ملګري ملتونه وايي پر ښځینه کارکوونکو د طالبانو بندیزونه د شویو هوکړو خلاف دي

د بلخ ولایت د رسنیو مرکز په خپره کړې خبرپاڼه کې راغلي چې، ددغې ناستې د خبرو مهمه برخه د اقتصادي اړیکو پراخېدل وو.

خبرپاڼه زیاتوي، د دواړو هېوادونو استازو د وارداتو او صادراتو د ډېروالي ترڅنګ، د صنعت او سوداګرۍ د ودې لارو چارو باندې خبرې وکړې.

د خبرپاڼې له مخې، په ګډو خبرو کې د برېښنا د زیاتوالي، د رېل پټلۍ او ټرانزیټي لارو د پراختیا، د کانونو د استخراج او د تجارانو لپاره د اسانتیاوو پر رامنځته کولو ټینګار وشو.

د ولایتي ادارې د معلوماتو له مخې، په دې ناسته کې د مسلکي کسانو روزنه هم د بحث مهم ټکی و.

د طب، کرنې او انجینرۍ په برخو کې د روزنیزو پروګرامونو ترڅنګ، د کرنیزو محصولاتو د پروسس لپاره د کارخانو په جوړولو باندې هم تاکید وشو.

خبرپاڼه زیاتوي چې د پنبې په څېر کرنیزو توکو ته د نړیوال بازار موندنه او د ګډو پانګونو رامنځته کول د لیدنې هغه موارد وو، چې دواړو لوریو پرې د همکارۍ ژمنه وکړه.

امیرخان متقي د افغانستان په ختیځ کې له زلزلې وروسته د بهرنیو هېوادونو او نړیوالو سازمانونو له خوا د همکاریو د قدردانۍ په غونډه کې ویلي، چې د افغانستان تښتول شوې الوتکې دې بېرته وروسپارل شي.

نوموړي ویلي، چې د ژغورنې عملیات یې تر ډېره د الوتکو په وسیله ترسره کړل او اړتیا ده، چې د افغانستان تښتول شوې الوتکې وروسپارل شي.

نوموړي په دې اړه د کوم ځانګړي هېواد د نوم یادونه نه ده کړې خو وايي:« پر هغو هېوادونو غږ کوو، چې څلور کلونه وړاندې کله چې ځینو هېوادونو د افغان ولس شتمني الوتکې له هېواد څخه بهر وتښتولې او ځینو ګاونډیو هېوادونو ته یې یووړې باید بېرته افغانانو ته وسپارل شي».

امیرخان متقي د چین، متحده عربي امارات، ایران، پاکستان، هند، روسیې، ازبکستان، تاجکستان، ترکیې، ترکمنستان، جاپان، بنګله دېش سوېس او نورو هېوادونو او نړیوالو سازمانونو څخه د زلزله ځپلو سره د همکاریو په پار مننه وکړه او وايي، یاد هېوادونه په سخت وخت کې د افغانستان تر څنګ ودرېدل.

پر همدغه مهال متقي زیاته کړې، چې د بهرنیو هېوادونو ترڅنګ ګڼو بهر مېشتو افغانانو هم له زلزله ځپلو سره مرستې راټولې کړې، خو پر افغانستان د ځینو بندیزونو له امله د بهر مېشو افغانانو مرستې افغانستان نه نه دي رسېدلې.

متقي وویل:«پر افغانستان د غیر قانوني او ظالمانه بندېزونو له امله زموږ بهر مېشتو هېوادوالو نه شوای کړای چې زلزله ځپلو ته مرستې ولېږي. دا ډېر د افسوس وړ ده.‍ یوځل بیا غږ کوو چې پر افغانستان لګېدلي بندېزونه دې لرې کړای شي څو افغانان په خپلو ظرفیتونو له خنډ پرته د هېواد په ابادۍ کې برخه اخلي.»

دغه طالب وزیر ویلي، چې د افغانستان په ختیځ کې مرګونې زلزلې مدیریت یې په ښه ډول وکړ او د زلزله ځپلو لپاره د سرپناه او کورونو، روغتیايي مرکزونو، ښوونځیو، مدرسو، کرنیزو زېربناو جوړول یې په لومړیتوب کې دي.

طالبانو ویلي، چې د کونړ زلزلې له امله ۲۲۰۴ تنه مړه شوي، ۳۶۴۰ تنه نور ټپیان شوي او ۵۴۱۲ کورونه ویجاړ شوي دي.

د ماشومانو د خوندیتوب سازمان د یوې اعلامیې په خپرولو سره ویلي، چې د کونړ په زلزله کې له ۵۰۰ ډېرو نجون‍و او ۶۵۰ هلکانو خپل ژوند له لاسه ور کړی دی.

په اعلامیه کې ویل شوې، چې د کونړ لرې پرتو سیمو ته د لاسرسي نه لرلو امله ښايي د مړو شمېر نور هم ډېر شي.

د ماشومانو د خوندیتوب سازمان د ارزونو له مخې، په دې زلزله کې د شاوخوا ۳۸زره کسانو کورونه په بشپړه توګه ویجاړ شوي او ډېری کورنۍ په موقتي سرپناه کې ژوند کوي.

د سمسور په نوم د کونړ یو ځايي اوسېدونکي ویلي:« زموږ ماشومان جامې نه لري؛ ټول شیان تر خاورو لاندې شوي دي. دا جامې چې مې اغوستې دي، یو ملګري راکړې دي. موږ هېڅ نه لرو. زموږ ماشومانو ته سرپناه، ګرم کالي او بوټان په کار دي. د ژمي په نږدې کېدو سره په خېمو کې ژوند کول ډېر ستونزمن دی.»

دغه سازمان ویلي، ۲۶۰۰ کورنۍ چې شاوخوا ۱۳زره پکې ماشومان دي په موقتي پنډغالو کې اوسېږي.

د ماشومانو د خوندیتوب سازمان د اداري پروګرامونو مشرې سمیرا رحمان ویلي، چې له ۲۰۰زره څخه ډېر ماشومان بېړنیو مرستو ته اړتیا لري. نوموړی وايي:«دغې زلزلې یوازې کورونه نه دي نړولي، بلکې راتلونکی یې هم ویجاړ کړی. والدینو خپل ماشومان له لاسه ورکړي او ماشومانو خپل د کورنۍ غړي له لاسه ورکړي دي. د ماشومانو او د هغوی د کورنیو لپاره داسې دوامداره ملاتړ په کار دی چې د خپل ژوند د بیا رغولو توان پیدا کړي.»

د ماشومانو د خوندیتوب نړیوال سازمان ویلي، چې په کونړ کې د روغتیايي خدمتونو، پاکو اوبو، نغدي مرستو او د ماشومانو لپاره د رواني ملاتړ چارې پر مخ وړي او تردې مهاله یې له ۱۶زرو ډېر کسان چې نږدې ۱۰زره یې ماشومان دي، تر خپل پوښښ لاندې راوستي دي.

ټرمپ، چې د روسیې د ولسمشر ولادیمیر پوتین نږدې متحد لوکاشینکو ته یې زنګ کړی و، دغه بندیان "یرغمل" بللي وو. منسک وروسته د هغوی خوشې کول تایید کړل.

د دغه اقدام په بدل کې واشنګټن د بېلاروس پر ملي هوايي کرښې (Belavia) ځینې بندیزونه نرم کړل او دغه شرکت ته یې اجازه ورکړه چې د خپلو بوینګ الوتکو لپاره پرزې او خدمت ترلاسه کړي.

خو خوشې شوي کسان د هغو۱۴۰۰ بندیانو یوازې یوه برخه جوړوي چې ټرمپ یې د تېرې میاشتې په خبرو کې له لوکاشینکو د خوشي کولو غوښتنه کړې وه.

په خوشې شویو کې ایهار لوسیک (۳۳ کلن خبریال) هم شامل دی چې په ۲۰۲۱ کال کې د "شخړې پارونې و د بلوا د تنظیم" په تور په ۱۵ کلونو بند محکوم شوی و.

د شانګهای همکارۍ سازمان سرمنشي نورلان یرمکبایف تازه ویلي چې له طالبانو سره د غړو هېوادونو تعامل، په ځانګړي ډول د امنیتي چارو په برخه کې، د دې ناستې مهمه موضوع ده.

نوموړي زیاته کړې چې په افغانستان کې ټولنیزې ستونزې، د ښځو حقونه او د ترهګرۍ پر وړاندې مبارزه لا هم شته دي. د هغه په وینا، د شانګهای همکارۍ سازمان غړي هېوادونه د افغانستان د ستونزو په اړه ګډ نظر لري.

د ایران د بهرنیو چارو وزارت سلاکار او د سویلي اسیا د چارو عمومي رییس رضا بهرامي د پنجشنبې په ورځ وویل چې د افغانستان په اړه د شانګهای د غړو ترمنځ د لا ډېرو همکاریو ارزښت د دې ناستې اساسي محور جوړوي.

د افغانستان لپاره د پاکستان او تاجکستان ځانګړو استازو محمد صادق او خسرو صاحب‌زاده هم د دې ناستې په څنډه کې په سیمه کې د ترهګرۍ پر ډېرېدونکو ننګونو خبرې کړې دي.

محمد صادق وویل چې دواړو لوریو په دې لیدنه کې د یوې ګډې او همغږې ستراتیژۍ د جوړولو پر اهمیت ټینګار کړی دی.