عمران خان: په دې سخت وخت کې باید له افغانستان سره پيوستون اعلان شي

د مقاومت جبهې مشر احمد مسعود په خپله وینا کې وویل، چې طالبان د «جګړې روایت» د تحریف هڅه کوي او غواړي د مخالفانو ترمنځ واټن او داخلي شخړې رامنځته کړي.

نوموړي زیاته کړه: «دوښمن هغه وخت بریا ته رسېږي چې موږ د یو بل پر ضد ودرېږو. زموږ دنده د ازادۍ لپاره مبارزه ده؛ ماتې او تسلیمېدو ته هېڅکله غاړه نه ږدو. هېڅ ډول وحشت دوام نه کوي، د طالبانو وحشت هم حتمي پای ته رسېږي.»

په همدې مجازي ناسته کې عبدالرشید دوستم په یوه پیغام کې ټینګار وکړ، چې د طالبانو پر ضد مبارزه باید تر پایه روانه وساتل شي.

هغه وویل: «مړینه په بستر کې زما لپاره ننګ او شرم دی. طالبان باید پوه شي چې د استبداد عمر لنډ دی او یوه ورځ به د ملت په اراده تسلیمېږي.»

بلخوا، د اسلامي وحدت ګوند مشر محمد محقق وویل، د طالبانو ضد جریانونو ترمنځ د یووالي جدي اړتیا ده.

محقق وویل، چې سیاسي ډلې باید یو بل ومني او د شخصي اختلافاتو پر ځای د افغانستان د راتلونکي لپاره ګډه تګلاره غوره کړي.

د افغانستان پخواني ولسمشر مرستیال سرور دانش په خپلو خبرو کې د راتلونکي لپاره له ژور فکر او عملي حل‌لارې پرته د احتمالي کړکېچونو په اړه خبرداری ورکړ.

هغه وویل: «که له طالبانو وروسته د افغانستان په اړه اساسي فکر و نه شي، ممکن سبا ورځ د مجاهدینو د بریا او د ۲۰۰۱ کال د بن ناستې د پایلو په څېر تکرار شي.»

د ناستې په اوږدو کې د کورنیو چارو پخواني وزیر محمد عمر داوودزي د احمدشاه مسعود د میراث پر اهمیت ټینګار وکړ او ویې ویل: «له هرې تېرېدونکې ورځې سره د احمدشاه مسعود ځای او حقانیت لا نور هم روښانه کېږي.» هغه د طالبانو د پلویانو هغه ادبیات په کلکه وغندل چې د ټولنیزو شبکو له لارې یې مخالفینو ته د دوښمنۍ او سپکاوي لپاره خپروي او هغه یې د افغاني کلتور پر ضد وباله.

په دغه مجازي ناسته کې ټولو ویناوالو په یوه خوله ټینګار وکړ، چې د طالبانو پر وړاندې مبارزه به تر هغه دوام وکړي څو افغانستان د ازادۍ، ثبات او ډېموکراسۍ خاوند شي. دوی د نړۍوالې ټولنې پر ملاتړ هم غږ وکړ او ویې ویل، چې د افغانستان د خلکو غږ باید په نړۍوالو بحثونو کې جدي واورېدل شي.

دې نیوز پاکستانۍ ورځپاڼې د خېبر پښتونخوا د چارواکو له قوله راپور خپور کړی، چې دغه وسله‌وال د افغانستان له خاورې له بېلابېلو لارو خیبرپښتونخوا ته ننوتلي او اوس په پېښور، ټانک، ډېره اسماعیل خان، بنو، لکي مروت، سوات، شانګله او یو شمېر نورو سیمو کې ځای پر ځای دي.

د چارواکو په وینا، وسله‌والو په ځینو لارو لکه دسیپيک سړک، د ډېره اسماعیل خان-بنو لار او ټانک کې د پوستو جوړولو هڅه کړې او د خلکو په منځ کې د پناه اخیستو له لارې امنیتي ځواکونو باندې بریدونه ترسره کوي.

د پولیسو د راپور له مخې، یوازې د ۲۰۲۵په لومړیو اتو میاشتو کې په خیبر پښتونخوا کې ۶۰۵ د ترهګرۍ پېښې ثبت شوې دي.

په دغو پېښو کې ۱۳۸ ملکیان وژل شوي او ۳۵۲ ټپیان شوي دي.

راپور زیاتوي چې په دغه پېښو کې۷۹ د پولیسو سرتېري هم وژل شوي او ۱۳۰ نور ټپیان دي.

په رپوټ کې وړاندې راغلي چې یوازې د اګست په میاشت کې ۱۲۹ ترهګریزې پېښې شوې چې ۱۷ ملکیان پکې وژل شوي، ۵۱نور ټپیان شوي، همدا راز په دغه پېښو کې۱۳ پولیس سرتېري وژل شوي او ۴۶ نور ټپیان دي.

رپوټ وړاندې زیاتوي چې په همدې میاشت کې ۳۵۱ تنه د ترهګرۍ په پېښو کې تورن شوي، ۳۲ وسله‌وال وژل شوي او ۵ نور نیول شوي دي.

د اګست په میاشت کې په بنو کې تر ټولو ډېرې پېښې (۴۲) ثبت شوې. په شمالي وزیرستان کې ۱۵، جنوبي وزیرستان کې ۱۴ او په دیر کې ۱۱ پېښې شوې.

چارواکي وايي، امنیتي ځواکونه د وسله‌والو پر وړاندې د ځوابي بریدونو پر مهال له جدي ستونزو سره مخامخ دي او ځینې وخت پکې تلفات هم ورکوي.

د قبایلي مشرانو جرګو، چې د اعلی وزیر علي امین ګنډاپور په مشرۍ جوړې شوې وې، په څرګندونو کې ویل شوي چې د افغانستان له لوري د ترهګرو راتګ د اندېښنې وړ دی. قبایلي مشرانو غوښتنه کړې چې دا موضوع باید له طالبانو سره هم مطرح شي.

چارواکي زیاتوي چې یوازې په باجوړ او خیبر کې ۸۰۰ وسله‌وال موجود دي، خو په تېرو اونیو کې امنیتي ځواکونو په باجوړ او شمالي وزیرستان کې له افغانستان نه د ننوتلو پر مهال ۸۰ وسله‌وال وژلي دي.

د خیبر پښتونخوا د اعلی وزیر مشاور محمد علي سيف ویلي چې وسله‌وال د سړک پر سر ویډیوګانې جوړوي او بیا تښتي.

د افغانستان لپاره د ملګرو ملتونو د بشري مرستو همغږي کوونکي اندریکا راتواته ویلي،چې د ژمي یخ موسم په څو راتلونکو اونیو کې د غرنیو سیمو اوسېدونکو ته لویه ننګونه ده. هغه په جنیوا کې خبري غونډه کې وویل: «دا هغه شیبه ده چې نړیواله ټولنه باید په رښتیني ډول د افغانانو ترڅنګ ودرېږي. د خلکو ژوند په خطر کې دی او ژمی هم لنډ راروان دی.»

ملګري ملتونه افغانستان د نړۍ له سترو بشري ناورینونو ګڼي، خو د تېر کال په پرتله د مرستو کچه ۳۵ سلنه کمه شوې ده. راتواته وویل، د مرستو د کمېدو یوه برخه د ځینو مرستندویو هېوادونو هغه اندېښنې دي چې د ښځو پر وړاندې د طالبانو د محدودوونکو تګلارو له امله رامنځته شوې دي.

نوموړي وویل: «زموږ غوښتنه تل دا ده چې تمرکز دې پر خلکو وي، نه پر سیاست.»

راتواته تایید کړه چې امریکا تر اوسه له زلزلې وروسته کومه مرسته نه ده اعلان کړې.

بل لور ته، د روغتیا نړيوال سازمان له طالبانو غوښتي چې د ښځینه کارکوونکو پر تګ راتګ محدودیتونه لرې کړي او هغوی ته له نارینه سرپرست پرته د سفر اجازه ورکړي.

راتواته وویل، د ښځینه مرستندویانو شاملول لا هم یوه جدي ننګونه ده: «موږ هڅه کوو لږ تر لږه په هر ټیم کې یوه ښځينه کارکوونکې موجوده وي. دا اوس د ټولو ډلو لپاره ممکنه نه ده، خو موږ پرې کار کوو.»

په تورخم کې یو شمیر د تازه مېوو سوداګرو نن سې شنبه د «وږي ۱۷مه» وویل چې له څو ورځو راهیسې د تازه مېوو موټر ولاړ دي او اجازه نه ورکول کېږي، چې له ډیورنډ کرښې اخوا واوړي.

سوداګر نیوکه کوي، چې په تورخم کې د طالبانو ټرانسپورټ مسوولان د نوبت پر سر له موټرو بډې اخلي او بیا د تګ اجازه ورکوي.

دوی همدراز وویل چې «پاکستان لور ته پنځه ځایه موټر کتل کېږي او د هغو په طی مراحل او د پاکستان له ګمرک څخه وتلو کې زیات وخت مصرفیږي او همدا لامل دی، چې د افغانستان خواته زیات موټر د رش او د بې نوبتۍ له امله ولاړ دي، چې له امله یې میلیونونه افغانۍ زیان ویني».

یو سوداګر وویل:« یو بل اساسي مشکل دا دی، چې طالبان د تازه مېوو ډېرو موټرو ته تعرفې ورکوي خو تورخم دومره ظرفیت نه لري، چې د ورځې زیات شمېر کې موټر واوړي.»

په تورخم کې یوې سرچینې افغانستان انټرنشنل ته وویل چې د ګڼه ګوڼې یو ستر لامل دا دی چې پاکستاني لور ته کسټم ډېر پڅ کار پرمخ وړي خو بل خوا د تازه مېوو سوداګر بیا د تورخم د ظرفیت ته نه پاملرنې له امله زیات شمیر موټر باروي، چې د بېروبار له امله مېوې خرابیږي.

په تورخم کې د طالبانو سرچینو افغانستان انټرنشنل ته وویل چې پاکستان د تازه مېوو او سبزي یوازې ۲۰۰ موټرو ته اجازه ورکوي خو د تازه مېوو افغان سوداګر د دوه سوه پرځای اته سوه موټر باروي چې له همدې امله په تورخم کې ګڼه ګوڼه ډیریږي او میوې او سبزي د خرابېدو له خطره سره مخ کېږي.

دوی همد راز له افغان سوداګرو وغوښتل چې د موټرو ټاکل شوی شمېر په پام کې ونیسي او د هغه مطابق مېوې بار کړي.

امرالله صالح د احمدشاه مسعود د تلین په مناسبت په خپل ایکس پوسټ کې د پخواني ولسمشر حامد کرزي له څرګندونو مننه کړې ده.

نوموړي لیکلي: «زه د ملي اتل احمدشاه مسعود د یو سرتېري په توګه، له ښاغلي حامد کرزي د دې لپاره نهایت منندوی یم چې د ملي قهرمان په اړه یې شجاعانه او ملي نظر څرګند کړی.»

صالح زیاته کړې، چې کرزی له کلونو راهیسې د افغانستان د جلا پرېوتو ټوټو د یو ځای کولو هڅه کوي او دغه هڅې یې د ستاینې وړ دي.

د هغه په وینا، «په اوسني وضعیت کې چې نفاق او تعصب وده کوي، د ښاغلي کرزي څرګندونې د افغانانو د یووالي لپاره ارزښتناکه سیاسي هڅه ده.»

د صالح په باور، د احمدشاه مسعود تاریخي ستاینې، په داسې حال کې دي، چې طالبان په حسادت، نامشروع او ملي ضد ډول پر افغانستان واکمن شوي دي، ساده کار نه دی.

هغه ټینګار کړی: «باید دا ناسم تصور غلط ثابت کړو چې ګواکې افغانستان ژوندي ښه نه لري او تل مړه ستایل کېږي».

پخواني ولسمشر حامد کرزي په خپل پوسټ کې د احمدشاه مسعود یاد تازه کړی او هغه یې د جهاد، وطن‌دوستۍ او د خلکو په منځ کې د دوامداره حضور له کبله «تلپاتې او د درناوي وړ» بللی دی.