جرمني کې یو افغان په ښکاري ټوپک د خپل ورور د قتل په تور محاکمه کیږي

افغانستان ته د افغان پناه غوښتونکو د بېرته ستنولو موضوع یو ځل بیا په جرمني کې توده شوې.

د اېس پي ډي د پارلماني ډلې مرستیالې سونیا ایخوېده له ار این ډي سره په خبرو کې وویل، چې له طالبانو سره مستقیمې خبرې به هغوی ته د نړیوال مشروعیت موقع برابره کړي.

هغې خبرداری ورکړ،چې له دغه رژیم سره اړیکه باید عادي او طبیعي ونه ګڼل شي.

پر دې سربېره هغې وویل چې د بېرته شړلو لپاره د خبرو چینلونه باید وساتل شي، خو د فریدریښ میرڅ د حکومت لپاره لازمه ده چې «ډېر حساس او محتاطانه چلند» وکړي.

ایخوېده یادونه وکړه چې د ایتلافي تړون پر اساس، افغانستان ته د بېرته شړلو اجازه شته، خو دا باید یوازې په مجرمینو او خطرناکو اشخاصو پورې محدود پاتې شي.

داې ار ډي په یوه خپرونه کې، د سوسیال دیموکرات ګوند د کورنیو چارو ویاند سباستیان فیدلر یادونه وکړه چې طالبان په نړیواله سطح د یوه ترهګر سازمان په توګه پېژندل شوي. هغه وویل چې له طالبانو سره مستقیمې خبرې « ساده مساله نه ده» او خبرداری یې ورکړ چې دا چاره ممکن د جرمني پر امنیت خطرناک اغېز ولري.

فیدلر وویل، « دا پر یوه نازکه ژۍ مزل دی».

په ورته وخت کې د ملګرو ملتونو د بشري حقونو د عالي کمېشنر فولکر ترک ویاندې له جرمني نه د افغانانو له شړلو سره مخالفت ښودلی.

هغې وویل، « اوس مهال مناسبه نه ده، چې خلک بېرته افغانستان ته واستول شي».

د جرمني د مهاجرت فدرالي ادارې د شمېرو له مخې، د می میاشتې تر پایه نږدې ۱۱،۵۰۰ افغانان په جرمني کې د شړلو له امر سره مخ دي. یوازې په بایرن ایالت کې دا شمېر شاوخوا ۱،۹۰۰ تنه دی. خو د بایرن د کورنیو چارو وزارت وايي، د دوی ډېری یې د تحمل یا ډولډونګ سند لري، چې شړل یې تر موقت وخته ځنډول شوي.

دا څرګندونې داسې مهال دي، چې د جرمني د کورنیو چارو وزیر الکساندر دوبریندت تېره اونۍ وویل، چې له طالبانو سره مستقیمې خبرې پیل شي. د هغه د څرګندونو موخه داوه، چې له جرمني څخه افغان مجرمان بېرته افغانستان ته واستول شي.

خو حاکم ګوند له خپل ایتلافي سوسیال ډیموکراټ ګوندسره د ایتلافي تړون په چوکاټ کې هوکړه کړې بېرته شړنې به یوازې پر هغو کسانو تطبیقېږي چې مجرمان یا امنیت ته خطرناک وګڼل شي.

د ننګرهار ولایت د طالبانو رسنیز دفتر یک‌شنبه (چنګاښ ۱۵مه) په خپل بیان کې زیاته کړېپه کوز کونړ ولسوالۍ کې سېلاب یوه ماشومه مړه کړې ده. همداراز، د بټي کوټ ولسوالۍ د دامان سیمې په یوه بله پېښه کې د کمر پرېوتو له امله دوه ماشومان ټپیان شوي دي.

د طالبانو د معلوماتو پر بنسټ، سېلابونو په ګوشتې ولسوالۍ کې ۲۵۰ کورونه او شاوخوا درې زره جریبه کرنیزه ځمکه له منځه وړي دي. په لعلپورې ولسوالۍ کې هم نږدې دوه زره جریبه کرنیزه ځمکه تخریب شوې ده. په نازيانو ولسوالۍ کې لس کورونه ویجاړ شوي دي.

همداراز، د ګوشتې، لعلپورې، مومندرې، کامې، شینوارو، بټي کوټ او یو شمېر نورو ولسوالیو اوسېدونکو ته هم د سېلابونو له امله مالي زیانونه اوښتي دي. د ننګرهار سېلاب‌ځپلو ته تر اوسه د طالبانو او مرسته‌‌رسوونکو بنسټونو له‌خوا مرسته نه ده رسېدلې.

د یادونې ده چې د افغانستان یو شمېر ولایتونه له تېرو څو ورځو راهیسې د سختو ورښتونو او سېلابونو شاهدان دي.

د یادې پروژې هوکړه وړاندې د دواړو هېوادونو د اړوند ادارو ترمنځ شوې وه. که څه هم د دغه ادارې په دې اړه نور زیات جزییات نه ديورکړي، خو تمه ده چې د برېښنا د لیږد د یادې پروژې په لړ کې به ۸۰۰ میګاواټه برېښنا کابل او ختیځو ولایتونو ته ورسول شي.

که څه افغانستان دا مهال له څلورو ګاونډیو هېوادونو برېښنا پیري، خو بیا هم د کابل په ګډون د بېلابېلو ولایتونو ځینو اوسېدونکو وخت ناوختله رسنیو سره په خبرو کې د برېښنا د زیاتې پرچاوۍ په اړه شکایتونه کړي دي.

هم مهاله د طالبانو په برېښنا شرکت کې د‌ پراخ اداري فساد د شتون ادعاوې هم شته.

سرچینې وایي، یوازې د ځینو مخابراتي شبکو وایفای انټرنیټي خدمتونه کار کوي خو هغه هم ډېرکمزوري دي.

د کابل ښار اوسېدونکې نرګس په دې اړه وویل: «نه‌پوهیږم له نن سهاره مخابراتي شبکې کار نه کوي، موږ کور کې وایفای لرو هغه کارکوي خو د نورو ورځو پرتله یې سرعت ډیر کمزوری دی».

د کابل ښار یو بل اوسېدونکی چې نه غواړي نوم یې یاد شي هم ورته ستونزه تاییدوي او وايي د مخابراتي شبکو پرې کېدو له ستونزو سرهمخامخ کړي دي. د طالبانو رسمي سرچینو په دې اړه څه نه دي ویلي، خو څو څو ځله یې تر دې وړاندې هم د اختر او عاشورا په ورځو کېد امنیتي تدابیرو په پلمه مخابراتي شبکې بندې کړي

سرچینو زیاته کړې چې د دغو سېلابونو له کبله په یادو ولسوالیو کې زرګونه جریبه کرنیزې ځکمې زیانمنې شوي او همدا راز یو شمېر څاروي هم لاهو شوي دي. ځایو اوسېدونکو خبر ورکړی چې یو شمېر کورونه هم د دغو سېلابونو له کبله نړېدلي دي، خو لا تر اوسه پورې د انساني مرګ ژوبلې معلومات نه‌شته.

خواله رسنیو کې د ننګرهار یو شمېر اوسېدونکو نیوکې کړي چې تر اوسه پورې د طالبانو ژغورونکې ډلې سېلاب ځپلو سیمو ته نه دي رسېدلي‌ او نه هم د خلکو لاسنېوی شوی دی.