مولوي کبیر د کډوالو د یوې نوې احتمالي څپې خبرداری ور کړی

د طالبانو د کورنیو چارو وزارت وایي، چې نن سې شنبه له غرمې وړاندې په دغه وزارت کې دسراج‌الدین حقاني په مشرۍ امنیتي غونډه ترسره شوه.

د وزارت د خبرپاڼې له مخې، په غونډه کې د وزارت معینانو، رییسانو او د بېلابېلو ریاستونو مسوولینو ګډون درلود او د امنیتي موضوعاتو تر څنګ د خلکو د ستونزو د هوارولو په اړه هم بحث او خبرې وشوې.

په خبرپاڼه کې راغلي چې د کورنیو چارو سرپرست وزیر سراج‌الدین حقاني د مسوولینو د فعالیتونو ستاینه وکړه او ټینګار یې وکړ چې د فردي او ټولنیز امنیت د ټینګښت لپاره باید لا ډېرې هڅې وشي.

نوموړي زیاته کړې چې پولیس ځواکونه باید د خلکو د ریښتینو خدمتګارانو په توګه شپه او ورځ کار وکړي څو د ولس باور زیات شي.

د طالبانو د کورنیو چارو وزارت امنیتي غونډه داسې مهال کیږي، چې په دې وروستیو کې په کابل او ولایتونو کې د ناامنیو، غلا او جرایمو پېښې ډېرې شوې دي.

دغه وزارت د دې اقدام دلیل دا ښودلیو چې «ځینې مضمونونه د شریعت اصولو او د اسلامي امارت له پالیسۍ سره په ټکر کې دي».

افغانستان انټرنشنل ته په رسېدلي سند کې راغلي، چې داسې مضمونونه لکه د افغانستان اساسي حقوق، د ښځو ټولنپوهنه، ښه حکومتولي، د بشر حقوق او ډیموکراسي، د ادیانو تاریخ، د اخلاقو فلسفه، جنسي ځورونه، او په عامه اړیکو کې د ښځو رول په بشپړ ډول له تعلیمي پروګرام څخه حذف شوي دي. طالبان دا مضمونونه د خپل شرعي او سیاسي لید لوریو مخالف ګڼي.

ورسره، د سیاسي علوموبرخې، حقوقو، نړیوالو اړیکو، ټولنپوهنې، روان‌پیژندنه او رسنیو د برخو ۶۶ نور مضمونونه له بیاکتنې او بدلون وروسته تدریس کیږي.

په دغه فهرست کې اسلامي او عمومي نړیوال حقوق، د بهرني سیاست بنسټونه، د لویدیځ سیاسي فکرونو تاریخ، نړیوال امنیت، غیر دولتي سازمانونه او مدني ټولنه، جمعیت‌پوهنه، انساني پراختیا، عمومي روان‌پوهنه، رواني زیان پېژندنه، رسنیز سواد او د نړیوالو اړیکو نظریات، شامل دي.

د طالبانو د لوړو زده‌کړو وزارت په مکتوب کې ټینګار شوی، چې پوهنتونونه مکلف دي د حذف شویو مضمونونو د تدریس مخنیوی وکړي او مشروط مضمونونه «په انتقادي او اصلاحاتي ډول» تدریس کړي. د وزارت په وینا، د پوهنتون مسوولین باید له نوې فهرست سره سم عمل وکړي او له پخوانیو درسي موادو څخه کار وانخلي.

دا پرېکړه د طالبانو د لوړو زده‌کړو په برخه کې د پراخو بدلونونو یوه برخه ده.

له هغه راهیسې چې طالبان واک ته بیا وګرځېدل، په هېواد کې پر زده‌کړو محدودیتونه زیات شوي او ګڼ شمېر پوهنتوني مضمونونه یا په بشپړ ډول حذف شوي او یا تر سختو محدودیتونو لاندې راغلي دي.

د طالبانو مشر هبت‌الله اخوندزاده د ۲۰۲۲ کال د اګسټ په میاشت کې د «نصاب د بیاکتنې ریاست» د جوړولو حکم وکړ څو د پوهنتونونو د تعلیمي محتوا «اسلامي کولو» بهیر پیل شي.

مخکې له دې، د بشر د حقونو د څار سازمان خبرداری ورکړی و چې د محتوا بیا لیکل او د متخصصو استادانو ځای پر ځای کول د هلکانو د زده‌کړې کیفیت اغیزمن کړی او د زده‌کوونکو هڅه او ګډون یې کم کړی دی.

نوموړي د سې ‌شنبې په ورځ له ایرنا خبري اژانس سره په مرکه کې ویلي، د دوغارون ستراتیژیک موقعیت چې د افغانستان د ناقانونه کډوالو د وتلو لومړنۍ لار بلل کېږي، د اړوندو ادارو د مسوولینو ځانګړې پاملرنه ځان ته جلب کړې ده.

جمشیدي زیاته کړې چې د وتلو پر مهال د افغان اتباعو عزتمندانه ستنول او د دوی درناوی تل د چارواکو د ټینګار وړ موضوع پاتې شوې ده.

د ده په وینا، د بېلابېلو وزارتونو او ادارو له خوا د بهیر له څارنې سره د ستونزو د معلومولو پروسه هم عملي شوې او اوس مهال د کډوالو ستنیدل د لومړیو ورځو په پرتله په عادي بهیر بدل شوی.

هغه وویل، د افغان ناقانونه کډوالو د ستونزو کمول یا لرې کول د لوړپوړو چارواکو د سفرونو مهمه لاسته راوړنه ده.

د تایباد ولسوال څرګنده کړې، چې د ټولو اړوندو ادارو ګډ کار او همغږي د دې لامل شوې چې افغان اتباع په بشپړ احترام او عزت سره له هېواده ووځي.

د نوموړي په وینا، په تېرو شپېتو ورځو کې شاوخوا ۸۹۰ زره افغان کډوال د دوغارون له لارې خپل هېواد ته ستانه شوي دي.

هغه زیاته کړه چې په دوغارون کې د کډوالو د اسانه او له ستونزو پرته وتلو لپاره ټول امکانات برابر شوي او د خدمتونو لړۍ لا هم روانه ده.

د ایران د پالیسي له مخې، ناقانونه بهرني اتباع په ځانګړي ډول افغانان چې په ۱۱ ولایتونو کې پیژندل شوي، د قانوني مراحلو له بشپړېدو وروسته د دوغارون له لارې افغانستان ته لېږل کېږي.

ایراني چارواکي داسې مهال د کډوالو لپاره د اسانتیاوو ادعاوې کوي، چې ډېری افغان کډوالو له ایراني چارواکو شکایتونه کوي، چې ددوی د ګروۍ او کورونو د مخکې ورکړل شویو پیسو په بېرته ورکولو کې همکاري نه کوي.

د خراسان رضوي د سرحدي ځواکونو قوماندان مجید شجاع د سې شنبې په ورځ رسنیو ته وویل، دغه کسان په تایباد کې د پلټنو پر مهال نیول شوي، او د هغوی له معدې ټول دوه کیلو او ۱۷۰ ګرامه هیرویین راایستل شوي دي.

نوموړي زیاته کړه، تورن کسان له اسنادو سره یو ځای قضايي ادارو ته سپارل شوي دي.

هغه همداراز وویل، د پولو د کنټرول پر مهال د یوه بل افغان له موټر څخه هم ۶۲۰ ګرامه تاریاک کشف شوي چې اړوند چارواکو ته وسپارل شول.

شجاع ټینګار وکړ:«له افغانستان نه د صنعتي نشه‌يي موادو قاچاق ورځ تر بلې ډېرېږي، خو زموږ سرحدي ځواکونه یې د مخنیوي لپاره پرله‌پسې هڅې کوي.»

خراسان رضوي له افغانستان سره شاوخوا ۳۰۲ کیلومتره ګډه پوله لري او تایباد د دې ولایت سوېل ختیځ ته، د مشهد ښار نه ۲۲۵ کیلومتره لرې پروت دی.

دغه پلاوي کې د کانونو او پټرولیم وزیر ملا هدایت الله بدري هم ګډون لري.

د طالبانو د دولتي شرکتونو ریاست د سې شنبې په ورځ پر اېکس‌پاڼه لیکلي، چې یاد پلاوی به د تېلو، ګازو او کیمیاوي صنعت (Oil, Gas and Chemistry) تر عنوان لاندې نندارتون څخه هم لیدنه وکړي.

سربېره پر دې، افغان پلاوی به د تاتارستان له چارواکو سره د صنعتي همکاریو په اړه خبرې اترې ولري او یو شمېر پراختیایي پروژې به هم وګوري.

یاد پلاوی د تاتارستان د لومړي وزیر مرستیال او د سوداګرۍ وزیر اولیګ ولادیمروویچ کوربچینکو په بلنه تاتارستان ته تللی دی.

د زمري په ۱۶مه په کابل کې د طالبانو تر ادارې لاندې د افغانستان خصوصي سکټور او د تاتارستان جمهوریت ترمنځ د تېلو او ودانیزو توکو په برخه کې د ۱۸۳مېلیونه ډالرو په ارزښت سوداګریزې هوکړې لاسلیک شوې.

په همدې مجلس کې اولیګ ولادیمروویچ کوربچینکو د کابل واکمنو ته بلنه ورکړه، چې (د اګسټ په ۲۶مه) په تاتارستان کې د تېلو یو نندارتون کې برخه واخلي. همداراز یې د افغانستان د سوداګرۍ او پانګونې خونې د مدیره پلاوي مشر سید کریم هاشمي د تاتارستان د سوداګرۍ خونې لیدو ته وباله.

هم‌مهاله روسیه په نړۍ کې لومړنی هېواد دی، چې طالبان په رسمیت پېژني او د تاتارستان په ګډون د یاد فدارسیون غړو هېوادونو پر کابل له واکمنو سره خپلې اړیکې او تعاملات تر بل هر وخته ډېر پراخ کړي دي.