په پښتونخوا کې یوې جرګې له افغان طالبانو سره پر مذاکراتو ټینګار وکړ

دغه نښته هغه مهال رامنځته شوې، چې وسله‌والو د سر بانډې په غرنۍ سیمه کې د پاکستان امنیتي ځواکونو پر کاروان برید وکړ. د پاکستاني رسنیو د راپورونو له‌مخې؛ ټپیان سیمه‌ییزو روغتونونو ته وړل شوي او عملیات لا هم روان دي.

په یوې بلې جلا پېښه کې وسله‌والو په «لجبوک» کې د پاکستاني پولیسو پر یوې پوسته برید وکړ، خو ویل کېږي چې پولیسو وکولای شول چې دغه برید په شا وتمبوي.

ورته‌مهال د پاکستاني پوځ د عامه اړیکو دفتر (ISPR) اعلان وکړ، چې په مومندو، شمالي وزیرستان او بنو ولایتونو کې د جلا، جلا عملیاتو په ترڅ کې ۱۹ وسله‌وال وژل شوي دي. پاکستاني پوځ ادعا کړې، چې له هغوی څخه وسلې او مهمات هم ترلاسه شوي دي.

د پاکستان پوځ له‌خوا دغه عملیات داسې مهال کېږي، چې خېبرپښتونخوا او په ځانګړې توګه د دغه ایالت شمالي او سوېلي وزیرستان سیمې د پوځ او وسله‌والو ډلو ترمنځ د سختو نښتو شاهدانې دي. د یادونې ده، چې وخت ناوخت په دغه نښتو کې د ملکیانو د مرګ‌ژوبلې راپورونه هم ورکول کېږي.

د ایف ای اې د معلوماتو له مخې، نیول شوي کسان چې د بلخ ولایت د مزار شریف اوسېدونکي دي، په ناقانونه ډول پاکستان ته تللي وو او هڅه یې کوله د یوه منځګړي په مرسته پاکستانۍ پېژندپاڼې او سفري اسناد ترلاسه کړي.

پاکستاني چارواکي وایي، د لومړنیو څېړنو پر مهال څرګنده شوې چې دغه افغان وګړي د قانوني استوګنې اسناد نه لري او د هېواد د مهاجرت د اصولو خلاف په پاکستان کې مېشت وو.

سرچینې زیاتوي چې د نیول شویو کسانو په تړاو لا هم څېړنې روانې دي او کېدای شي په دې تړاو نور کسان هم ونیول شي.

نوموړي همدا راز ویلي، چې په دغه ایالت کې د افغان کډوالو د جبري اېستلو په اړه کوم پلان نه‌شته؛ خو هڅه کېږي چې په باعزته توګه د افغانانو د ستنېدو لارې چارې برابرې شي.

په ورته وخت کې د پښتونخوا په جمروډ، لنډي کوتل او ځینو نورو سیمو کې مېشتو افغان کډوالو بیا ویلي، چې لا یې د وتلو په اړه کوم رسمي خبر نه‌دی ترلاسه کړی.

دوی وايي، که څه هم څو لسیزې کېږي چې په دغو سیمو کې مېشت دي؛ خو بیا هم د افغان کډوالو په اړه د پاکستان حکومت وروستیو پالیسیو اندېښمن کړي دي.

که څه هم په خیبر پښتونخوا کې د افغان کډوالو پر وړاندې د پولیسو عملیات نه‌دي پیل شوي؛ خو په دغه ایالت کې مېشت افغانان وایي، چې ښوونځیو کې یې ماشومان له ګڼو ننګونو سره مخ دي او ورته د زده‌کړو د دوام اجازه نه ورکول کېږي او په بېلابېلو بازارونو کې له دوی غوښتل شوي، چې خپلې هټۍ وتړي.

دغه کډوال د نوم نه ښودلو په شرط وایي:« چې کار او روزګار نه وي؛ نو موږ دلته په تش لاس څنګه ژوند وکړو؟» دوی وايي، چې په نامستقیمه توګه پرې فشارونه ډېر شوي او دوی یې ډېر تنګ کړي دي.

د پاکستان حکومت هغو افغان کډوالو ته چې د پي او ار کارتونه لري د تېرې اګسټ میاشتې تر ۳۱مې نېټې له پاکستانه د وتلو لپاره وروستۍ نېټه ټاکلې وه.

د رسمي شمېرو له مخې، دا مهال ۱.۴ مېلیونه افغان کډوال په پاکستان کې د اوسېدو لپاره د پي او ار کارتونه لري؛ د پاکستان حکومت وايي، چې دغه کارټونه نور د اعتبار وړ نه‌دي.

عمران خان چې له څه مودې راهیسې د پاکستان په اډیاله زندان کې بندي دی، د سې شنبې په ورځ (د وږي ۱۸مه) په خپله اېکس پاڼه په افغانستان کې وروستیو زلزلو ته په اشارې سره ویلي، «په دې سخت وخت کې باید له افغانستان سره د پیوستون څرګندونه وشي او تر خپلې وسې ورسره مرستې وشي.»

نوموړي یو ځل بیا د پاکستان پر حکومت او په ځانګړې توګه پر پوځ په نیوکو سره ویلي، د پاکستان اوسنی نظام د ظلم او اخلاقي زوال پر لوري روان دی او پای به یې هم د همدې نظام په رانسکورېدو سره وي.

عمران خان یو ځل بیا د خېبر پښتونخوا اعلی وزیر ته سپارښتنه وکړه، چې په خېبرپښتونخوا کې د خلکو پر ضد د پوځ د روانو عملیاتو پر وړاندې په کلکه ودرېږي او د پاکستان پوځ ته په خطاب کې یې زیاته کړې: «له تاریخه زده کړه وکړئ، یوازې د بهرنیو قوتونو د خوشحالولو لپاره د خپلو خلکو پر وړاندې عملیات به د وضعیت د ښه کېدو پر ځای حالات لا پسې خراب کړي.»

د نوموړي په وینا، پر مېرمنې یې له ټولو اسلامي او اخلاقي ارزښتونو خلاف ظلم په دې موخه روان دی چې د ده هوډ مات کړي.

دې نیوز پاکستانۍ ورځپاڼې د خېبر پښتونخوا د چارواکو له قوله راپور خپور کړی، چې دغه وسله‌وال د افغانستان له خاورې له بېلابېلو لارو خیبرپښتونخوا ته ننوتلي او اوس په پېښور، ټانک، ډېره اسماعیل خان، بنو، لکي مروت، سوات، شانګله او یو شمېر نورو سیمو کې ځای پر ځای دي.

د چارواکو په وینا، وسله‌والو په ځینو لارو لکه دسیپيک سړک، د ډېره اسماعیل خان-بنو لار او ټانک کې د پوستو جوړولو هڅه کړې او د خلکو په منځ کې د پناه اخیستو له لارې امنیتي ځواکونو باندې بریدونه ترسره کوي.

د پولیسو د راپور له مخې، یوازې د ۲۰۲۵په لومړیو اتو میاشتو کې په خیبر پښتونخوا کې ۶۰۵ د ترهګرۍ پېښې ثبت شوې دي.

په دغو پېښو کې ۱۳۸ ملکیان وژل شوي او ۳۵۲ ټپیان شوي دي.

راپور زیاتوي چې په دغه پېښو کې۷۹ د پولیسو سرتېري هم وژل شوي او ۱۳۰ نور ټپیان دي.

په رپوټ کې وړاندې راغلي چې یوازې د اګست په میاشت کې ۱۲۹ ترهګریزې پېښې شوې چې ۱۷ ملکیان پکې وژل شوي، ۵۱نور ټپیان شوي، همدا راز په دغه پېښو کې۱۳ پولیس سرتېري وژل شوي او ۴۶ نور ټپیان دي.

رپوټ وړاندې زیاتوي چې په همدې میاشت کې ۳۵۱ تنه د ترهګرۍ په پېښو کې تورن شوي، ۳۲ وسله‌وال وژل شوي او ۵ نور نیول شوي دي.

د اګست په میاشت کې په بنو کې تر ټولو ډېرې پېښې (۴۲) ثبت شوې. په شمالي وزیرستان کې ۱۵، جنوبي وزیرستان کې ۱۴ او په دیر کې ۱۱ پېښې شوې.

چارواکي وايي، امنیتي ځواکونه د وسله‌والو پر وړاندې د ځوابي بریدونو پر مهال له جدي ستونزو سره مخامخ دي او ځینې وخت پکې تلفات هم ورکوي.

د قبایلي مشرانو جرګو، چې د اعلی وزیر علي امین ګنډاپور په مشرۍ جوړې شوې وې، په څرګندونو کې ویل شوي چې د افغانستان له لوري د ترهګرو راتګ د اندېښنې وړ دی. قبایلي مشرانو غوښتنه کړې چې دا موضوع باید له طالبانو سره هم مطرح شي.

چارواکي زیاتوي چې یوازې په باجوړ او خیبر کې ۸۰۰ وسله‌وال موجود دي، خو په تېرو اونیو کې امنیتي ځواکونو په باجوړ او شمالي وزیرستان کې له افغانستان نه د ننوتلو پر مهال ۸۰ وسله‌وال وژلي دي.

د خیبر پښتونخوا د اعلی وزیر مشاور محمد علي سيف ویلي چې وسله‌وال د سړک پر سر ویډیوګانې جوړوي او بیا تښتي.