عینو مېنې روغتون ته د میرویس روغتون د ځینو څانګو انتقال کندهاریان له ستونزو سره مخ کړي

مریم بنت علي المسند د رسنیو په وړاندې داسې وویل: «موږ نن دلته راغلي یو؛ څو د حضرت عالي‌جناب تمیم بن حمد ال ثاني د قطر امیر د لارښوونې پر بنسټ د خپلو وروڼو د مرستې لپاره د افغانستان اسلامي جمهوریت سره هوایي دهلېز پرانیزو». هغې دا خبرې په داسې حال کې وکړې، چې د طالبانو لوړپوړي چارواکي یې هم تر څنګ شاوخوا ولاړ وو.

د قطر د بهرنیو چارو وزارت خپرو شویو انځورونو کې ښکاري، چې د طالبانو لوړپوړي غړي د کابل په هوایي ډګر کې په ډېر درناوي د قطرۍ چارواکې هرکلی کوي. د یاد وزارت په وینا؛ د قطر څلورو پوځي الوتکو کابل ته خوراکي توکي، روغتیایي تجهیزات او د بېړنیو استوګنځایونو وسایل لېږدولي دي.

د راپورونو له مخې؛ مریم بنت علي المسند تر سفر مخکې له الجزیرې سره په مرکه کې هم د طالبانو د ادارې پر ځای «د افغانستان اسلامي جمهوریت» نوم یاد کړی و.

یاده دې وي، چې د قطر دولت تر دې مخکې هم په ځینو رسمي اعلامیو کې د طالبانو د «اسلامي امارت» پر ځای د «افغانستان اسلامي جمهوریت» نوم کارولی دی، هغه نوم چې د پخواني حکومت پورې په رسمي توګه تړلی و.

قطر که څه هم له طالبانو سره پراخې اړیکې او همکارۍ لري؛ خو د نړۍ د ډېرو هېوادونو په څېر د دغې ډلې حکومت په رسمیت نه پېژني. تر اوسه یوازې روسیې د طالبانو اداره په رسمیت پېژندلې ده.

په دغه کسانو کې روح‌الله حکیمي (پلار، ۵۴ کلن)، نظام حکیمي (زوی، ۲۳ کلن) او الله‌بخش میرجهاني (د تره زوی۴۴ کلن) شامل وو، چې د سازمان په وینا پرون چهارشنبه اعدام شوي دي. پر قتل تورن افغان د هویت په اړه څه نه‌دي ویل شوي.

دغه سازمان د خپلو سرچینو په حواله وايي، چې دغه درې واړه افغانان د کرج سیمې اوسېدونکي او دوه کاله مخکې له ۱۰۰ کیلوګرامه ډېرو نشه‌یي توکو د ساتنې په تور نیول شوي وو.

د دغه څلورو افغانانو د اعدام خبر تر اوسه د ایراني رسنیو او چارواکو له‌خوا نه‌دی تایید شوی.

د ایران د بشري حقونو سازمان د راپور له‌مخې؛ په تېرو پنځو کلونو کې په دغه هېواد کې اعدامونه ډېر شوي دي. په ۲۰۲۴ کال کې په ایران کې لږترلږه ۵۰۳ کسان د نشه‌یي توکو د قاچاق په تور اعدام شوي وو.

د طالبانو په وینا؛ له پاکستانه ستانه شوي کډوال د ډیورنډ کرښې په اوږدو کې د تورخم، سپین بولدک، انګور اډې او بهرامچې له لارې هېواد ته ستانه شوي دي. همدا راز بیا د اسلام کلا او ورېښمو پله له لارې دغه بېرته ستنېدونکي افغانستان ته ننوتي دي.

د سپټمبر له لومړۍ نېټې څخه د‌ پاکستان په پلازمنې اسلام‌اباد او نورو ایالتونو کې د افغانانو د اېستلو درېیم پړاو پیل شوی او پولیسو کور په کور عملیات هم شروع کړي دي. په دغه بهیر کې هغه افغانان هم د اېستلو له ګواښ سره مخ دي، چې د ملګرو ملتونو سره ثبت «پي او ار» کارټونه هم لري. همدا راز بې‌اسناده افغانان هم په دې لړۍ کې شامل دي.

سره له دې چې د ملګرو ملتونو د کډوالو نړۍوال سازمان او یو شمېر نورو بشري سازمانونو له اسلام اباده غوښتي، چې په جبري‌ توګه د افغان کډوالو د ستنېدو بهیر دې وردوي؛ خو پاکستان دغه غوښتنې له پامه غورځولې دي.

د روان زېږدیز کال له پیله پاکستان تر ۳۰۰زرو ډېر افغانان او ایران بیا ۱.۸مېلونه کډوال په زوره افغانستان ته شړلي، چې له دې سره په هېواد کې بشري ناورین لا پسې پراخ شوی دی. د ملګرو ملتونو د معلوماتو له مخې؛ دغه بېرته ستانه شوي په افغانستان کې د خوړو، سرپناوو او روزګار په برخه کې له سختو ننګوونو سره مخ دي.

همدا راز اندېښنه ښوول شوې، چې د دغه ستنو شویو افغانانو په منځ کې ښځې او نجونې هم وې چې د طالبانو تر واک لاندې یې زده‌کړې،‌ کار او د ژوند نورې برخې هم محدودې شوې او اغېزمنې شوې دي.

د طالبانو دغه چارواکي ویلي، چې له ازبکستان سره د شوي تړون له مخې به برېښنا پراخه او په ښه توګه تنظیم شي او ورسره به د سوداګریزو ودانیو تر څنګ د صنعت کارانو ستونزې هم په دې برخه کې اوارې شي. عبدالباري عمر زیاته کړې، چې په نږدې راتلونکي کې به د برېښنا د حرارتي دستګاه په فعالېدو سره د صنعت کارانو د برېښنا ستونزه اواره شي.

صنعت کاران نیوکې کوي، چې د برېښنا د نشتوالي له کبله د دوی تولیدات او کارونه ټکني کېږي او همدا راز د دوی د توکو د بیو لوړېدو لامل هم ګرځي. صنعت کاران ټینګار کوي، که په کور دننه په کافي توګه برېښنا ورته برابره نه‌شي؛ نو د کورنیو تولیداتو په ډېرېدو کې هېڅ راز مرسته نه‌شي کولای.

طالبانو څو، څو ځله د افغانستان په بېلابېلو ولایتونو کې د برېښنا د پراختیا اړوند خبرونه ورکړي؛ خو په عمل کې بیا داسې هېڅ نه لیدل کېږي. دغه ډله په داسې حال کې د برېښنا په برخه کې پر ځان د بسیا کېدو پر لور د هڅو ادعاوې کوي، چې همدا اوس د افغانستان تر نیمایي هم ډېره برېښنا وارداتي‌ ده. د هېواد د برېښنا ټوله تکیه اوس‌مهال له ازبکستان او ترکمنستان هېواد څخه پر رالېږدول شوې برېښنا ده.

په دې وروستیو کې د میروېس عزیزي په نوم یو پانګه‌وال له طالبان سره یو تړون لاسلیک کړی، چې له مخې به یې نوموړی په افغانستان کې د ۱۰ مېلیارده امریکایي ډالرو په ارزښت ۱۰زره مېګاواټه تولیدي برېښنا جوړوي. هغه ژمنه کړې، چې د دغه لړۍ لومړی پیل له هرات ولایت څخه کوي؛ خو د مخکېني جمهوري نظام یو شمېر چارواکي او کارپوهان بیا دغه اقدام یوه خیالي هڅه بولي.

سرچینو پنج‌شنبه (د وږي ۱۲مه) زیاته کړې، چې دغه جسد پنځه ورځې وړاندې کشف او موندل شوی او دمګړۍ د خوست په ملکي روغتون کې دی. د سرچینو په وینا؛ د وژل شوي کس پر بدن د «شکنجې» نښې‌نښانې لیدل کېږي.

سرچینو ویلي، چې تر اوسه د دغه کس کورنۍ او خپلوان نه‌دي موندل شوي او په جېبونو کې یې هم د پېژندنې هېڅ ډول اسناد نه‌شته.

ځايي طالب مسوولانو هم پېښه منلې او وايي، چې په دې تړاو څېړنې روانې دي. د سرچینو په خبره؛ تر اوسه د دغه کس د وژنې څرنګوالی نه‌دی روښانه شوی.

د یادونې ده، چې په دې وروستیو کې د خوست ولایت په ګډون د افغانستان په ګوټ-ګوټ کې جنايي او وسله‌والې پېښې ډېرې شوې دي.