طالبانو له ایرانه غوښتي، چې د برېتانیا افغان همکارانو نوملړ په بدل کې دوی په رسمیت وپېژني

د رسمي شمېرو له مخې؛ د همدې میاشتې د صادراتو ارزښت ۱۰۴ مېلیونه ډالره و، چې د روان کال د غبرګولي پرتله ۴۰.۹ مېلیونه ډالره زیاتوالی ښيي. په غبرګولي میاشت کې د صادراتو ارزښت یوازې ۶۳.۱ مېلیونه ډالر راپور شوی و.

له بلې خوا د افغانستان د غبرګولي میاشتې واردات ۹۳۷.۲ مېلیونه ډالره و؛ خو په چنګاښ میاشتې کې بیا د ۲۵۳.۹ مېلیونه ډالرو په زیاتوالي سره له ۱.۱۹ مېلیاردو ډالرو پورته شول.

طالبانو ویلي، چې د افغانستان ډېری صادرات د چنګاښ میاشتې په ترڅ کې پاکستان، هندوستان او تاجکستان ته شوي دي. په داسې حال کې چې ډېری واردات له ایران، چین او پاکستان څخه راوړل شوي دي.

پر کابل د واکمنې ډلې د ملي احصایې او معلوماتو اداره زیاتوي، چې د صادراتو شمېرې د صادراتو او بیا صادراتو دواړو ارزښت په ځان کې را نغاړي او د وارداتو شمېرې هم د محصولي او غیرمحصولي توکو واردات ښيي؛ خو د وارداتي برېښنا ارزښت په‌کې نه دی حساب شوی.

دا په داسې حال کې ده، چې طالبان هره ورځ تبلیغات کوي چې ګوندې افغانستان په تېرو څلورو کلونو کې په یو شمېر برخو کې پر ځان بسیا شوی او له بهرنیو هېوادونو یې واردات کم شوي؛ خو د دغه ادارې تازه شمېر یې اوس یادې ادعاوې برعکس ثابتوي.

کارپوهان باور لري، تر هغې پورې چې افغانستان کې د پانګه‌والو لپاره باثباته چاپېریال، امنیت، اسانتیاوې، فرصتونه او کافي برېښنا برابره نه‌شي؛ نو په کور دننه د تولیدي توکو کچه نه‌شي لوړېدای.

دغې کمیټې ویلي، چې د دغو صادارتو مالي ارزښت ۲۶.۱ مېلیون ډالره اټکل شوی دی.

قرغزستان افغانستان ته د تېلو د واردوونکو هېوادونو له مهمو هغو څخه ګڼل کېږي.

افغانستان د اړتیا وړ تېل او نور سون توکي له ایران او د منځنۍ اسیا له هېوادونو واردوي، چې وخت ناوخت یې د کیفت د خرابوالي په اړه راپورونه ورکړل شوي دي.

هغه زیاته کړې: «رسمیت پېژندنه اقتصادي او سیاسي ګټې لري.» د طالبانو د کابینې د دغه غړي په وینا؛ اوس‌مهال په افغانستان کې امنیتي وضعیت ښه شوی او جاپاني شرکتونو ته د پانګونې ښه فرصتونه برابر دي.

سره له دې چې طالبانو پر ښځو ګڼ بندیزونه او محدودیتونه لګولي؛ قاري دین محمد باور لري چې په افغانستان کې د ښځو حقونو پر وړاندې هېڅ ډول ستونزې نه‌شته.

روسیه لومړنی هېواد و، چې طالبان یې په رسمیت وپېژندل؛ خو کارپوهان باور لري چې مسکو د خپلو امنیتي ملاحظاتو له امله مجبور شوی چې دا کار وکړي. خو بل خوا د پاکستان او ایران په ګډون د طالبانو یو شمېر نورو متحدو هېوادونو بیا د دغه ډلې له رسمیت پېژندو څخه اوس مهال انکار کړی او په اوسنیو شرایطو کې یې د دغه ډول پرېکړې د شونتیا امکان کم بللی دی.

د هغه په خبره: «زه دا باور لرم، چې افغانستان کې د ښځو لپاره هېڅ ډول ګواښ نه‌شته او زموږ دیني ارزښتونو ته باید درناوی وشي.» هم‌مهاله بیا د بشري حقونو سازمونونو له افغان ښځو سره کېدونکی طالباني چلند د اندېښنې وړ بللی او ویل شوي، چې ورځ تر بلې په یاد هېواد کې د‌ ښځو ژوند مخ په خرابېدو دی.

د ښځو حقونو نړۍوالو ادارو په وار، وار اندېښنه ښوولې، چې د ملاهبت الله د بندیزونو له کبله افغانستان د ښځو لپاره پر یو «زندان او جهنم» بدل شوی دی. د طالبانو مشر د خپلې واکمنۍ په تېرو څلورو کلونو کې د ښځو اړوند تر ۱۰۰ډېر فرمانونه صادر کړي، چې له امله یې د ټولنې د دغه قشر ژوند له سختو محدودیتونو او بندیزونو سره مخ شوی دی.

غونډه د افغانستان د ملي سرود په غږولو سره پیل شوه او بیا ګڼو ویناوالو د افغانستان د خپلواکۍ او د غازي امان الله خان په سرښندونو خبرې وکړې. ټولنیز فعال حسیب ځواک د خپلو خبرو په یوې برخه کې وویل، افغانان که د نړۍ په هر ګوټ کې وي؛ ملي ارزښتونه ورته مهم دي او په ټول توان یې پالي.

په ورته وخت کې په یاده غونډه کې سندرغاړو لکه هارون باچا او ګودر ځايي د وطني او ملي سندرو په ویلو سره د ګډونوالو وطني جذبې او ولولې راوپارولې. د غونډې تالار د افغانستان په درې رنګه ملي بېرغ رنګین شوی و.

په ورته وخت کې یو شمېر افغانانو په اسټرالیا کې هم د افغانستان د خپلواکۍ د بېرته اخیستلو ۱۰۶مه کلیزه نمانځلې ده. په یاده غونډه کې هم سلګونه افغانانو ګډون کړی و او د خپلواکۍ په ارزښت یې خبرې کړې دي.

د خالد حنفي په وینا: «ستا سخت ترین دوشمن چې تا پسې منفي تبلیغات کوي،‌ ملحظات وایي؛ نو دا سبب د اصلاح او اخلاقو دی.»

دغه څرګندونې داسې مهال دي، چې خپله خالد حنفي د رسنیو او سیاست‌والو له لوري د دوی پر ډلې کېدونکې نیوکې په سختو ټکو غندي. همدا راز دغې ډلې په افغانستان کې د بیان پر ازادۍ،‌ انتقادي څرګندونو، لیکنو او راپورونو سخت بندیزونه لګولي دي.

همدا راز د طالبانو دغه چارواکی د خپلو دې تازه څرګندونو برعکس د پخوانیو سیاست‌والو، د افغان ښځو، ځوانانو او د ټولنې د بېلابېلو قشرونو پر ضد خپلو ویناوو کې له کرکې او بدبینۍ ډک الفاظ کاروي. نوموړي ډېر کله د مخکني جمهوري نظام چارواکي، سیاست‌وال او ان د لوستو ځوانانو فکرونه غندلي‌ او ان «غیر اسلامي» یې بللي دي.

د طالبانو بېلابېل چارواکي د خپلو مخالفو سیاست‌والو، مدني فعالانو او بشري حقونو فعالانو پر ضد له خورا نامناسبو کلیمو او توندو ټکو کار اخلي. پر کابل واکمنه ډله پر ځان د نیوکو زغم نه‌لري او نه هم پرته له خپلې ډلې په هېواد کې له نورو افغانانو یا هم سیاسي اړخونو سره تعامل ته ژمن دي.