اروپايي ټولنې په افغانستان کې د اقلیمي بدلون اړوند د ۱.۵ مېلیونه یورو تړون لاسلیک کړ

په خبرپاڼه کې د طالبانو د عدلیې وزارت ویاند برکت‌الله رسولي له قوله راغلي، چې جوړو شویو ډلو کې د دغې ډلې امنیې قوماندانۍ، استخباراتو، ښاروالۍ او اړونده ادارو استازي برخه لري.

د خبرپاڼې د معلوماتو له مخې؛ کمیټې پرېکړه کړې، چې د کورونو کرایې د ۱۴۰۳ کال پرتله تر ۱۰ سلنې زیاتې نه‌شي لوړېدای او د معاملاتو لارښوونې دفترونه مکلف دي چې له دغې پرېکړې سرغړونه ونه کړي؛ که نه له قانوني چلند سره به مخ شي.

په ورته وخت کې د طالبانو د عدلیې وزارت په یوې بلې خبرپاڼه کې راغلي، چې دوی په کابل ښار کې د معاملاتو د لارښوونې هغه لسګونه دفترونه چې له ټاکل شویو اصولو یې سرغړونه کوله تړلي دي. خبرپاڼه کاږي، چې یاد وزارت په تېره یوه میاشت کې په کابل ښار کې د معاملاتو د لاروښونې څه باندې ۴۰ دفترونه د سرغړونو او ناقانونه فعالیت له کبله تړلي دي.

یاد وزارت په داسې حال کې دغه څرګندونې کوي، چې په وروستیو کې د افغانستان په لویو ښارونو او په ځانګړې توګه په کابل ښار کې خلکو د کرایي کورونو د نشتوالي او د لوړو کرایو له امله شکایتونه کړي دي.

دوی د افغانستان انټرنشنل په ګډون له بېلابېلو رسنیو سره په خبرو کې ویلي، چې له زیاتو هڅو وروسته هم کرایي کورونه نه شي پیدا کولای او که کوم یو پیدا هم شي کرایې یې دومره لوړې وي چې دوی یې د ورکولو توان نه‌لري.

افغانستان ته د سلګونه زره افغان کډوالو په ستنېدو د کورونو او سرپناه د نشتوالي په اړه اندېښنې زیاتې شوې دي. وړاندې ملګرو ملتونو هم ویلي و، چې د سرپناه د ستونزو له حل پرته د افغان کډوالو د بیا مېشتېدو چاره ناشونې ده.

د کابل ټربیون له لوري په خپره شوې خبرپاڼه کې راغلي، په داسې حال کې چې ورځ تر بلې په افغانستان کې د بیان ازادي محدودېږي، ورسره د خپلواکو رسنیو فعالیت خورا مهم دی.

په خبرپاڼه کې راغلي، چې تر ډېره به د دغه رسنۍ کاري تمرکز د ښځو د حقونو اړوند موضوعات وي. په خبرپاڼه کې د کابل ټربیون د مشرې بهشته ایوبي له قوله ویل شوي، که څه هم په افغانستان کې د ښځو د غږ خاموشولو لپاره هڅه کېږي؛ خو دوی به د یادې رسنۍ له لارې په دې برخه کې خپل رول ولوبوي.

دغه جلاوطنه رسنۍ په داسې حال کې د خپل فعالیت د پیل خبر ورکوي، چې ورځ تربلې په افغانستان کې د رسنیو پر وړاندې محدودیتونه مخ پر زیاتېدو دي. له بل پلوه په افغانستان کې خبریالانو د افغانستان انټرنشنل په ګډون له بېلابېلو رسنیو سره په خبرو کې ویلي، چې د کار پرمهال له ډول، ډول ستونزو او محدودیتونو سره مخامخ دي.

نوموړي همدا راز ویلي، چې په دغه ایالت کې د افغان کډوالو د جبري اېستلو په اړه کوم پلان نه‌شته؛ خو هڅه کېږي چې په باعزته توګه د افغانانو د ستنېدو لارې چارې برابرې شي.

په ورته وخت کې د پښتونخوا په جمروډ، لنډي کوتل او ځینو نورو سیمو کې مېشتو افغان کډوالو بیا ویلي، چې لا یې د وتلو په اړه کوم رسمي خبر نه‌دی ترلاسه کړی.

دوی وايي، که څه هم څو لسیزې کېږي چې په دغو سیمو کې مېشت دي؛ خو بیا هم د افغان کډوالو په اړه د پاکستان حکومت وروستیو پالیسیو اندېښمن کړي دي.

که څه هم په خیبر پښتونخوا کې د افغان کډوالو پر وړاندې د پولیسو عملیات نه‌دي پیل شوي؛ خو په دغه ایالت کې مېشت افغانان وایي، چې ښوونځیو کې یې ماشومان له ګڼو ننګونو سره مخ دي او ورته د زده‌کړو د دوام اجازه نه ورکول کېږي او په بېلابېلو بازارونو کې له دوی غوښتل شوي، چې خپلې هټۍ وتړي.

دغه کډوال د نوم نه ښودلو په شرط وایي:« چې کار او روزګار نه وي؛ نو موږ دلته په تش لاس څنګه ژوند وکړو؟» دوی وايي، چې په نامستقیمه توګه پرې فشارونه ډېر شوي او دوی یې ډېر تنګ کړي دي.

د پاکستان حکومت هغو افغان کډوالو ته چې د پي او ار کارتونه لري د تېرې اګسټ میاشتې تر ۳۱مې نېټې له پاکستانه د وتلو لپاره وروستۍ نېټه ټاکلې وه.

د رسمي شمېرو له مخې، دا مهال ۱.۴ مېلیونه افغان کډوال په پاکستان کې د اوسېدو لپاره د پي او ار کارتونه لري؛ د پاکستان حکومت وايي، چې دغه کارټونه نور د اعتبار وړ نه‌دي.

په ورته وخت کې د خیبر پښتونخوا ایالت د کورنیو او قبایلي چارو ادارې خبر ورکړی، چې پرون ۳۵۰۰ افغانان چې د پي او ار کارټونه یې لرل؛ افغانستان ته ستانه شوي دي.

د یادې ادارې د معلوماتو له مخې؛ د تېرې اګسټ میاشتې څخه تر پرونه څه باندې ۹۲زره افغان کډوال چې د پي او ار کارتونه یې لرل، افغانستان ته ستانه شوي دي.

د پښتونخوا ایالت د کورنیو او قبایلو چارو ادارې زیاته کړې ده، چې د افغانانو د ستنولو لړۍ به په راتلونکو ورځو کې هم روانه وي.

په وروستیو کې له ایران او پاکستانه د افغان کډوالو د ستنولو لړۍ چټکه شوې، چې د شمېرو له مخې یوازې په وروستیو څو میاشتو کې له دوه نیم مېلیونو څخه زیات کډوال ستانه شوي او لاهم دغه لړۍ روانه ده.

د کونړ لپاره د طالبانو د اطلاعاتو او کتلور رییس نجیب الله حنیف ویلي، چې څه باندې په مرستو بار ۲۵۰ لارۍ هم پر لاره دي او ډېر ژر به ور ورسېږي.

د حنیف په خبره؛ تر دې دمه د متحده عربي اماراتو، سعودي، قطر، چین، ایران او د هند مرستې ور رسېدلې دي.

د طالبانو ځايي چارواکو ویلي، چې د یوې منظمې او رڼې تګلارې له مخې مرستې په زیانمنو وېشي.

دا په داسې حال کې ده، چې وړاندې د کونړ ځینو اوسېدونکو او په ځانګړې توګه زلزله ځپلو د افغانستان انټرنشنل په ګډون له ځینو رسنیو سره په خبرو کې د مرستو د وېش پر روڼتیا شک ښودلی و.