د ډنمارک د کډوالو شورا مشرې د طالبانو د کډوالو چارو له وزیر مولوي عبدالکبیر سره په لیدنه کې غوښتنه وکړه، چې د بشري مرستو د پر وخت رسولو لپاره باید اداري چارې ساده شي. چارلت سلنته وویل: «د لنډمهاله مرستو ترڅنګ باید د کډوالۍ د کړکېچ د حل لپاره دایمي حللارې هم ولټول شي.»
د طالبانو د کډوالو چارو وزارت په وینا، هغې له ایران او پاکستان څخه د افغان کډوالو اېستل د اندېښنې وړ وبلل او ژمنه یې وکړه، چې خپلې اندېښنې به د دواړو هېوادونو له چارواکو سره شریکې کړي.
میرمن سلنته دا هم وویل، چې د دوی شورا د افغانستان ختیځ ته بېړنۍ مرستې استولي دي او زیاته کړې یې ده، چې د افغان کډوالو ستونزې به د ملګرو ملتونو د امنیت شورا په څنډیزو ناستو کې هم مطرح کړي.
د طالبانو د کډوالو وزارت لیکلي، چې په دې لیدنه کې د زلزلهځپلو سره د مرستو او د اېستل شویو کډوالو د ملاتړ په اړه خبرې شوې دي.
مولوي عبدالکبیر د ډنمارک د کډوالو له شورا وغوښتل، چې د نغدي مرستو د ورکولو او د زیانمنو شویو خلکو د کورونو د بیا رغونې په برخه کې همکاري وکړي.
دغه لیدنه په داسې حال کې شوې، چې افغانستان د ګاونډیو هېوادونو لهخوا د کډوالو د پراخ اېستلو، د اقلیم د بدلون له امله د وژونکو طبیعي پېښو او د طالبانو لهخوا د پراخو بشري حقونو د نقض له کبله له یوه بشري ناورین سره مخ دی.
د طالبانو د رسمي شمېرو له مخې، د جمعې په ورځ د کونړ د زلزلې د قربانیانو شمېر له ۲۲۰۰ کسانو څخه اوښتی او له ۳۶۰۰ زیات کسان ټپیان شوي دي.
ځايي چارواکو خبرداری ورکړی، چې ښايي د مړو شمېر به لا ډېر شي، ځکه ځینې کلي په بشپړ ډول ویجاړ شوي او د لارو بندېدو له امله تر اوسه ورته مرستې نه دي رسېدلي.
په دغو کډوالو کې یو هم شرف ګل دی، چې له اته کلنۍ څخه تراوسه پورې له خپلې کورنۍ سره په پاکستان کې اوسېږي.
نوموړي د افغانستان انټرنشنل - پښتو خبریال جواد شینواري ته د خپلې کډوالۍ ژوند له درد او ستونزو ډکه کیسه کړې او وايي، چې د دومره اوږده سفر او کډوالۍ فکر یې نه کاوه.
نوموړي ویلي: «الله پوهېږي چې په افغانستان کې زموږ سره نه ځمکه پاتې ده نه کاروبار او نه کومه تکیه، کله چې راغلی وم نو ماشوم وم او اوس چې ستنېږم نو له خپلو ماشومانو سره تش لاس روان یم، ان د موټر د کرايې وس هم نه لرم.»
نوموړی د خپلو ماشومانو راتلونکي ته اندېښمن دی.
شرف ګل زياتوي، چې ټول ژوند یې په پاکستان کې تېر کړی او ان د خبرو لهجه یې هم اوښتې ده.
نوموړی که څه هم هېواد ته په تګ خوښ دی؛ خو په وطن کې ستونزو ته په کتو سره وارخطا هم دی.
دا په داسې حال کې ده، چې په پاکستان کې د افغان کډوالو د داوطلبانه ستنېدو لپاره د سپټمبر لومړۍ نېټې ضربالاجل پای ته رسېدلی، چې له هغې وروسته د ستنېدو بهیر لا چټک شوی دی.
د ملګرو ملتونو د کډوالو ادارې د تازه راپور له مخې، د ۲۰۲۵ کال د اګسټ له لومړۍ نېټې څخه تر اوسه پورې شاوخوا ۱ لک و ۵۵ زره افغانان هېواد ته ستانه شوي دي، چې پکې شاوخوا ۳۴ زره د پی او ار کارټ لرونکي هم شامل دي.
د راپورونو پربنسټ، په همدې موده کې نږدې ۹ زره او ۸۰۰ افغانان په زور شړل شوي دي.
د یو اېن اېچ سي ار شمېرې ښيي، چې د ۲۰۲۳ کال له سپټمبر میاشتې راهیسې کله چې د غېر قانوني بهرنیو وګړو د ستنولو پروګرام پیل شو، تر اوسه ټولټال نږدې ۱۳ لکه او ۱۴ زره افغانان له پاکستانه وتلي او افغانستان ته ستانه شوي، چې له دې جملې څخه نږدې ۱ لک و ۲ زره کسان په زور اېستل شوي دي.
ددې ترڅنګ، بله افغان کډواله ګل مینه شپږ کلنه وه چې له خپل مور او پلار سره پاکستان ته تللې.
هغې د افغانستان انټرنشنل - پښتو خبريال جواد شينواري ته وویل: «زما ټول ژوند همدلته تېر شو، ټول زامن مې په پاکستان کې وزېږېدل، خو نن له کلونو وروسته یو ځل بیا در بدره یو. نه خپله ځمکه لرو، نه کاروبار، نه کور.»
هغې وويل: «زما دوه زامن وو، يو له موږ جدا شو او مړ شو، بل اوس له ما سره دی. د هغه ماشومان هم زما تر سيوري لاندې دي او د هغوی ژوند زموږ له ژوند سره تړلی دی. زما لپاره د خوښۍ او غم هېڅ فرق نه شته، که ګذاره مو وشوه نو هماغه زموږ خوښي ده. خو نن داسې حال دی، چې د کور کرايه ورکولو وس هم نه لرم.»
ډېری افغان کډوال د ژوند ورته کیسې لري او افغانستان ته په تګ اندېښمن دي.
د دغه سند پر بنسټ، د طالبانو د امر بالمعروف وزارت د دې ډلې د ټولو وزارتونو او مستقلو ادارو څخه د جهادي مسایلو ازموینې اخیستلو غوښتنه کړې ده.
د طالبانو د امر بالعروف وزارت له لوري د پوهنې وزارت ته په لېږل شوي مکتوب کې لیکل شوي، چې یاد وزارت د ټولو وزارتونو او مستقلو ادارو له کارکوونکو څخه د جهادي مسایلو په اړه هر کال دوه ځلې ازموینه اخلي.
د طالبانو امر بالمعروف وزارت په مکتوبي ډول د پوهنې وزارت د ارشاد او دعوت ریاست څخه غوښتنه کړې، چې د راتلونکي اوونۍ تر چهارشنبې ورځې دې د یادې ازموینې لپاره پوښتنې تر چمتو کولو وروسته بېرته د امر بالمعروف وزارت ته ولېږي.
د ترلاسه شویو اسنادونو له مخې، طالبانو مخکې د ټولو وزارتونو کارکوونکو ته «دجهاد کتاب» چې په هغه کې د «باب جهاد، اسلامي حکومتولي، عدل او انصاف، نیت او اخلاص او د وخت ارزښت» په اړه موضوعات تدریس کړي و، اوس یې ازمینه اخېستل کیږي.
دا په داسې حال کې ده، چې طالبانو تر دې وړاندې هم په ټولو وزارتونو او مستقلو ادارو کې د ماسپښین له لمانځه وروسته د دیني علوم تدریس کولو او د ځینو وزارتونو له کارکوونکو څخه یې د یادو مسایلو په اړه ازموینه هم اخیستې ده.
د وزارتونو پخواني کارکوونکي شکایت کوي، چې طالبان د دغه ډول ازموینو په اخیستلو سره غواړي چې د مسلکي او تجربه لرونکو کارکوونکو پر ځای ملایان او قاریان ځای پرځای کړي.