ځايي سرچینې وایي نن د طالبانو امربالمعروف ریاست له روغتیاپالانو دیني ازموینه اخلي

په اعلامیه کې د دې نمونه يي سروې د میتودولوژۍ په اړه ويل شوي چې د روان کال د زمري د میاشتې د صادراتو او وارداتو شمېرې یې راغونډې کړې او تحلیل کړې دي.

حال دا چې د روان کال د چنګاښ په میاشت کې د افغانستان صادرات ۱۰۴ میلیونه ډالره وو. دا نوي شمېرې ښيي چې صادرات ۴۰.۹ میلیونه ډېر شوي دي. د اعلامیې له مخې واردات یو میلیارډ او ۱۹۱. ۱ ډالرو پورته شوي دي.

په اعلامیه کې زیاته شوې چې د زمري په میاشت کې ترټولو ډېر سوداګریز توکي پاکستان، هند او عربو متحده اماراتو ته صادر شوي او ترټولو ډېر توکي له ایران، چین او پاکستان څخه راوارد شوي دي.

طالبانو همدا راز څه باندې یو زرو او ۵۰۰ کورنیو ته د ټرانسپورټي اسانتیاوو د برابرېدو خبره هم کړې. له پاکستان او ایران نه د روان زېږدیز کال د پیل راهیسې د افغانانو د اېستلو پراخ بهیر روان دی. له پاکستان نه په تېرو ۹ میاشتو کې تر ۵۰۰ زرو ډېر او له ایران نه بیا نږدې ۲ مېلیونه افغانان اېستل شوي دي.

د طالبانو په واکمنۍ کې بشري ناورین، فقر، لوږه او ناسم اقتصادي وضعیت حاکم دی. د بشري حقونو سازمانونو اندېښنه ښودلې چې د دغه کډوالو په ستنیدو سره افغانستان کې دا بشري بحران لا پسې پراخ شوی او د بې‌روزکارۍ تر څنګ د لوږې کچه هم لوړه شوې ده. طالبان که څه هم دغو تازه ستانه‌شویو ته د خدمتونو او اسانتیاوو د برابرېدو خبره کو، خو ملګرو ملتونو په وار-وار ویلي چې دغه ستانه شوي افغانان ان له لومړنیو اړتیاوو څخه هم بې برخې دي.

د ملګرو ملتونو د کډوالو عالي کمېشنرس له مرستندویه سازمانونو او هېوادونو نه غوښتي چې له دغو تازه ستانه‌شویو سره پراخې بشري مرستې وکړي. یاد سازمان اندېښنه ښودلې که په بېړنۍ توګه دې ستنېدونکو ته مرستې ونه رسېږي، نو روان ناورین به لا ډېر شي.

افغانستان کې د یادې نړۍوالې ادارې استازي عرفات جمال تازه له پاکستانه نه غوښتنه کړې چې د افغانانو د اېستل کېدو لړۍ دې ودروي. هغه اندېښنه څرګنده کړې چې افغانستان ته په ستنیدو سره د ځینو افغانانو ژوند له خطر سره مخ کېږي.

د شاتو مچیو یو شمېر پالونکي او کاروباریان باور لري چې د کېفیت له پلوه د افغانستان شات ځانګړي دي او باید د دغه سکټور د لا ودې لپاره کار وشي. د طالبانو د معلوماتو له مخې، تر ۳ زرو ډېر کسان د شاتو مچیو پر پالنه بوخت دي.

په افغانستان کې د شین شوبي تر څنګ د بېلابېلو بوټو شات تولیدېږي او کاروباریان هیله‌من دي د بیرې شاتو د ډېر تولید لپاره باید باغونه جوړ شي.

د شاتو مچیو پالنې ډېری فارمونه د افغانستان په ختیځ په ځانګړي ډول ننګرهار او کونړ کې دي. همدا راز یادو ولایتونو کې د شاتو د پروسېس کارخونې هم شته چې څو څو ځله یې له نړۍوالو بازارونو سره د نښلېدو غوښتنې کړي دي.

د ملګرو ملتونو د خوړو او کرنې نړۍوال سازمان (FAO) هم په افغانستان کې د شاتو مچیو د پالنې او کاروبارونو د پراختیا په برخه کې د ملاتړ ګڼې پروژې ترسره کړي. دغه سازمان هیله‌مندي ښودلې چې راتلونکو کلونو کې به دا صنعت لا پراخ او پیاوړی شي.

دا کلتوري جشن د درېیو فارسي ژبو هېوادونو د تاريخي، ادبي او هنري ميراث د درناوي لپاره یو مهم او ښه فرصت بلل شوی دی. په دې مراسمو کې د نورو افغانانو ترڅنګ د افغانستان جمهوري نظام سفیرې او دایمې استازې منیژې باختري هم ګډون کړی و. هغې د خپلې وینا پر مهال وویل: «نن شپه يوازې د يوې ژبې جشن نه دی، بلکې د يو تمدن درناوی دی. فارسي ژبه يوازې د خبرو وسيله نه ده، بلکې د فلسفې، معنويت او هنر يو ستره خزانه هم ده».

منیژې باختري زیاته کړې: «دا ژبه داسې پُل دی چې د سرحدونو او نسلونو هاخوا یې ځان رسولی او بېلابېل ولسونه يې په ګډې فرهنګي نړۍ کې سره تړلي دي. له فردوسي د شاهنامې نه چې زموږ تاريخي حافظه يې ژوندي ساتلې، تر د مولانا جلال‌الدين بلخي د عرفاني شعرونو پورې چې له زمان او مکان هاخوا ارزښت لري». نوموړې، د فارسي ادب د بشريت له تر ټولو غني فکري او هنري ميراثونو څخه یاد کړی دی.

په دغه پروګرام کې د افغانستان، تاجکستان او ايران هنري ډلو د اصيلو او دوديزو موسيقيو غږونه هم د خلکو تر غوږونو ورسول او کلتوري‌ نندارتون یې هم یوه برخه وه. په دې دواړو پروګرامو کې د فارسي ژبې ویونکو هېوادونو ګډ فرهنګي او کلتوري ارزښتونه وړاندې شول.

په خبرپاڼه کې راغلي چې د دغه پروګرام یو شمېر بهرني ګډونوال هم د پاړسي ژبې ویونکو د ګډو کلتوري، هنري او تمدني ځانګړتیاوو څخه خبر شول. د جشن وروستۍ برخه د درې واړو هېوادونو د دوديزو خوړو په مېلمستيا پای ته رسېدلې ده. تر دې وړاندې هم دا ډول پروګرامونه شوي چې څه موده وړاندې کاناډا هم د ورته پروګرام کوربه و.

ځايي اوسېدونکو ویلي، د روغتیايي خدمتونو، اوبو کموالي او د ښوونې او روزنې په برخه کې له ستونزو سره مخ دي. خبرپاڼه کې راغلي چې سلام حنفي د یادې ولسوالۍ قومي مشرانو او دیني عالمانو ته د دغو ستونزو د حل ډاډ ورکړی دی. هغه همدا راز په یو شمېر ټولنیزو او اقتصادي مسایلو هم د سیمې له اوسېدونکو سره خبرې اترې کړي دي.

هغه همداراز زیاته کړې چې اړونده ادارو ته به د شرین تګاب ولسوالۍ اړوند ټولې ستونزې وسپاري او د حل لپاره به یې جدي اقدامات وشي. طالبان شمالي ولایتونو ته ډېر کله خپل دغه لوړ پوړی چارواکی لېږي او د سیاسي مصلحتونو ترڅنګ ترې د قومي او سیمه‌ییزو جوړجاړیو لپاره هم کار اخلي.

د طالبانو د تېرې څلور کلنې واکمنۍ راهیسې افغانستان کې د مرستندویه او رغنیزو موسساتو شمېر د پام وړ کم شوی او له امله یې اوس خلک له ګڼو ننګوونو سره مخامخ دي. په کلیوالي کچه د بیا رغونې، روغتیا، اقتصاد او نورو برخو کې کړاوونه تر پخوا لا ډېر شوي دي.