طالبان: هره ورځ نږدې شل زره افغان کډوال له ایران څخه راستانه کړل کیږي

اردوغان د جمعې په ورځ د اذربایجان په خان کندي ښار کې د اقتصادي سازمان ۱۷مې سرمشریزې ته د وینا پرمهال د اسراییل له خوا د تهاجمي سیاستونو پلي کولو ته هم غبرګون ښودلی او وايي، چې دا ډول سیاستونه د سیمي سوله او ثبات ګواښي.

اردوغان ویلي:« موږ نه د فلسطین له موضوع پر شا کېدای شو او نه هم د نتنېاهو د حکومت په وړاندې چوپ پاتې کېدای شو چې زموږ سیمه د وینو په سمندر بدلوي.»

د اقتصادي همکاریو سازمان ۱۷مه غونډه تېره ورځ د ترکیې، اذربایجان، ایران ازبکستان، قرغزستان، تاجکستان او پاکستان د مشرانو په شتون کې د اذربایجان په خان کندي ښار کې ترسره شوه.

دغه غونډې ته د طالبانو د ریاست الوزرا اقتصادي مرستیال ملا عبدالغني برادر هم وربلل شوی و‌.

زلمي خلیلزاد د شنبې په ورځ پر خپلې اېکس پاڼې لیکلي چې وړاندې یې هم په پاکستان کې د کوکنارو د تولید د زیاتوالي په اړه خبرداری ورکړی و. نوموړی وایي، دا زیاتوالی ښايي د پاکستان په ناامنه سیمو، د ترهګرۍ فعالیتونو او د حکومت له واکه وتلو سیمو سره تړاو ولري.

نوموړي خبراری ورکړی او وايي:« که دا ستونزې جلا جلا ونه څېړل شي، ښايي یو بل پیاوړي کړي او لا پراخې شي.»

دا په داسې حال کې ده، چې بلوچستان له اوږدې مودې راهیسې د حکومت د کمزورې واکمنۍ له امله د نامنیو او ترهګریزو برېدونو تر سیورې لاندې دی او په دغه صوبه کې د کوکنارو تولید نه یوازې اقتصادي ستونزې زیاتې کړي، بلکې د نشه یی توکو کاروبار ته یې هم زمینه برابره کړې ده.

د طالبانو د ریاست الوزرا اقتصادي معاونیت د شنبې په ورځ پر اېکس پاڼې لیکلي، چې ملا عبدالغني برادر د اذربایجان هېواد د باکو بحري بندر له لارې اروپا ته د افغانستان د صادراتو لپاره د اسانتیاوو برابرولو غوښتنه کړې ده.

په خبرپاڼه کې راغلي، چې د باکو بندر او د دغه هېواد د اوسپنې پټلۍ مسولینو طالبانو ته د افغانستان صنعتي توکو، کرنیزو محصولاتو او کاني توکو د صادراتو لپاره د دغه بندر کارونې ته چمتوالی ښودلی دی او همدارنګه اذربایجاني چارواکو د اوسپنې پټلۍ په وسیله د ایران له لارې روسیې ته هم د افغانستان د سوداګریزو توکو د انتقال لپاره چمتوالی ښودلی دی.

طالبان وایي، چې د باکو بحري بندر له لارې د ګډې سوداګرۍ او ترانزیټ د رامنځته کولو او اسانتیاوو په موخه یې په دغه بندر کې د سوداګرۍ لپاره د امکاناتو او ترانسپورټي لارو د اروزنې په موخه کډې تختیکي کمېټې هم ټاکلي.

د ژغورنې عملیات روان دي او د ټکساس والي ژمنه کړې چې د ټولو ممکنه سرچینو څخه به کار واخیستل شي.

ولسمشر ټرمپ هم ویلي، له متضررینو به پوره پاملرنه وشي.

چارواکي زیاتوي چې سیلاب د لمر له راختو وړاندې راغلی او دومره ناڅاپي و، چې د تخلیې د امر ورکولو لپاره وخت نه و.

روسیه هغه لومړنی هېواد شو چې د پنجشنبې په ورځ یې د طالبانو حکومت په رسمي توکه و مانه.

روسیې د طالبانو له واکمنېدو وروسته ورو ورو له دې ډلې سره خپلې اړیکې پراخې کړې، دا ډله یې د ترهګرو له نوملړه واېسته او څه موده وړاندې یې په مسکو کې د طالبانو سفیر ومانه.

ډیلي میل په خپل راپور کې لیکلي چې د روسیې له لوري د طالبانو رسمیت پیژندنې اعلان وروسته ځیني افغانان د روسیې له دغه اقدام څخه خوښ دي.

د ګل محمد په نوم یو کابل مېشتي ډېلي مېل ورځپاڼې ته ویلي:«اوسنی وضعیت ډېر ستونزمن دی، هر څوک اندېښمن دي. که نړۍ افغانستان و پېژني، موږ به خوشحاله شو. دا مهال خو کوچنی پرمختګ هم ګټه لري.»

ډېلي مېل په خپل راپور کې زیاتوي، چې ګل محمد د شوروي د یرغل پرمهال هر څه له لاسه ورکړې و او پاکستان ته کډوال شوی و، خو اوس پدې باور دی چې “لومړیتوبونو بدلون موندلی دی.”

پر همدغه مهال یوه پخواني پیلوټ چې نوم یې نه دی یاد شوی ویلي:« اوس به سوداګري او اقتصادي پرمختګ وغړیږي.»

نوموړي زیاته کړې:«نور هېوادونه لویدیځ او ختیځ باید د طالبانو حکومت وپېژني او د طالبانو پر ضد تبلیغات بند کړې.»

همدا راز ډیلي میل ویلي، چې یو شمېر افغانان بیا د روسیې دغه نوي اقدام ته د شک په سترګه ګوري او اندېښنه لري، چې افغانستان به د ترهګرو لپاره په پټنځای بدل شي.

یو کس چې د طالبانو له ډاره خپل مستعار نوم عاطف ښیي ویلي، چې د روسیې او طالبانو اړیکې به د عامو افغانانو پر ژوند هېڅ مثبت اغیز ونه کړي. دغه کس چې بې روزګاره دی ډیلي میل ته ویلي:« زما په اند افغانستان به یوځل بیا د روسانو په دام کې ولویږي، ستونزې به زیاتې شي او دا به عامو خلکو ته هېڅ ګټه ونه رسوي. خلک لا هم په ستونزو کې دي او له رسمیت سره یا بې رسمیته حالت همداسې خراب دی.»

پر همدغه مهال د ښځو د حقونو فعالانې چې تل یې د طالبانو د منزوي کولو ملاتړ کړی، د روسیې دا پرېکړه یو شاتګ ګڼي او وایې دا د طالبانو له لوري د ښځو پر وړاندې د لګول شویو بندیزونو لپاره “ مشروعیت” برابروي.

د ښځو د حقونو فعالې هدا خموش د روسیې دا پرېکړه بې ارزښتنه بللي ده هغه وایي:«د بشري حقونو سازمانونه اوس هڅه کوي، چې په افغانستان کې د جنډر اپارتایید په رسمیت و پيژني، ځکه طالبان یو ظالم رژیم دی، چې د ښځو پر وړاندې ظلم کوي له همدې امله دا ډول رسمیتونه به هېڅ نتیجه ونه لري.»

روسيې او طالب چارواکو دغه پرېکړه د اقتصادي او امنیتي همکارۍ لپاره یوه نوې دروازه بللې ده، خو شنونکي بیا وايي، دا چې دا به د لوېدیځو بندیزونو د کمزوري کولو هڅه وي.