ایرانی چارواکی: په افغانستان کې د میتامفتامین تولید ډېر شوی

امرالله صالح د پنجشنبې په ورځ پر خپل اېکس ولیکل، چې د سپټمبر ۱۱مې پېښه له تشریح پرته یوه ستره انساني فاجعه وه، خو د ۲۰۲۰ کال د فبرورۍ په میاشت کې واشنګټن له هغو ډلو سره تړون وکړ، چې د ده په وینا، د دغو بریدونو په ترسره کولو کې شریکې وې.

صالح وايي، د۲۰۲۱ کال له اګست وروسته امریکا طالبانو ته هره اونۍ ۴۰ تر ۶۰ میلیونه ډالر ورکړي دي، چې دا ډول «مبهم سیاست» د ترهګرۍ ضد د مبارزې ټول روایت زیانمن کړی او پر واشنګټن یې د ژورو شکونو سیوری غوړولی.

صالح وايي، د سپټمبر له یوولسمې وروسته د امریکا ملاتړي اوس په پراخه کچه تعقیب، زنداني، شکنجه، اعدام او بې‌کوره کېږي، ځکه خپله واشنګټن د باور وړ ځواک پاتې شوی نه دی.

نوموړي ټینګار کړی: «زه د ۹/۱۱ تر پېښې وړاندې هم له طالبانو سره په جګړه کې وم او د ۲۰۲۱ کال له اګست وروسته هم د خپل هېواد د ازادۍ لپاره دوام ورکوم، د واشنګټن په روایت هېڅ باور نه لرم، ځکه دا بشپړه دوکه او خیانت و.»

هیره دې نه وي چې د ۲۰۰۱ کال د سپټمبر د ۱۱مې بریدونو کې نږدې درې زره کسان ووژل شول، چې وروسته یې امریکا د القاعدې پر ضد د ترهګرۍ ضد جګړه پیل کړه.

د جرمني د زرغون ګوند مشر فلیکس بانازاک ددغه هېود له ډي پي اې خبري اژانس سره په مرکه کې وویل، چې حکومت بې پروا دی، په داسې حال کې چې د پاکستان پولیس د جرمني د نړیوالو همکاریو سازمان (GIZ) په ودانیو کې میشت افغانان نیسي او افغانستان ته یې لیږي.

بانازاک وویل: «دا یو سکېنډل دی.». د نوموړي په وینا، د بهرنیو چارو وزیر یوهان وادیفول ښایي له خپلو پاکستانی سیالانو سره خبرې نه وي کړې، یا هغوی ورته غوږ نه دی نیولی.

په پاکستان کې دمګړۍ له ۲۰۰۰ ډېر افغانان د جرمني د مختلفو پروګرامونو په چوکاټ کې برلین ته د تګ په انتظار دي.

دوی د جرمني حکومت پخواني محلي همکاران یا له ګواښ سره مخ ګڼل شوي کسان دي. ډیرې افغان پناه غوښتونکي په اسلام اباد کې میشت دي او ځینې یې په پاکستان کې نیول شوي او ځینې یې افغانستان ته استول شوي دي.

بانازاک ټینګار کړی چې جرمني باید له پاکستان سره روښانه تړونونه وکړي چې نور څوک افغانستان ته اخراج نه شي.

بانازاک زیاته کړه: «پخوانیو محلي کارکوونکو د جرمني د خدمت لپاره خپل ژوند په خطر کې اچولی و. هغوی د فدرالي حکومت د اوسني چلند مستحق نه دي».

د طالبانو د حج او اوقافو وزارت له لوري په خپاره‌شوي بیان کې راغلي چې د کابل اوسېدونکي کولای شي، له دې وروسته خپل مړي په دغې ټاکل شوې هدیره کې ښخ کړي.

وړاندې د طالبانو عدلیې وزارت ویلي و چې د دې ډلې د مشر ملا هبت‌الله اخوندزاده په فرمان یې د کابل ښار د اوومې حوزې اړوند په «ده کیپک» سیمه کې شاوخوا ۵۵۵ اعشاریه ۶۲۸ جریبه ځمکه عامه هدیرې ته ځانګړې کړې ده.

یاد وزارت همدا راز خبرداری ورکړی چې هېڅوک نه شي کولای، د دې فرمان په لومړۍ ماده کې له درج شوې ځمکې څخه د شخصي موخو یا د شخصي هدیرې په نامه ګټه واخلي.

د افغانستان د جمهوري ریاست پخواني مرستیال محمد قسیم فهیم هم د ده کیپک په غونډۍ کې ښخ دی.

دا په داسې حال کې ده چې د کابل ښار اوسېدونکو د عامه هدیرو د نشتوالي په اړه په دوامداره توګه شکایتونه کړي دي.

د یاد سفارت له‌خوا پنج‌شنبه (وږي ۲۰مه) په خپاره شوي بیان کې راغلي چې د افغانانو راټولې شوې مرستې د بېلابېلو د ټولنو استازو په ترکیه کې د یادې ډلې سفیر سمیع‌الله فرهمند سره د کتنې پرمهال سپارلي دي.

که څه هم په بیان کې د مرستو د کچې په اړه څه نه دي ویلي شوي، خو ډاډ ورکړل شوی چې راټولې شوې مرستې به اړمنو کسانو ته ورورسیږي.

په بیان کې همداراز راغلي چې په بهرنیو هېوادونو کې د افغانانو راټولې شوې مرستې به د یوه شفاف میکانېزم له‌مخې پر اړمنو ووېشل شي او جزییات به یې د طالبانو د بهرنیو چارو وزارت په رسمي وېب‌سایټ کې خپاره شي.

دا په داسې حال کې ده چې څو ورځې وړاندې د کونړ ولایت ځینو اوسېدونکو په ځانګړي توګه د زلزلې یو شمېر زیانمنو کسانو د افغانستان انټرنشل په ګډون له ځینو رسنیو سره په خبرو کې د مرستو د وېش په اړه نیوکې کړې وې.

په انځور کې د طالبانو د کانونو وزیر هدایت بدري، د غور والي حیات‌الله مبارک او د کانونو وزارت مرستیال وحیدالله حلیمي لیدل کېږي. د یادو طالب چارواکو هیلکوپټر تېره ورځ په غور ولایت کې رانسکوره شوې وه.

د طالبانو دفاع وزارت پیښه منلې او ویلي دي چې په دې پېښه کې طالب چارواکي نه دي ژوبل شوي.

د طالبانو په څه باندې څلور کنله واکمنۍ کې دا ۸مه هیلکوپټر الوتکه ده چې رانسکورېږي او دغه ډله یې لامل تر ډېره تخنیکي ستونزې یادوي.