امریکا وايي چې له پاکستان سره د دواړو هېوادونو د ګټو لپاره چارې پرمخ وړي

جوزف عون له ایراني پلاوي سره د لیدنې پرمهال د لبنان په کورنیو چارو کې د هر ډول بهرنۍ لاسوهنې پر ضد خبرداری ورکړی او ټینګار یې کړی، چې د لبنان امنیت یوازې د حکومت او پوځ مسوولیت دی.

نوموړي د متقابل درناوي په چوکاټ کې له ایران سره د همکارۍ لپاره چمتووالی هم ښودلی.

علي لاریجاني ټینګا کړی، چې ایران د لبنان حاکمیت ته درناوی لري او د حزب الله ملاتړ کوي.

نوموړي وویل:«هره پرېکړه چې د لبناني حکومت له خوا د مقاومت په سلا وشي، موږ ورته دناروی لرو.»

د راپورونو له مخې، د ایراني پلاوي له خوا د «مقاومت» یادونه د لبنان حزب الله ډلې ته په اشاره شوې ده.

علي لاریجاني ویلي:« لبنان دې ملګري او دښمنان نه سره ګډوي، ستاسي دښمن اسراییل دی، ملګری مو مقاومت دی.»

دا په داسې حال کې ده، چې د لبنان حکومت څو ورځې وړاندې د کابینې په غونډه کې د حزب الله د بې وسلې کولو لپاره د امریکا د پلان عمومي طرحه تصویب کړه، خو تېره اونۍ د ایران د بهرنیو چارو وزیر عباس عراقچي ویلي و، چې تهران د حزب الله د هرې پرېکړې ملاتړ کوي.

لوکسن د زمري پر ۲۲مه، خبریالانو ته وویل چې د بشري مرستو نشتوالی، د خلکو جبري بې ځایه کول او د غزې نیول ډېر ناوړه دي او نتنیاهو ډېر زیات وړاندې تللی دی.

هغه زیاته کړه: «زه فکر کوم هغه عقل له لاسه ورکړی دی. د غزې پر ښار برید په بشپړ ډول د منلو وړ نه دی».

لوکسن وویل، چې نیوزیلینډ په دې اونۍ کې په دې غور کوي چې فلسطین په رسمیت وپیژني.

د نیوزیلنډ نږدې متحد استرالیا د دوشنبې په ورځ له کاناډا، برېتانیا او فرانسې سره یوځای اعلان وکړ چې په سپتمبر کې به د ملګرو ملتونو په عمومي غونډه کې فلسطین په رسمیت وپیژني.

بریتانیا، کاناډا، استرالیا او د هغوی څو اروپایي متحدینو د غزې بشري ناورین بې ساری بللی او له اسراییل نه یې غوښتي، چې مرستو ته له محدودیتونو پرته لارې پرانیزي.

اسراییل د غزې د قحطۍ مسوولیت رد کړی او ادعا کوي، چې د حماس وسله وال د مرستو کڅوړې غلا کوي، خو حماس دا ردوي.

ټرمپ ویلي چې د الاسکا خبرې به «تجربوي» ناسته وي، خو هغه هڅه کوي پر اوکراین د روسیې بریدونه ودروي.

د ټرمپ د تیرې اونۍ څرګندونې، چې په هره معامله کې ښايي د ځمکو تبادله هم شامله وي، په کییف او اروپا کې اندېښنې رامنځته کړې.

زیلینسکي د جرمني له صدراعظم فریدریښ مېرڅ سره ګوري او وروسته به د جرمني، فنلنډ، فرانسې، بریتانیا، ایټالیا، پولنډ او د اروپایي اتحادیې مشران پر دوه بجو انلاین غونډه کوي. د ناټو عمومي منشي مارک روت هم په دې غونډه کې ګډون کوي.

ټرمپ او مرستیال ولسمشر جې ډي ونس به پر۳ بجو له غونډې سره یوځای شي.

د الاسکا ناستې د اروپایانو اندېښنې زیاتې کړې دي، چې امریکا او روسیه ممکن د اوکراین په زیان پراخې پرېکړې وکړي یا حتا اوکراین نامناسبې معاملې ته اړ اېستل شي.

یوه لوړپوړي اروپايي چارواکي رویټرز ته ویلي، « موږ اوس هڅه کوو ډاډ ترلاسه کړو چې داسې څه پېښ نه شي. له امریکا سره په اړیکه کې یو او په اروپایي اړخ کې متحد پاتې شو. لا هم تر جمعې پورې وخت شته».

اروپایي مشرانو، چې د ټرمپ له نارامۍ اندېښمن دي، څو ځله ویلي چې د هغه هڅې ښه ګڼي، خو ټینګار کوي چې له اوکراین پرته باید هېڅ معامله ونه شي، ځکه روسیې د اوکراین شاوخوا پنځمه برخه اشغال کړې ده.

سپینې ماڼۍ د سې شنبې په ورځ د اوربند په برخه کې د لوی پرمختګ تمه کمه کړې او د الاسکا د لیدنې هدف یې یوازې د «اوریدلو تمرین» بللی دی.

د ګالوپ تازه سروې ښيي چې ۶۹ سلنه اوکراینیان غواړي جګړه ژر تر ژره د خبرو له لارې پای ته ورسیږي، خو د سروې له مخې دوی د سولې لپاره هرې بیې ته چمتو نه دي.

زیلینسکي له غونډې مخکې وویل چې له ختیځ دونباس سیمې د ځواکونو ایستل د اوکراین لپاره د منلو وړ نه دي، ځکه دا سیمه د دفاعي شبکې لویه برخه ده او روسیې ته به په راتلونکي کې د پرمختګ اسانه لار پرانیزي.

هغه وویل چې د ځمکو مسایل یوازې له اوربند او د اوکراین لپاره له امنیتي تضمینونو وروسته بحث کیدای شي.

په نورو هېوادونو کې د کیڼ لاسو خلکو لپاره ځانګړي لاسي سامانونه جوړېږي، په ښوونیزو ادارو کې هم له څوکیو سره تړلي کيڼ لاسي مېزونه ورته چمتو کېږي، مور او پلار خپل کیڼ لاسي اولادونه په زور په ښي لاس کار کولو ته نه مجبوروي؛ خو په افغانستان کې بیا خبره برعکس ده.

ارواه‌پوهان وايي، چې په کیڼ لاس کار کول اخیتاري، د خپلې خوښې او تمرین پایله نه ده؛ بلکې انسان له موره کیڼ لاسی زېږي، خو که په زور په ښي لاس کار کولو ته اړ اېستل شي؛ له رواني ستونزو سره مخ کېږي.

د کندهار اوسېدونکی ګل محمد کيڼ لاسی دی، هغه وايي:« زه مې مور او پلار له ماشومتوبه په کیڼ لاس کار ته نه پرېښودم، اوس مې ژبه بندېږي. ډاکټران وايي، چې دغه ناروغي په ښي لاس کار کولو له امله راته پيدا شوې ده.»

په کابل کې د ښوونې او روزنې پخوانی استاد محمد ظاهر شمس هم د ګل محمد خبره تاییدوي او وايي: «په کیڼ لاس کار کول اختیاري نه؛ بلکې طبيعي او مور زادي عادت دی. باید کيڼ لاسي ماشومان په ښي لاس کار کولو ته اړ نه اېستل شي؛ ځکه دغه کار هغوی ته ډول، ډول ستونزې پيدا کوي، چې يوه بېلګه يې د ژبې بندېدل دي.»

په افغانستان کې د کیڼ لاسو لپاره یوه ستونزه په ښوونیزو مرکزونو کې له څوکۍ سره تړلي واړه مېزونه دي، کیڼ لاسي زده‌کوونکي مجبور دي چې هره ورځ څو ساعته پرله پسې په څوکۍ کې کوږ کېني.

ارواپوه شرف الدین عظیمي وايي:« بايد په څوکۍ کې د کېناستو پر مهال د کيڼ لاسو زده‌کوونکو وضعيت ته پام وشي. که کيڼ لاسي زده‌کوونکي پر هغو څوکيو کېني، چې د ليکنې لپاره مېزونه يې ښي خوا ته وي. دا کار له اروايي او پيډاګوژيکي پلوه ګڼ شمېر ستونزې پيدا کوي. دغه ډول زده‌کوونکي مجبور دي، چې د ناستي پر مهال خپله ملا او مغزی کوږ ونيسي.»

ښاغلی عظيمي زیاتوي: «په دې ډول څوکیو کې ناست زده‌کوونکي په ذهني لحاظ ناارامه وي، فکري تمرکز نه لري، ژر په قهر کېږي، حوصله نه‌لري، مطالعه، غوږ نيول، ليکل او ټول درسي فعاليتونه يې نيمګړي پاتې کېږي او بېړه لري، چې ژر له څوکۍ څخه ولاړ شي.»

په دې ډول څوکیو کې کېناستل عصبي ناروغۍ هم پيدا کوي. د جراحي اعصابو متخصص ډاکټر ظاهر شاه وايي، چې په ښوونیزو ادارو کې د کيڼ لاسو زده‌کوونکو لپاره د ځانګړو څوکيو نشتوالی روغتيايي ستونزې پېښوي چې له دې ډلې يو هم د ملا د تير کږېدل (Scoliosis) دي.

ډاکټر ظاهرشاه زیاتوي:« که يو زده‌کوونکی څو کاله پرله‌پسې او هره ورځ څو ساعته پر هغه څوکۍ کېني، چې ورسره تړلی مېز يې ښي لاس ته جوړ وي؛ نو په پایله کې د ملا د کږېدو ناروغي ورته پيدا کېږي.»

که څه هم په افغانستان کې په کیڼ لاس کار کول ځينې خلک بد انګیري؛ خو په نړۍ کې ډېر مشهور خلک کيڼ لاسي دي، لکه د امریکا پخوانی ولسمشر بارک اوباما، د نوبل جایزې ګټونکی مشهور فېلسوف برتراندرسل او داسې نور.

په دغې ګډه کمېټه کې به د سپېشل برانچ افسران، د پولیسو امنیتي افسران، د ترهګرۍ ضد څانګې افسران، د ایالتونو او سرحدي چارو وزارت (SAFRON) استازي، استخباراتي بیورو استازي او نورې ادارې شاملې وي.

دغه کمېټه به د (PoR) کارټ لرونکو افغانانو نوم لیکنې په اړه معلومات راټولوي، ځايي پولیسو ته به یې ورکوي او د بې‌اسناده کډوالو د اېستلو پلان ملاتړ به کوي.

چارواکو امر کړی، چې په خپله خوښه د PoR کارټ لرونکو افغانانو ستنېدو لړۍ به په رسمي ډول د سپټمبر له لومړۍ نېټې څخه پيل شي. د افغان تابعیت (ACC) کارټ لرونکي افغانان به هم د پخواني پلان له مخې له پاکستانه اېستل کېږي.

لومړی به د دغه کډوالو معلومات له ایالتونو سره شریک شي او د پاکستان ملي احصایې اداره (نادرا) به د پولو په مرکزونو کې د ستنېدونکو افغانانو نومونه تشخيص او کډوالو له نوملړ څخه لرې کړي.

ایالتي ادارې به د کډوالو اېستلو لارې، ټرانسپورټي اسانتیاوې او پاليسیو عملي کېدو کمېټې جوړوي؛ دغه ډول به فډرالي او ایالتي ادارې د دغه بهیر پرمختګ څاري. د شکایت اورېدو ځانګړې څانګه به په منظم ډول د خلکو شکایتونه ثبتوي، چې له افغان کډوالو سره ناوړه چلند ونه شي.