مولانا فضل الرحمان د هغو افغانانو لپاره چې د پاکستان په ګټه دي او هغو افغانانو لپاره چې په پنډغالو کې دي، د جلا-جلا پالیسو د جوړولو غوښتنه وکړه او په وینا یې اېستل کېدونکي کسان هم باید په عزت سره و اېستل شي نه په جبري توګه.
نوموړي په پاکستان کې افغانان په څلورو ګټکوریو ووېشل، یو هغه افغانان چې په تېرو ۴۰ کلونو کې یې په دغه هېواد کې پانګونې کړي، دویم هغه افغانان چې په پاکستان کې یې لوړې زده کړې کړي، درېیم هغه افغانان چې په دغه هېواد کې پر زده کړو بوخت او څلورم هغه افغانان چې په پنډغالو کې اوسېږي.
مولانا فضل الرحمان زیاته کړه، له دغه هېواده هغه افغانان چې دلته یې پانګونې او لوړې زده کړې یې کړي او یا هم پر زده کړو بوخت دي باید ونه اېستل شي، ځکه په وینا یې دوی د پاکستان په ګټه دي او یوازې هغه افغانان چې په پنډغالو کې اوسېږي هغوی باید له جبر پرته په عزت سره خپل هېواد ته ولېږدول شي.
هغه وویل، «څومره افغانانو چې په تېرو ۳۰ او یا هم ۴۰ کلونو کې په پاکستان کې پانګونې کړي که هغوی له بانکونو خپلې پیسې وباسي، نو بانکونه دیوالي کېږي. که هغوی په پاکستان کې پانګونې کوي او د هغوی پیسې دلته ګردش کوي او زموږ د پیسو ملاتړ کوي، نو هغوی باید جلا شي.»
دغه څرګندونې په داسې حال کې دي، چې پاکستان له دغه هېواده د پي، او، ار کارټ لرونکو افغانانو ته چې شمېر یې له یو میلیون څخه زیات دی، د روانې اګست میاشتې تر پایه وخت ورکړی چې له دغه هېواده ووځي، ګنې بیا به دوی په خپله لاس په کار شي.
د طالبانو له څلور کلنې واکمنۍ سره هممهاله افغانستان په نړۍ کې یو له هغو هېوادونو دی، چې د کډوالۍ له ژور او جدي ناورین سره مخ دی. که څه هم افغانان له پخوا راهیسې په ځینو هېوادونو کې کډوال وو؛ خو واک ته د طالبانو له رسېدو وروسته د کډوالېدو دغه کچه لا پراخه شوې ده.
د راپورونو پربنسټ؛ د طالبانو له بیا واکمنېدو سره څه باندې ۱۰ مېلیونه افغانان بېځایه شوي او د کډوالو په چارو کې د ملګرو ملتونو عالي کمېشنرۍ بیا ویلي، له سوریې وروسته افغانستان دویم هېواد دی چې په لوی شمېر کې یې وګړو (شپږ نیم مېلیونه کسانو) د پناه غوښتنې کړې دي.
د کډوالۍ نړۍوال سازمان وایي، چې ډېری کسان د افغانستان دوو ګاونډیو هېوادونو پاکستان او ایران ته تللي دي.
د طالبانو حکومت د کډوالو او بېرته راستنېدونکو چارو وزارت بیا ویلي، چې له ایران، پاکستان او ترکیې یوازې په تېرو درېیو میاشتو کې څه باندې دوه مېلیونه افغان کډوال افغانستان ستانه شوي او دغه لړۍ لاهم روانه ده.
د پاکستاني دولت د ضربالاجل له پای ته رسېدو وروسته، له پاکستانه د افغان کډوالو د شتمنۍ او پانګې د برخلیک په تړاو جدي اندېښنې راپورته شوي او افغانستان ته د کډوالو له ستنېدو سره سم، د پاکستان په ګڼ شمېر ښارونو کې د افغانانو اړوند هټۍ او د کاروبار ځایونه په ټپه درېدلې دي.
پاکستان داسې مهال د پي، او، ار کارټلرونکو کډوالو د اېستلو بهیر پیل کړی، چې د ملګرو ملتونو په ګډون د بښنې نړۍوال سازمان او د کډوالو او بشري حقونو ګڼو ملاتړو بنسټونو له پاکستانه غوښتي، څو له دې کار څخه لاس واخلي او په جبري توګه دې د افغان کډوالو د ستنولو لړۍ ودروي؛ خو پاکستاني لوري دا هر څه تر اوسه له پامه غورځولي دي.
