و، چې په چارو کې یې اسانتیا راشي.

د ایران د بهرنیو اتباعو ادارې له یو شمیر پخوانیو افغان پوځیانو سره چې ایران ته یې پناه وړې وه، اړیکې ونیولې او د هغوی مشخصات یې وپوښتل او وروسته یې دوی ته ځانګړې پاڼې ور کړې.

ایران تر اوسه پورې په رسمي ډول د پخوانیو حکومتي پوځیانو د سرشمیرنې او هغوی ته د اسانتیاو رامنځته کولو په اړه چې ایران ته یې پناه وړې ده، څه نه دي ویلي، خو د نظامیانو د ستونزو له رسنیز کېدو وروسته په تېره کب میاشت کې د دغه هېواد د کډوالو او بهرنیو اتباعو ادارې وویل، چې په شپږو کټګوریو کې افغان کډوال په ایران کې پاتې کېدای شي، چې په پنځمه کټګوري کې یې پخواني افغان سرتېري او چارواکي هم شامل دي.

د تېرې غويي میاشتې پر۲۸مه د افغانستان پخواني پوځي پیلوټ محمد امیر توسلي له ایران څخه د وتلو سند له ترلاسه کولو وروسته ځان وواژه. دې پیښې په ایران کې د افغان نظامي پناه غوښتونکو اندېښنې زیاتې کړې، خو اوسنۍ جبري شړنو افغان نظامیان له نویو اندېښنو سره مخ کړي دي.

د ایران او اسراییل په جګړه کې د افغان کډوالو د ښکیلتیا تورونو هم افغان پخواني سرتېري اسیب پذیره کړي دي.

غبرګونونه او اندېښنې

د بشري حقونو بنسټونه او مهاجرتي سازمانونه خبرداری ورکوي چې د پناه غوښتونکو جبري شړل، په ځانګړي ډول هغه کسان چې له پخواني حکومت سره یې کار کړی وي، د نړیوالو اصولو ښکاره نقض دی.

سره له دې چې طالبانو په ۲۰۲۱ کال کې د عمومي عفوې اعلان کړی و، خو بې‌پلوه راپورونه ښيي چې دغه ژمنې پر ځای نه دي پاتې شوې او لسګونه پخواني سرتېري یا وژل شوي یا هم توقیف شوي دي.

شنونکي باور لري چې د ایران دغه اقدام د کورنیو فشارونو، اقتصادي ستونزو او د طالبانو له اوسني رژیم سره د سیاسي اړیکو د توازن ساتلو یوه برخه ده. تهران له یو لوري غواړي د خلکو د نارضایتۍ مخه ونیسي او له بل پلوه له طالبانو سره سیاسي اړیکې وساتي.

پخواني نظامیان له نړیوالو سازمانونو او ایران څخه غواړي چې دا بهیر ژر تر ژره بند شي او هغو کسانو ته چې د طالبانو له خوا تعقیبېږي، خوندیتوب ورکړل شي. دوی وایي، که نړیوال غبرګون جدي نه وي، ښایي دا لړۍ پراخه شي.

د راپورونو له مخې، لا هم روښانه نه ده چې دقیقاً څومره پخواني افغان نظامیان له ایران نه بېرته شړل شوي ، خو طالبانو له دې وړاندې د افغانستان په مختلفو سیمو کې هغه افغان سرتیري نیولي، چې له جلاوطنۍ وروسته خپل هېواد ته بېرته ستانه شوي دي.

پاکستان د افغان کډوالو د استوګنې مودې پر غځولو غور کوي

۸ چنگاښ ۱۴۰۴ - ۲۹ جون ۲۰۲۵، ۱۷:۱۵ GMT+۱

په پاکستان کې د ملګرو ملتونو د کډوالو عالي کمیشنرۍ (UNHCR) ویاند قیصر خان اپریدي افغانستان انټرنشنل ته وویل، چې فدرالي حکومت په دې اړه ارزونې کوي چې د پي او ارکارت لرونکو افغان کډوالو قانوني استوګنه وغځوي.

په داسې حال کې چې د جون پر دېرشمه په پاکستان کې د پي او ار کارت لرونکو افغان کډوالو د قانوني استوګنې موده پای ته رسیږي، پاکستاني چارواکي تر راتلونکو شپږو میاشتو د پي او ار کارتونو د اعتبار مودې د غځولو پر یوه وړاندیز غور کوي.

تمه ده چې دا وړاندیز ډېر ژر د رسمي تصویب لپاره د پاکستان فدرالي کابینې ته وړاندې شي.

دا وړاندیز په داسې وخت کې کېږي چې ایران هم په چټکۍ سره افغان کډوال له خپل هېواده باسي او په سیمه کې بشري وضعیت نور هم پېچلی شوی.

د ملګرو ملتونو د کډوالو عالي کمیشنرۍ (UNHCR) ویاند قیصر خان اپریدي افغانستان انټرنشنل ته وویل، چې فدرالي حکومت په دې اړه ارزونې کوي چې د پي او ارکارت لرونکو افغان کډوالو قانوني استوګنه وغځوي.

د یادې پروسې د ارزونې لپاره د پاکستان د ایالتونو او سرحدي سیمو وزارت، د بهرنیو چارو وزارت، د کورنیو چارو وزارت او امنیتي ادارو استازو غونډه کړې او د افغان کډوالو امنیتي، بشري او ټولنیز وضعیت یې له بېلابېلو زاویو ارزولی دی.

د دغو کډوالو له ډلې ډېر یې په پاکستان کې زېږېدلي، هلته لوی شوي او پیاوړې اقتصادي او ټولنیزې ریښې لري.

په پاکستان کې لسګونه زره راجستر شوي افغان کډوال ژوند کوي، چې د پي او ارکارت له لارې لنډمهاله قانوني پېژندګلوي لري او د کډوالو نړیوالې ادارې تر ملاتړ لاندې راځي.

کارپوهان باور لري چې دا وړاندیز ښايي د محرم الحرام میاشتې د رانژدې کېدو، له ایران نه د افغان کډوالو د چټکو شړنو، د طالبانو ادارې د کمزوري مدیریت او د سیمې د امنیتي شرایطو په نظر کې نیولو سره شوی وي.

که څه هم تر اوسه رسمي پرېکړه نه ده اعلان شوې، خو دا اقدام د طالبانو او پاکستان د وروستیو اړیکو په رڼا کې محتمل برېښي.

د پولیسو د ۳۰۰ بستریز روغتون د تخصصي دورې د فراغت مراسم ترسره شول

۸ چنگاښ ۱۴۰۴ - ۲۹ جون ۲۰۲۵، ۱۶:۵۴ GMT+۱

د طالبانو د کورنیو چارو وزارت ویاند عبدالمتین قانع اعلان وکړ، چې د پولیسو د ۳۰۰ بستریز تخصصي دورې د زده کونکو د فراغت مراسم د دې ډلې د کورنیو چارو وزیر په حضور کې ترسره شول. په خپرو شویو انځورونو کې، د فارغانو په منځ کې هیڅ ښځه نه لیدل کیږي.

د طالبانو د کورنیو چارو وزیر سراج الدین حقاني په مراسمو کې وویل:«پخوا د افغانستان په روغتیايي سیستم کې بې باوري وه، خو اوس د پرمختللو تجهیزاتو، متخصصینو او په ۳۰۰ بستریز روغتون کې د عمومي روغتیا سکتور په پیاوړتیا سره، دا باور بیرته راګرځیدلی دی.»

حقاني زیاته کړه: چې «د روغتیا پر مرکزونو او طبي خدماتو د خلکو باور ورځ په ورځ زیاتیږي.»

د طالبانو د ۳۰۰ بستریز روغتون مشر صدیق الله بدر وویل چې ۲۱ کسانو په دې تخصصي دوره کې تخصصي روزنه ترلاسه کړې او اوس چمتو دي چې په دغه روغتون کې خلکو ته خدمات وړاندې کړي.

د طالبانو د کورنیو چارو وزارت له خوا په خپره شوې خبرپاڼه کې ویل شوي چې « سراج الدین حقاني د ۳۰۰ بستریز روغتون د روغتیا سکتور ستونزې واورېدې او ډاډ یې ورکړ چې د ظرفیت لوړولو لپاره به اړینې اسانتیاوې برابرې شي».

طالبانو د ۱۴۰۳ کال د لیندۍ په میاشت کې په رسمي ډول په نرسنګ، قابله ګۍ او نورو روغتیایی علومو کې د ښځو روزنه بنده کړه.

د طالبانو د مشر هبت الله اخوندزاده د حکم له مخې، د کابل طبي انستیتونو او روغتیايي ادارو کې به د قابله ګۍ، نرسنګ، لابراتوار او غاښونو طب او نورو برخو کې هیڅ ښځه او نجونې ونه مني.

په دغه حکم سره اټکل کیږي، چې شاوخوا ۳۵ زره نجونې په سلګونو دولتي او خصوصي ادارو کې د زده کړو له دوام څخه منع شوې دي.

یونېسف د روان کال په مارچ کې خبرداری ورکړ، چې که په طبي برخو کې د ښځو پر زده کړې بندیز دوام ومومي، نو سږ کال به له ۵۰۰۰ څخه زیاتې میندې او نوي زیږېدلي ماشومان خپل ژوند له لاسه ورکړي.

د طالبانو د افغانستان بانک رییس او پلاوی مراکش ته تللی

۸ چنگاښ ۱۴۰۴ - ۲۹ جون ۲۰۲۵، ۱۶:۲۹ GMT+۱

د طالبانو تر کنټرول لاندې د افغانستان بانک اعلان وکړ چې یو پلاوی د دغه بانک د رییس نوراحمد اغا په مشرۍ مراکش ته د اسلامي مالي خدماتو په غونډه کې د ګډون لپاره تللی. د افغانستان بانک په وینا، دا غونډه پر اسلامي مالي سکتور، بانکي روڼتیا او مالي ثبات تمرکز کوي.

د طالبانو تر کنټرول لاندې د افغانستان بانک د یکشنبې په ورځ، د چنګاښ پر اتمه په یوه خبرپاڼه کې د دغه پلاوي سفر د اسلامي بانکدارۍ په برخه کې د نړیوالو همکاریو د پراختیا او له مهمو مالي بنسټونو سره د اړیکو د جوړولو لپاره مهم وباله.

د طالبانو په خبرپاڼه کې راغلي چې په دې غونډه کې به د هیوادونو د مرکزي بانکونو رییسان او نړیوال مالي چارواکي ګډون وکړي.

ویل شوي چې د مراکش په رباط ښار کې د اسلامي مالي خدماتوپه غونډه کې، چارواکي د اسلامي بانکدارۍ مهمې تجربې له یو بل سره شریکوي.

طالبانو هیله څرګنده کړې چې د دې پلاوي سفر به د دې ډلې او نورو هیوادونو ترمنځ د اسلامي مالي او بانکدارۍ همکاریو یو نوی فصل پرانیزي.

هند په کابل کې ۷۵ افغانانو ته مصنوعي پښې ولګولې

۸ چنگاښ ۱۴۰۴ - ۲۹ جون ۲۰۲۵، ۱۵:۳۰ GMT+۱

د هند د بهرنیو چارو وزارت وايي، چې په کابل کې یې د جېپور فوټ پنځه ورځنی کمپ تنظیم کړی چې له لارې یې ۷۵ افغانان له مصنوعي پښو برخمن شوي دي. دغه کمپ د یوه هندي خیریه سازمان په همکارۍ جوړ شوی.

د هند د بهرنیو چارو وزارت ویاند پر خپل اېکس ولیکل، چې « د افغانستان له ولس سره د بشري مرستو په دوام، په کابل کې پنځه ورځنی جېپور فوټ کمپ د BMVSS له خوا ترسره شو. شاوخوا ۷۵ کسانو ته مصنوعي غړي ولګول شول».

په خپرو شویو انځورونو کې لیدل کېږي چې یو شمېر افغانانو ته مصنوعي پښې لګول کیږي.

د هند د بهرنیو چارو د دولت وزیر کرتي وردهن سېنګ چې دا مهال زیمبابوې ته په سفر دی، هم د موزمبیق په ماپوتو کې د ورته کمپ پرانسته کړې ده.‌

هغه پر خپل اېکس لیکلي، « په موزمبیق کې د روغتیا وزیر ډاکتر یوسین هیلالیو ایسې سره یو ځای مو د جېپور فوت کمپ پرانسته وکړه. دا کمپ، چې د هند د حکومت له خوا تمویلیږي، نږدې ۱۹۰۰ کسانو ته به مصنوعي پښې برابرې کړي».