په خیبر پښتونخوا کې ځایي چارواکي وايي، په دغه ایالت کې د وروستیو سختو ورښتونو او سېلابونو له کبله ۳۲۳ کسان مړه شوي او ۱۵۰ نور تري تم دي. وړاندې پاکستاني چارواکو ویلي و، چې په ټول پاکستان کې تر دې دمه د ورښتونو له کبله د مړو شویو کسانو شمېر ۶۵۷ ته رسېدلی دی.
په پښتونخوا کې له طبیعي پېښو سره د مبارزې ادارې مشر اسفندیار خټک ویلي، چې د پاکستان پوځ د ژغورنې عملیاتو لپاره پنځه الوتکې د دوی په واک کې ورکړې دي او څه باندې یو نیم مېلیارده پاکستانۍ روپۍ هم د عملیاتو لپاره ځانګړې شوې دي.
په ورته وخت کې ګلګت بلتستان کې هم سېلابونو او سختو ورښتونو خلک له ډول، ډول ستونزو سره مخامخ کړي. ګڼې لارې تړل شوې، د سېلانیانو په ګډون زرګونه کسان بند پاتې دي او د پاکو اوبو، برېښنا او مخابراتي اسانتیاوې ټکنۍ شوې دي.
د طبیعي پېښو پر وړاندې د مبارزې ادارې د معلوماتو له مخې؛ په پاکستان کې موسمي ورښتونه د تېر کال پرتله ۶۰ سلنه زیاتوالی ښیي او ښايي د را راونې سپټمبر په میاشت کې یې کچه نوره هم زیاته شي.
چارواکو خبرداری ورکړی، که وضعیت همداسې دوام وکړي؛ نو د پراخې ویجاړۍ او ګڼې مرګ ژوبلې د اوښتو شونتیا هم شته.
د پښتونخوا ایالت په مرکز پېښور کې سرچینو افغانستان انټرنشنل – پښتو ته ویلي، چې د یکشنبې په ورځ مازیګر ناوخته ناپېژانده وسلهوالو د ځايي مشهور پښتون خبریال فاروق فراق زلمی زوی میاه علي فراق په ډزو وژلی دی. دغه خبریال هم پر فېسبوک پاڼه د دغه وژنې پخلی کړی.
ځايي پولیسو خبر ورکړی، چې د وژل شوي کس مړی یې د څېړنو لپاره عدلي طب ته وړی او د پېښې په سیمه کې هم پلټنې روانې دي. تر اوسه پورې د دغه پېښې اصلي انګېزه نهده روښانه او نه یې هم کومې وسلهوالې ډلې د ترسراوي مسوولیت منلی دی.
دې پېښې د یو شمېر ځايي خبریالانو، هنرمندانو او لیکوالانو سخت غبرګونونه هم راپارولي دي. سندرغاړي کرن خان د دغه پېښې په تړاو د خواشینۍ پېغام کې لیکلي: «پوره پښتون وطن په لویو غمونو او امتحانونو کې له هر طرفه راګېر دی.»
یوې بلې پښتنې خبریالې لایبې یوسفزۍ د میاه علي فراق وژنې ته په اشارې سره ویلي، چې له پښتنو سره خورا دردمنې کیسې روانې دي. دا داسې وخت کې ده، چې په پښتونخوا کې ورځ تر بلې نا امنۍ پراخېږي او هدفي وژنو هم په کې خورا زور اخیستی دی.
د باجوړ ولسوالۍ په ګډون په کورمې او وزیرستان کې هم هره ورځ د «ټيټيپي» وسلهوال له پاکستاني پوځیانو سره په جګړو اخته وي. همدا راز د نا امنیو له کبله په باجوړ کې تازه زرګونه کورنۍ اړې شوې، چې خپل کلي او کورونه پرېږدي.
په خېبر پښتونخوا ایالت کې د تازه وسلهوالو بریدونو له امله لږ تر لږه ۶ پولیس وژل شوي او ۸ نور بیا ټپیان دي. دغه بریدونه د یاد ایالت په بېلابېلو سیمو کې شوي دي.
د ځايي رسنیو د معلوماتو له مخې؛ د دېر په پنکوټ کې د پاکستاني ځواکونو د چټک غبرګون ځواک (QRF) پر یو موتر د وسلهوال برید له امله درې عسکر وژل شوي او ۶تنه نور ټپیان شوي دي. چارواکو ویلي، چې په دغه برید کې وسلهوالو له یو اتومات ماین څخه کار اخیستی دی.
هممهاله د کزو دېر په میدان سیمه کې «ټيټيپي» وسلهوالو د تېرې شپې په اوږدو کې د پولیسو پر ۳ پوستو وسلهوال بریدونه کړي، چې په پایله کې یې یو پولیس وژل شوی او یو بل ټپي دی. د پېښور په حسن خېلو سیمه کې بیا وسلهوالو د چهارشنبې ناوخته د پولیسو پر یوې پوستې د ۳ساعتونو لپاره دوامداره برید کړی و.
همدا راز خېبر پښتونخوا کې سرچینو ویلي، چې په کورمې ولسوالۍ کې د یو لړ استخباراتي عملیاتو پر مهال د پولیسو یو ځايي افسر قیصر حسین هم وژل شوی دی. دغه عملیات د عبید حسین مشهور په تهران توري پر ضد ترسره کېده. چارواکي وايي، توري د ۲۰۰۷م کال د فرقهيي شخړو وروسته سوریې ته تښتېدلی و او د تېر کال د نومبر میاشتې د بګن په پېښه کې یې مهم رول لاره.
په سوېلي وزیرستان کې بیا د پاکستان سرحدي ځواکونو پر یوې ګزمې د وسلهوالو په برید کې هم د دوی یو افسر وژل شوی دی. پښتونخوا کې ورځ تر بلې نا امنۍ مخ په ډېرېدو دي او هره ورځ د «ټيټيپي» وسلهوال له پاکستاني پوځیانو سره په جګړو اخته وي. باجوړ ولسوالۍ د دغو نا امنیو په لړ کې د سختو جګړو شاهده ده، چې هلته پاکستاني پوځیانو د «ټيټيپي» وسلهوالو د ځپلو په موخه عملیات هم پیل کړي دي.
اسلاماباد باور لري چې دغه نا امنۍ په افغانستان کې د طالبانو له لوري «ټيټيپي» ته د چمتو شویو پناه ځایونو له کبله دي او له هماغه ځایه دغه بریدونه پلانېږي. اسلاماباد په وار، وار له طالبانو غوښتي، چې د پاکستاني طالبانو د پناه ځایونو د ختمېدو اړوند دغه اقدامات وکړي؛ خو یادې ډلې نه یوازې دغه ادعاوې رد کړې دي، بلکې دغه غوښتنې او وړاندیزونه یې له پامه غورځولي دي.
د خېبر پښتونخوا ایالت په باجوړ ولسوالۍ کې له ۴۸ ساعته ګرځبندیز وروسته د چهارشنبې په ورځ دغه بندیز پای ته ورسېد او په ډېرو سیمو کې بېرته عادي ژوند پیل شوی؛ خو په یو شمېر سیمو کې لا هم عملیات روان دي او ملکي وګړي له خپلو کورونو وتلي دي.
د ډان ورځپانې د راپور له مخې؛ د خار، عنایت کلي، صدیقاباد، رګګان، پشت، حاجي لونګ، یوسف اباد، ناوګۍ، لوی سم، عمري او قذافي ښارګوټو بازارونه او سوداګریز مرکزونه د چهارشنبې په سهار بېرته پرانیستل شوي دي. دغه پرېکړه د ولسوالۍ ځايي چارواکو له لوري تر ګرځ بندیز وروسته شوې ده.
د باجوړ ولسوالۍ مرستیال کمېشنر پر خپله فېسبوک پاڼه یوې خبرپاڼه کې لیکلي: «ولسونه باید خبر وي، چې د چهارشنبې په ورځ به یو شمېر لارې د تګ راتګ لپاره بېرته پرانېستل شي او خلک کولای شي خپل ورځنی عادي ژوند پیل کړي. د لارو پر غاړه پراته بازارونه او سوداګریز مرکزونه به هم د معمول په څېر فعالیت کوي.»
دغه خبرپاڼه وروسته له هغې خپره شوه، چې د خار او عنایت کلي ځايي کاروباریانو اعلان وکړ چې دوی به د چهارشنبې له ورځې پرته له دې چې کوم بندیز ته پام وکړي؛ خپل کاروبارونه بېرته پیل کړي، ځکه نور د «بېدلیله بندیزونو» زغم نهلري.
د ملکي وګړو د وژنې پر ضد ولسي غبرګونونه؛ د هاوان لګېدو له امله درې تنه وژل شوي
د سیمو پرانیستل د ټرانسپورټي خدمتونو، ښوونځیو فعالېدو او د اقتصادي چارو د بیا پیل لامل شول؛ خو د ماموندو د ۲۷ سیمو لپاره ګرځبندیز (د اګست تر ۱۴مې) پورې غځول شوی، ځکه هلته د پاکستاني پوځیانو عملیات به په درېیمه ورځ هم دوام ولري.
ډان ورځپاڼه لیکي، امنیتي ځواکونو د برید کوونکو چورلکو او درنو توپونو په مرسته د ترهګرو پټنځایونه په نښه کړي؛ خو د ترهګرو د مرګ ژوبلې په اړه کوم معلومات نه دي خپاره شوي.
د خېبرپښتونخوا د پولیسو عمومي مشر جنرال ذولفقار حمید دغه عملیات د استخباراتي معلوماتو پر بنسټ بللي او ویلي یې دي، چې موخه یې «د سولې پر ضد یو شمېر خطرناکو ترهګریزو ګواښونو له منځه وړل» دي.
د چهارشنبې په ورځ دل وی ماموند اوسېدونکو د ایرب کلي کې د درېیو ملکي وګړو د وژل کېدو په غبرګون کې لاریون وکړ. دغه کسان پر یو کور د هاوان مرمۍ لګېدو پېښه کې مړه شوي او د جنازې تر لمانځه وروسته یې لاریون کوونکو مړي د باد سیاه سیمې ته ولېږدول.
لاریونوالو د یوې کورنۍ د یوې ښځې او دوه ماشومانو د وژل کېدو او د دوو نورو غړو د ټپي کېدو له امله ژور خپګان څرګند کړ او له حکومته یې وغوښتل، چې پر ملکي وګړو بریدونه ژر تر ژره ودروي. د سولې جرګې یو شمېر ځايي غړو هم په خپلو ویناوو کې یاده پېښه په سختو ټکو وغندله.
دوی وویل، چارواکو ژمنه کړې وه چې عملیات به یوازې د هغو کسانو پر ضد وي چې د سیمې د سولې لپاره ګواښ جوړوي او ملکي وګړي به هدف نهګرځي.
معترضو د ګرځبندیز د پای ته رسېدو، د ملکي خلکو د تلفاتو مخنیوي او په سیمه کې د مخابراتي او انټرنېټي خدماتو د بیا فعالېدو غوښتنه وکړه. هغوی خبرداری ورکړ، چې که دغه غوښتنې یې ونهمنل شي؛ نو پراخ ولسي خوځښت به پیل کړي.
د باجور د سولې جرګې بېړنۍ ناسته او د سیاسي شخصیتونو غبرګون
له دې مظاهرې وړاندې د باجور د سولې جرګې غړو د خار د مطبوعاتي کلب په تالار کې غونډه وکړه او د هاوان برید له امله د درې تنو وژل کېدل یې وغندل.
هممهاله د عوامي نېشنل ګوند یو لوړ پوړي غړي هم ځان یاد کنفرانس ته رسولی او په ډاګه کړې یې ده، چې د ملکي وګړو وژل د چارواکو د ژمنو خلاف دي او د ځايي خلکو اندېښنې یې زیاتې کړې دي. هغه ټینګار وکړ، چې ګوند یې د ترهګرو پر ضد د عملیاتو مخالف نه دی؛ خو پر ملکي وګړو دغه ډول بریدونه ورته هېڅکله د منلو وړ نهدي.
میاه افتخار د باجوړ او ټولې خېبرپښتونخوا په کچه د پوځي عملیاتو د ژر تر ژره درولو غوښتنه وکړه. هغه همداراز اعلان وکړ، چې د عوامي نېشنل ګوند له لوري (د اګست په ۲۳مه) په اسلاماباد کې د سولې لاریون ترسره کېږي چې په ترڅ کې به یې روان ناورین هم وغندل شي.
پاکستاني پوځیانو له تېرو څو ورځو راهیسې په باجوړ کې د «ټيټيپي» وسلهوالو خلاف خپل عملیات ګړندي کړي او دواړه لوري وخت ناوخت له یو بل سره په دغه ولسوالۍ کې نښتي هم وي. اسلاماباد که څه هم ادعا لري، چې د دغې سیمې په ګډون د خېبر پښتونخوا بېلابېلو ولسوالیو ته د ډیورنډ له کرښې د «ټيټيپي» جنګیالي ور اوړي او د افغان طالبانو تر سیوري لاندې د پاکستان یاده مخالفه وسلهوالو ډله منظم پناه ځایونه لري؛ خو پر کابل واکمن بیا دغه ادعاوې نه مني.
د خېبر پښتونخوا پولیسو د پېښور په بېلابېلو سیمو کې د پراخو عملیاتو پر مهال ګڼ شمېر بېاسناده افغان کډوال او وسله لرونکي کسان نیولي دي. چارواکي وايي، نیول شویو افغانانو سره به قانوني چلند کیږي.
د پولیسو د معلوماتو له مخې، عملیات د ریګي پولیسو مرستیال مشر شاکرالله افریدي په مشرۍ، په کچه ګړۍ، ناصر باغ او ریګي سیمو کې ترسره شوي.
پولیس ادعا کوي چې د نیول شویو کسانو څخه یې بېلابېلې وسلې او نشه يي توکي ترلاسه کړي او زیاتوي چې د امنیت د ټینګښت لپاره به دا لړۍ روانه وي.
پاکستان له تېرو څو میاشتو راهیسې د بېاسناده افغان کډوالو د جبري اېستلو او نیولو بهیر چټک کړی دی او کور په کور د افغانانو د لټون عملیات روان دي.
همدا راز له یوې میاشتې زیات وخت وشو چې د افغان کډوالو لپاره ویزو د تمدید چارې هم تړل شوي او زیات شمېر افغانان چې پخوا یې په پاکستان کې په ویزه ژوند کوه اوس ویزې نه لري او د اېستلو له ګواښ سره مخ دي.
د ملګرو ملتونو د کډوالو عالي کمېشنرۍ په وینا، د افغان کډوالو پر وړاندې د پاکستان وروستی اقدام په زرګونو افغانان له هستوګنې بېکوره کړي او ګڼ شمېر یې د پولیسو د زور، ګواښ او ناوړه چلند له امله شکایتونه لري.
پښتون سیاستوال او د ملي جمهوري غورځنګ مشر محسن داوړ وایي، باجور، وزیرستان او د پښتونخوا نورې برخې د شخړو او د دولت د بېپروايۍ تر ټولو دروند بار وړي. بل خوا ایمیل ولي خان د پاکستان په سنا کې د بابړې پېښې په اړه پر خپلې وینا سانسور « د ازاد پاکستان له ادعا سره» په ټکر کې بولي.
داوړ د چهارشنبې په ورځ (د زمري ۲۲مه) پر اېکسپاڼې لیکلي: «کله به د پښتنو غږ واوریدل شي؟»
هغه د پاکستان د اصلي رسنیو چوپتیا او د سیاستوالو بېپروايي د پاکستان د فدرالیزم د ظاهري بڼې رسوا کول بللي.
بل خوا، د عوامي نشنل ګوند مرکزي مشر اېمل ولي خان وايي چې د پاکستان په سنا کې یې د بابړې د پېښې په اړه د وینا څلور برخې پر ټلویزیونونو او د سنا په رسمي یوټیوب چینل کې سانسور شوې دي.
هغه د سې شنبې په ورځ پر اېکسپاڼې د خپلې وینا د ویډیو په خپرولو لیکلي: «دا ستاسو ازاد پاکستان دی، چیرې چې حتا د یو سناتور ته هم د خبرو کولو ازادي نه شته او بل سبا به د ټولنیزو علومو ځینې لیوني د همدې ازادۍ ۷۸مه کلیزه نمانځي.»
هغه وایي، که یو څوک د پاکستان د سنا په څېر ادارې کې هم د تاریخ په اړه خبرې ونه کړي نو بیا یې چېرې وکړي؟
هغه زیاته کړه: «دوی وېرېږي چې که رښتینی تاریخ خلکو ته ښکاره شي، د دوی د ټولنیزو علومو ماڼۍ به د هوا څپې له ځان سره یوسي.»
یاده دې وي، چې د پښتونخوا حکومت د باجوړ ولسوالۍ د ماموندو په ۲۷ سیمو کې د وسلهوالو پرضد د عملیاتو له امله د درې ورځو لپاره ګرځبندیز اعلان کړی، چې سبا یې وروستۍ ورځ ده.
په ورته وخت کې په دې ولسوالۍ کې د پوځي عملیاتو له کبله د زرګونه کورنیو د بېځایه کېدو خبرونه هم ورکړل شوي دي.
پوځي عملیات په باجوړ کې د ځایي جرګې او ټيټيپي ترمنځ د خبرو له ناکامېدو سره سم پیل شوي، چې پکې د مرګ ژوبلې په اړه راپورونه خپرېږي.
د پاکستان امنیتي ادارې په دې باور دي، چې په باجوړ کې شاوخوا ۱۸ سوه جنګیالي اوسیږي، چې ۴۰۰ تنه پکې افغان طالبان دي.