د بښنې نړیوال سازمان پر پاکستان غږ وکړ چې بلوڅ فعالان خوشې کړي

د کندهار د سوداګرۍ او پانګونې خونې ریاست پر خپله فیسبوک پاڼه لیکلي، چې دوی پرون له پاکستاني چارواکو سره د سوداګریزو وېزو، ګمرکي تعرفو، تجارتي اسنادو او نورو ستونزو په اړه غونډه وکړه.

په غونډه کې افغان سوداګرو شکایت وکړ، چې د دوی سوداګریزې وېزې په یوه او بله پلمه ځنډول کېږي او د دوی پر صادراتو ګمرکي تعرفې هم لوړې شوې دي.

د غونډې یوه برخه‌وال چې نه یې غوښتل د امنيتي لاملونو له مخې یې نوم یاد شي وویل:« افغان سوداګرو پاکستاني چارواکو ته د ګمرکي تعرفو لوړولو په اړه شکایت وکړ؛ خو پاکستاني لوري پر طالبانو تور ولګاوه، چې لومړی دوی ګمرکي تعرفې لوړې کړې دي.»

دغه سوداګر وايي، چې دوی د طالبانو او پاکستان دواړو له‌خوا د لوړو تعرفو قربانیان دي.

دغه سوداګر زیاتوي، که څه هم د سوداګریزو وېزو او ګمرکي تعرفو په اړه اوږد بحث وشو؛ خو ځانګړې پایله یې نه درلوده.

غونډې ته ازاد خبریالان هم ورغلي وو؛ خو د راپور جوړولو اجازه ورنه کړل شوه او له غونډې واېستل شول.

پرون دپاکستان حکومت د افغان سوداګرو له پاره پاسپورټ او سوداګریزې وېزې حتمي وبللې، چې دا کار پخوا افغان سوداګرو د خپل فعالیت پر وړاندې یو ستر خنډ بللی و.

په یاده ناسته کې د افغانستان او لوېدیځې اسیا د چارو مرستیال سید علي اسد ګیلاني له افغان لوري غوښتنه کړې، د هغه ترهګرو پر وړاندې چې د افغانستان له خاورې فعالیت کوي باید جدي ګامونه واخېستل شي.

نوموړي همدا راز ویلي، که څه هم کابل په دې تړاو ځینې ګامونه پورته کړي؛ خو په خبره یې دا هڅې کافي نه دي.

ښاغلي ګېلاني وړاندې ویلي، چې په افغانستان کې مېشتې ترهګرې ډلې د پاکستان امنیت او ټیکاو ګواښي او په سیمه کې پراختیايي چارې له خڼد او ځنډ سره مخ کوي.

دواړه خواوو د ټرانزیټ په برخه کې پر اسانتیاوو خبرې کړې دي او پاکستاني پلاوي ویلي، چې له ۲۰۲۴ کال راهیسې یې څه باندې ۵۰۰ زرو افغانانو ته ویزې ورکړې دي.

تر دې وړاندې د طالبانو د بهرنیو چارو وزارت په یوې خپره کړې خبرپاڼه کې ویلي و، چې په دې ناسته کې د یاد وزارت استازي نور احمد نور او د پاکستان د بهرنیو چارو په وزارت کې د افغانستان او لوېدیځې اسیا د چارو مرستیال سېد علي اسد ګیلاني ګډون کړی و.

د خبرپاڼې له مخې؛ دواړو خواوو د سیاسي مسایلو، سوداګرۍ، ټرانزیت، سیمه‌ییز اتصال، کډوالو او د ویزو د اسانتیاوو په اړه خبرې کړې دي.

عاصم افتخار زیاته کړه، "نه ښايي افغانستان ته شا کړو، رغوونکی او کارنده تعامل یوازینۍ حل لاره ده. "

نوموړي همداراز په ډاګه کړه چې هېواد یې له طالبانو سره د نړۍ د تعامل لپاره له دوحې بهیره ملاتړ کوي او په وینا یې پاکستان له طالبانو سره په لوړه کچه کې تعامل لري.

په ملګرو ملتونو کې د پاکستان استازي همداراز وویل، « دا باید ومنو چې یوازې یو حکومت د افغانستان کنټرول په لاس کې لري پرته له دې چې، له هېڅ جدي ستونزې سره مخ وي."

عاصم افتخار پرته له دې چې، د هند نوم واخلي وویل، مداخله کوونکي لوبغاړي باید بې ثباتۍ ته لمن ونه وهي او نه ښايي چې په ترهګریزو فعالیتونو کې ښکېل واوسي.

د نوموړي په وینا، افغان ولس لا هم له ملا ماتوونکو بندیزونو رنځېږي او د نغدو پیسو، فقر او د نړیوالو مرستو کمښت، روان ناورین نور هم کړکېچن کړی دی.

افغانستان او پاکستان په نړۍ کې یوازیني دوه هغه هېوادونه دي، چې لا هم په کې د پولیو ګواښ پاتې دی.

له پاکستانه افغانستان ته ستنېدونکي کډوال هم د دغه وایرس د خپرېدو لامل بلل شوي دي.

محسن داوړ په یوه مقاله کې چې په فرایډې ټایمز کې خپره شوې، لیکلي، چې دا سیمه پخپله د پاکستان د ناکامې افغان پالیسۍ تر ټولو لویه قرباني وه او اوس هغوی ته دا وړاندیز کېږي چې د داسې یوې ستونزې حل راوباسي، چې د دوی له واکه بهر ده.

محسن داوړ استدلال کوي چې افغان طالبان او ټي ټي پي جلا نه دي، بلکې دا دواړه له یو بل سره ایډیالوژیک او عملي تړاو لري. د داوړ په باور، که په شمالي وزیرستان عملیات وشي، د ټي ټي پي جنګیالي به یو ځل بیا افغانستان ته وتښتي، او د افغانستان طالبان، چې له اوږدې مودې راهیسې د پاکستان له نرم دریځ ګټه اخلي، هیڅ امکان نه لري چې د دوی مخه ونیسي.

داوړ وايي، په پاکستان کې د افغان طالبانو حضور یوازې په جنګیالیو پورې محدود نه دی، بلکې د دوی کاروبارونه، کورنۍ او مشران لا هم دلته موجود دي او سره له دې چې دوی پوهېږي په افغانستان کې یې واکمني ډېره نازکه ده، خو د پاکستان دوامدار نرم چلند او تساهل دوی ته یو ډېر باثباته ځای برابروي.

د داوړ په وینا، د پخوانۍ فاټا لپاره د جرګو د بیا احیا کولو کمېټې جوړول، د پاکستان د عدلي نظام ناکامي ده. هغه زیاتوي، « دا کار نه یوازې د اساسي قانون خلاف دی، بلکې دا هغه ژمنې هم له‌منځه وړي چې له مرکز سره د فاټا د یوځای کولو پر مهال شوې وې».

محسن داوړ استدلال کوي چې ترڅو پاکستان د افغان طالبانو او د هغوی د پاکستاني اتحادیانو پر ضد یو روښانه او اصولي دریځ ونه نیسي، تر هغه به نه سوله راشي، نه امنیت.

هغه وايي، چې د جرګو بیا راژوندي کول، محدود عملیات او پر ولس پړه اچول به د ترهګرۍ ستونزه حل نه کړي، بلکې نوره به یې پراخه کړي.