پاکستان وايي، د افغانانو لپاره د برېښنايي ویزو د «درغلۍ شبکې» ځيني غړي یې نیولي

هغه نن یکشنبه د (چنګاښ ۱۵مه) پر اېکس پاڼه زیاته کړې: « د بریدونو له کبله د ژاپوریژیا اټومي بټۍ ته د برېښنا رسول یو ځل بیا ګډوډشوي، چې دا د اټومي خوندیتوب په تړاو دوامداره خطرونه څرګندوي».

د ملګرو ملتونو سرمنشي یو ځل بیا د دواړو هېوادونو ترمنځ د جګړې د پای ته رسېدو لپاره له ځنډ او ځنډ پرته پراوربند ټینګار کړی دی.

په دې وروستیو څو ورځو کې د روسیې له‌خوا د اوکراین پر پلازمېنه کییف او یو شمېر نورو ښارونو پراخ توغندیز او د ډرون الوتکو بریدونه شوي. د یاد هېواد د ولسمشر په وینا، د بریدونو په دغه لړۍ کې لږه تر لږه ۴۴۰ ډرونونه او ۳۲ توغندي کارول شوي دي.

دغې نشریې یک‌شنبه (جولای ۶مه) د خامنه‌يي ۲۲ ورځنې غیابت ته په اشارې زیاته کړې چې د ایران۸۶ کلن مشر د اسراییل له بریدونو نه وېرېدلی او پټ و. د اسراییل هیوم په وینا، دې ناڅاپي غیابت په ایران او بهر کې د هغه د فزیکي وضعیت او ژوندي پاتې کېدو په اړه بېلابېلې تبصرې خپرې کړې وې.

یادې نشریې ویلي چې خامنه‌يي د هغه د عامه څرګندېدو دمخه یو ثبت شوی ویډیو پیغام خپور کړ او ادعا یې کړې وه چې ګواکې ایران د اسراییل او متحده ایالاتو پر وړاندې بریا ترلاسه کړې ده. دغه نشریه وړاندې وايي چې دا ادعاوې له ځمکنیو حقایقو او نړۍوالو راپورونو سره په ټکر کې دي.

اسراییلۍ نشریه د تاسوعا پر مذهبي ورځ د خامنه‌يي د بیا راڅرګندېدو لپاره په بشپړ ډول محاسبه شوې او سمبولیکه شېبه یادوي. تاسوعا چې له عاشورا نه یوه ورځ مخکې ده، د شیعه‌ګانو په تاریخ کې ځانګړی ځای لري او په ایران کې د ظلم او ایډیالوژیکي مقاومت ښودنې لپاره کارول کېږي.

اسراییلۍ نشریه دا څرګندونې داسې مهال کوي چې د ایران مشر علي خامنه‌یي له عاشورا وړاندې د تاسوعا په مناسبت د شیعه‌ګانو او خپلو پلویانو په مراسمو کې د خپل دفتر په حسینیه کې راڅرګند شو. په خپاره شویو ویډیوګانو کې ښکاري چې د هغه پلویان په شعارونو سره دی بدرګه کوي.

نوموړي د شنبې په ورځ د (چنګاښ ۱۴مه) پر اېکس پاڼه لیکلي چې دوی د زور زیاتي اړوند ۱۲، د ښځو د میراث ۷، د جبري نکاح ۴ او همدا راز د مهر نه ورکړې څلور قضیو ته هم رسېدنه شوې ده. طالبان داسې مهال دا څرګندونې کوي چې د همدې ډلې مشر ملا هبت الله پر ښځو سخت بندیزونه او محدودیتونه لګولي دي.

د طالبانو د بندیزونو له مخې ښځې له کار، زده کړو، سفر او د ژوند په بېلابېلو برخو کې له سختو محدودیتونو سره مخ شوې دي.

سرچینو یک‌شنبه د (چنګاښ ۱۵مه) زیاته کړې چې دا ښځه شاوخوا ۲۹ کلنه وه او د خپل خاوند له دویمې مېرمنې سره یې په ګډ ژوند کې ستونزه لرله. د دې ښځې خاوند هم د خپلې مېرمنې ځان‌وژنه او د پېښې لامل منلی، خو ځايي طالب چارواکو بیا تر اوسه په دې تړاو څه نه دي ویلي.

یاده پېښه د کندهار ښار د درېیمې امنیتي حوزې اړوند سیمه کې شوې ده. سرچینې د دې ښځې د هویت په تړاو نور معلومات نه دي ورکړي.

پر افغانستان د طالبانو تر واکمنېدو وروسته، د هېواد په ګوټ-ګوټ کې د ځان‌‌وژنې پېښې ډېرې شوي چې تر ډېره اقتصادي ستونزې، رواني فشارونه او کورنی تاوتریخوالی یې ستر لاملونه بلل کېږي.

د افغانستان انټرنشنل-پښتو د معلوماتو پر بنسټ، د تېرو څو ورڅو په ترڅ کې د پلازمېنې کابل په ګډون د هېواد په بېلابېلو ولایتونو کې د ځان‌وژنې ۹ پېښې ثبت شوې دي. د دې پېښو تر ټولو ډېر قربانیان ځوانان دي.

همدا د تېرې اوونۍ په منځ کې له خوست نه سرچینو افغانستان انټرنشنل-پښتو ته خبر ورکړی و چې د دغه ولایت د ځاځي میدان ولسوالۍ اړوند په « پیرمیلي» کلي کې یوه ځوان «ځان‌وژنه» کړې ده.

په ټولنیزو رسنیو کې د یوه ایراني مذهبي کس ویډیو خپره شوې، چې د اخوندانو لونګۍ یې پر سر او توره چپنه یې اغوستې او د یوه مایک تر شا د خپلې وینا پر مهال له هېواده د اېستل کېدونکو افغانانو سره د ایراني پوځیانو د چلند په اړه د خپلو سترګو لیدلی حال بیانوي.

دی وايي: «یو افغان کډوال یې زما مخکې ونیوو او ما غوښتل چې د هغه د خوشې کېدو لپاره یو کار وکړم؛ خو کله چې کمپ ته ورسېدم نو سخت خواشینی شوم. زموږ پوځیان له افغانانو سره داسې چلند کوي، العیاذباالله لکه چې له حیواناتو سره چلند کوي، په دوامداره ډول یې په نظامي ,وسایلو پر سر سر وهي.»

نوموړی وايي، په یاد کمپ کې له افغان کډوالو هر څه د پوځیان له خوا اخیستل کېږي او بېرته نه ورکول کېږي.

هغه زیاتوي: «له وهلو وروسته هر څه چې ورسره په جېبونو کې وي اخیستل کېږي او بیا نه ورکول کېږي. ډېر د تاسف ځای دی. هغه هم انسانان دي.»

د نوموړي په وینا، یو بل افغان یې ولید چې پوځیانو ته یې په ژړا ویل، مېرمن یې مړه شوې او دوه واړه ماشومان یې په کور کې قلف کړي او ګاونډیانو ته یې ویلي چې کله کله د هغوی پوښتنه وکړي.

هغه وايي: «هلته وم، هلته مې حضور درلود، یو افغان یې راوست او ژړل یې؛ دوه واړه ماشومان لرم او مور یې هم په حق رسېدلې ده. هغوی مې یوه ګاونډي ته سپارلي او دروازه مې پرې قلف کړې او کلي مې ګاونډیانو ته سپارلې چې کله کله یې احوال واخلي. که ما وشړی نو زما د دغو دوو ماشومانو برخلیک به څنګه شي. یو پوځي ماسره ولېږئ چې هغوی هم له ځانه سره افغانستان ته ولېږدوم.»

د نوموړي په وینا، هر نیول کېدونکی افغان حق نه لري چې له خپل خپلوانو سره پر ټلیفون خبرې وکړي؛ څو د ځان د برخلیک په اړه هغو ته احوال ورکړي، بس له نیول کېدو دوه ساعته وروسته افغانستان ته لېږدول کېږي.

د ویلو ده، چې یو شمېر ایرانیانو له افغان کډوالو سره د دغه هېواد د دولت او په ځانګړې توګه د نظامیانو پر غېر انساني چلند سختې نیوکې کړي؛ خو ایران لا تر اوسه هم دغو نیوکو ته څه غوږ نه دی نیولی او لا هم دغه بهیر په ډېر ناوړه چلند سره دوام لري.