په کندهار کې د انګورو موسم پيل شوی؛ خو افغان سوداګر شکایت کوي، چې د پاکستان حکومت یې په بېلابېلو پلمو سوداګریزې وېزې ځنډوي او طالبان د دوی ستونزې له پاکستاني چارواکو سره نه شريکوي.
له بلې خوا بیا په کندهار کې د پاکستان کونسلګري بیا وايي، چې دغه ستونزې به حل شي.
دغه اندېښنې داسې مهال څرګندېږي، چې د کندهار انګور پاخه شوي او پنځه ورځې مخکې پاکستان ته د انګورو لومړی موټر لاړ.
که څه هم پخوا انګور د بڼوالو او سوداګرو له پاره د ګټې وټې ښه لاره وه؛ خو سږکال بڼوال او د تازه مېوو سوداګر سخت وارخطا دي، ځکه د تېر کال اوښتي زیانونه یې لا نه دي جبران کړي.
د کندهار د پنجوايي ولسوالۍ یو بڼوال حمیدالله د خپل بڼ په اړه سخت اندېښمن دی، هغه وايي: «که څه هم انګور پاخه شوي دي؛ خو اجاره داران (سوداګر) یې چندان پوښتنه نه کوي. ځينو باغو ته تر اوسه پورې سوداګرو سر هم نه دی ورښکاره کړی. پخوا به سوداګر زموږ باغونو ته راتلل؛ خو اوس موږ له مجبوریه سوداګرو ته ټيلیفونونه کوو، چې راشئ او زموږ انګور رانيسئ. موږ سخت اندېښمن یو؛ که سوداګر زموږ څخه انګور را نه نيسي موږ یې خپله له افغانستان څخه دباندې نه شو وړلای، په افغانستان کې دننه هم دا دومره ډېر انګور څوک نه رانیسي، که خرڅ هم شي ګټه خو یې څه کوې، د اوبو او سرې لګښت هم نه پوره کوي.»
خو اوس پوښتنه دا ده، چې سوداګر ولې پښه نیولې او د انګورو باغونو ته نه ورځي؟ په دې اړه د کندهار د تازه مېوو یو سوداګر قدرت الله لېوال د پاکستان لهخوا د سوداګریزو وېزو ځنډ یې لویه ستونزه بولي.
هغه وایي: «ما دوې میاشتې مخکې په کندهار کې د پاکستان کونسلګرۍ ته د تجارتي وېزې له پاره غوښتنلیک ورکړ او له غوښتنلیک سره مې ټول ضروري قانوني اسناد هم وسپارل. کونسلګرۍ ژمنه وکړه، چې لس ورځې وروسته وېزه درکوو؛ خو تر اوسه یې وېزه نه ده راکړې. هره ورځ کونسلګرۍ ته زنګ وروهم، چې زما وېزه څنګه شوه؟ خو هغوی یې د سبا او بل سبا په پلمه ځنډوي.»
د سوداګریزو وېزو د ځنډ په اړه په کندهار کې د پاکستان کونسلګرۍ بیا موږ ته په یوه لېږل شوي لیکلي پيغام کې وویل:« په دې برخه کې هیڅ ستونزه نه شته. کېدای شي د دغه سوداګرو قانوني اسناد نیمګړي وي؛ خو بیا هم که ستونزه وي ژر به حل شي.»
ځينې سوداګر بیا په دې اړه طالبان پړ بولي او وايي، چې پاکستاني سوداګرو ته یې وېزې ډېرې اسانه کړې دي؛ خو د دوی ستونزې له پاکستاني چارواکو سره نه شريکوي.
دغه سوداګر وایي، که طالبان هم پاکستاني سوداګرو ته د وېزو ورکړه سخته کړي؛ نو ښايي پاکستاني چارواکي هم د وېزې په ورکړه کې پر خپلې پالیسۍ له سره غور وکړي.
د حاجي بشیر په مستعار نوم د کندهار ولایت د تازه مېوو یو سوداګر وايي: «په پاکستان کې د طالبانو سفارت او کونسلګرۍ پاکستاني سوداګرو ته وېزې ډېرې اسانه ورکوي؛ خو د پاکستان حکومت زموږ سوداګریزې وېزې په بېلابېلو پلمو ځنډوي. دغه ستونزې د دې لامل شوې دي، چې موږ په خپل کار کې ډېوالیان شو؛ کله چې سوداګر ډېوالي شو بڼوال ته هم خپل حق پيسې نه رسېږي. همدا اوس د کندهار په محکمو کې د پروسږکال د ډېوالي سوداګرو او بڼوالو دعوې روانې دي، بڼوال پيسې غواړي او سوداګر یې نه لري، باید طالبان د دې ستونزې یوه حل لاره ولټوي.»
خو په کوټه کې د طالبانو کونسلګري بیا وايي، ځینې هغه افغانان چې پاکستانی تابعیت او پاکستانی پاسپورټ لري د افغانستان او پاکستان تر منځ تجارت کوي او دوی د همدغه افغانانو له پاره یې د وېزو چارې اسانه کړې دي، چې ورسره پاکستاني سوداګر هم ترې ګټه اخلي.
د دغې کونسلګرۍ په وینا؛ د افغان سوداګرو د وېزو ستونزې یې څو ځله له پاکستاني چارواکو سره شريکې کړې دي؛ خو پایله یې نه ده ورکړې.
خو د پاکستان لهخوا د سوداګریزو وېزو ستونزه یوازې د کندهار تر سوداګرو پورې نه ده محدوده؛ بلکې د افغانستان ټول هغه سوداګر چې له پاکستان سره تجارت کوي، د وېزو په برخه کې له ورته ستونزو سره مخ دي.
د افغانستان د پانګونې او سوداګرۍ خونې غړی خان جان الکوزی وایي، یو کال کېږي چې د پاکستان حکومت پر افغان سوداګرو سوداګریزې وېزې تقریبا بندې کړې دي.
هغه وایي، په دې اړه یې د پاکستان له بهرنیو چارو وزارت سره څو ځله خبرې کړې دي؛ خو تر اوسه یې پایله نه ده ورکړې.
د تېر جمهوریت تر پرځېدو وروسته د پاکستان حکومت افغان سوداګرو ته ګڼې ستونزې جوړې کړې دي، هم یې مالیات پرې لوړ کړي او هم یې د وېزو په برخه کې شرایط ورته سخت کړي دي؛ ان دا چې څو ځله یې د سپين بولدک لاره بنده کړې او د کندهار انګور او انار په بڼونو کې وراسته شوي، چې سږکال بیا د کندهار سوداګر او بڼوال د همداسې یوې ناخوالې د تکرار له امله اندېښمن دي.
