د طالبانو کابینې د رېل پټلۍ او ښاري نقشو په اړه نوې پرېکړې کړې دي

مخلص د یکشنبې په ورځ له پکتیا نه د خدای په امانۍ په غونډه کې وویل، « دا د میډیا والا نه دي، دا غداران، دا خو موږ قتل کول او مړه کول، په دوی پسې خو موږ ګرځېدو، خو دا خلاص شول، وتښتېدل په منډه او خپلو بادارانو ته یې ځانونه ورسول».

نوموړي په ورته وخت کې د خپل امیر پر اطاعت ټینګار کړی او وايي، « دا میډیا دې هیڅکله نه خوشالیږي، ځکه ما چې جهاد کاوه هغه مې د الله او خپل امیر په امر کاوه، هغه وخت امر و، چې مشرکین ووژنم، خو اوس ماته د الله، رسول او د اولی الامر د اطاعت امر کوي».

محمد عمر مخلص، چې د پکتیا ولایت له امنیه قوماندانۍ لرې شوی او په کابل کې د درېیمې امنیتي حوزې مسوول ټاکل شوی، د طالبانو مشر هبت الله اخوندزاده د نوموړي پرځای شیرعلي جندالله د پکتیا د نوي امنیه قوماندان په توګه ټاکلی دی.

دا لومړی ځل نه دی، چې طالب چارواکي د رسنیو پر وړاندې ګواښونکې څرګندونې کوي.

له دې وړاندې د بشري حقونو نړیوالو سازمانونو او د خبریالانو ددفاع ټولنو پر دې ډله تور لګولی، چې خبریالان نیسي، شکنجه کوي او د بیان د ازادۍ مخه نیسي.

طالبانو په افغانستان کې رسنۍ او خبریالان سانسور ته اړ اېستي او خپل منتقد خبریالان او شنونکي وخته ناوخته نیسي او زندانونو ته یې اچوي.

د ملګرو ملتونو د وګړو صندوق نن دوشنبه د «وږي ۱۷مه» په خپل راپور کې ویلي چې د ناورین بشپړ حد لا هم نامعلوم دی ځکه ځینې اغیزمنې سیمې د لرې والي او ستونزمن لاسرسي له امله لا تر اوسه نه دي ارزول شوې.

د طالبانو له خوا چمتو شويو ارقامو له مخې، د افغانستان په ختیځ کې د مرګونې زلزلې له امله ۲۲۰۵ کسان مړه شوي دي خو دې ډلې تر اوسه د جنسیت له مخې د مړو شمیر نه دی خپور کړی.

د ملګرو ملتونو د وګړو صندوق تر اوسه پورې پنځه ګرځنده روغتیایی ټیمونه زیانمنو سیمو ته لیږلي دي چې د میندو او امیندوارو میرمنو لپاره لومړني روغتیایی خدمات، رواني ټولنیز ملاتړ او د زلزلې قربانیانو ته عمومي طبي خدمات چمتو کړي.

دغه ټیم تر اوسه پورې ۹۵۰۰ کسانو ته د ژوند ژغورنې خدمات وړاندې کړي دي.

له زلزلې یوې اغیزمنې سلما وویل:«له زلزلې وروسته، کله چې زه د خپلې انا له کوره راستنه شوم، ما ولیدل چې زموږ کور ویجاړ شوی او زما مور، خویندې او ورور تر کنډوالو لاندې دي».

مسکا، چې د «یو اېن اېف پي اې» رواني ټولنیزه مشاوره ده، وايي چې د سلما درد د ډیری اغیزمنو میرمنو او ماشومانو تجربې ته اشاره کوي.

اسماعیل بقايي د دوشنبې په ورځ په خپله اونیزه خبري ناسته کې وویل، چې په تېره اونۍ کې د افغانستان ختیځ کې سخت زلزله وشوه، چې د ګڼو تلفاتو او زیانونو لامل شوه.

د هغه په وینا، د ایران سرې میاشتې ټولنې له لومړیو ساعتونو څخه د مرستې لپاره چمتووالي اعلان کړی او تر اوسه درې مهمې مرستندویه جوپې افغانستان ته لېږل شوې دي.

هغه همدارنګه د پاکستان وروستۍ سېلابونو ته په اشارې وویل چې دغه پېښه د خلکو د درنو تلفاتو او مالي زیانونو لامل شوې ده.

نوموړي ډاډ ورکړ چې ایران د پاکستان د خلکو ترڅنګ ولاړ دی او د مرستې لپاره بشپړ تیاری لري.

نوموړي له BFBS فورسز نیوز ته په مرکه کې ویلي چې د بریتانیا تر ټولو اوږده جګړه د سیاسي او ستراتیژیکو تېروتنو ښکار وه.

سنډرز، چې په هلمند کې یې د برېتانیايي ځواکونو مشري کړې وه، وویل: «د اوږدې مودې لپاره زه د دې جګړې د پایلو په اړه په غوسه وم، موږ په هره کچه تېروتنې وکړې، په ستراتیژیکه، سیاسي او حتا په ټیټه کچه.»

هغه زیاته کړه چې د جګړې لومړیو کلونو کې د طالبانو له نسکورېدو وروسته لوېدیزوالو د افغانستان د سیاسي راتلونکي د جوړولو چانس له لاسه ورکړ.

د سنډرز په وینا، له سیاسي بهیر څخه د طالبانو ایستلو هغوی ته د زور له لارې د بېرته راتګ زمینه برابره کړه.

بریتانیا په افغانستان کې شاوخوا ۱۵۰ زره پوځیان لرل، ۴۵۷ یې ووژل شول او زرګونه نور ټپیان شول.

سنډرز وویل: «موږ د دې کمپاین په لومړیو کې یو ستر فرصت له لاسه ورکړ، باید د طالبانو له نسکورېدو وروسته سیاسي راتلونکي ته مو پام کړی وای، ځکه هغوی په هر صورت کې د راتلونکي برخه وو.»

هغه د جګړې د وروستیو کلونو په اړه هم نیوکه وکړه او ویې ویل چې له ۲۰۱۵ کال وروسته د بریتانیا د ځواکونو لږ حضور افغانانو ته د خپلو بنسټونو جوړولو فرصت ورکاوه، خو د ده په باور، د وتلو نېټې اعلان او له افغان حکومت پرته له طالبانو سره مستقیمې خبرې د ناکامۍ پیل و.

سنډرز د ۲۰۲۱ کال په اګست کې د کابل هوايي ډګر ګډې وډې صحنې د ماتې څرګند تصویر وباله او زیاته یې کړه: «د افغانستان د جګړې پایله د بریا په نوم نه شي یادېدای، موږ ماتې نه نمانځو.»

یاد وزارت ویلي، چې دا ناسته د د لوړو زده کړو وزیر مولوي ندامحمد ندیم په مشرۍ او د مالیې، اقتصاد او پوهنې وزارتونو د استازو، دولتي پوهنتونونو د رهبرۍ او خصوصي پوهنتونونو د استازو په ګډون جوړه شوې وه.

په دې ناسته کې مولوي ندیم وویل: «شورا ته وړاندې شوې برنامې د ټولنې اړتیاوو او د لوړو زده کړو وزارت د اصولو او معیارونو له مخې ارزول شوې دي.»

نوموړي زیاته کړه چې د طالبانو د واکمنېدو له بیا پیل راهیسې شاوخوا ۱۰۰ د ماسټري او تر ۳۰ زیاتې د دوکتورا برنامې رامنځته شوې دي، چې په کمپیوټر ساینس، انجنیري، طب او کرنې برخه کې دي.

د وزارت د خبرپاڼې له مخې، شورا تازه د څلورو دوکتورا، اته ماسټري برنامو، پنځو نویو پوهنځیو او ۳۱ څانګو د ایجاد پرېکړه هم کړې ده.

سره له دې چې د زده کړو په برخه کې د برنامو د زیاتېدو اعلان کېږي، خو د طالبانو د پوهنې او لوړو زده کړو وزارت تګلارې، چې نجونې یې له زده کړو بې برخې کړې دي، تر جدي نیوکو لاندې دي.