د «زموږ تر منځ سړک، وروستۍ ژغورنه» په نوم مستند د یوه تقاعد شوي اسراییلي جنرال د هڅو په تړاو دی، چې غواړي د اکټوبر پر اوومه د حماس د برید پر مهال خپله کورنۍ وژغوري. دغه مستند د ټورنټو فلم په فیسټيوال کې د نندارچینانو د جایزې ګټونکی شو.
په دغه مستند کې یو اسراییلي په کور ناستی جنرال هڅې کوي، چې د اسراییل پر سوېل د حماس د بریدونو پر مهال خپله کورنۍ وژغوري. دغه مستند یوازې یوه ورځ هغه هم د سپټمبر پر لسمه نندارې ته وړاندې شوی دی.
دغه مستند له فیسټیوال مخکې جنجالي شوی و. هغه داسې چې د ځينو انځورونو په تړاو د «حقوقي مجوز» د نشتوالي له امله د یو څه مودې لپاره له فیسټيواله اېستل شوی و.
د ټورنټو د فیسټیوال مدیر د حماس ځواکونو له لوري د ثبت شویو ویډیوګانو لپاره د مجوز اخیستنې په تړاو راپورونه رد کړل.
د ترکیې په انقره کې لسګونه زره کسانو د خلق جمهوري پال ګوند د قضايي څار پر ضد لاریون وکړ. دغه قضايي څار به د دې لامل شي، چې د رجب طیب اردوغان د دولت د مخالف ګوند مشر ګوښه شي. پر دغه ګوند له شاوخوا یوه کال راهیسې دغه ډول فشارونه دوام لري.
رویټرز خبري اژانس د یکشنبې په ورځ (د وږي ۲۳مه) راپور ورکړ، هغه معترضین چې د ترکیې بیرغ او د ګوند بنرونه یې په لاس کې و، په خپلو شعارونو سره یې له ولسمشرۍ د رجب طیب اردوغان د ګوښه کېدو غوښتنه کوله.
ټاکل شوې سبا (دوشنبه د وږي ۲۴مه) د خلق جمهوري پال ګوند د ۲۰۲۳ کال د کانګرې د اعتبار په تړاو پرېکړه وکړي، ځکه ویل کېږي په هغه کې مقررات نقض شوي دي.
د محکمې په دې حکم سره به د ترکیې د تر ټولو مهم ګوند جوړښت ګډوډ شي، د ترکیې پر مالي بازارونو به اغېر وکړي او همداراز به پر ۲۰۲۸ کال سراسري ټاکنو هم اغېز وکړي.
په دې وروستیو ورځو کې په ترکیه کې سیاسي فضا د خلق جمهوري پال ګوند اړوندو تحولاتو تر خپل سیوري لاندې راوستی او د «نېټ بلاکس» چې په نړۍ کې پر انټرنېټ غېر دولتي څارنیز سازمان دی، د وږي پر ۱۶مه یې اعلان وکړ چې په ترکیه کې پر ټولو ټولنیزو شبکو محدودیتونه لګول شوي دي.
د خلق جمهوري پال ګوند مشر له وخت مخکې د ټاکنو غوښتونکی شو
د خلق جمهوري پال ګوند مشر اوزګور اوزل په انقره کې وویل: «دولت هڅې کوي د ډيموکراټیکو لارو چارو په کمزوري کولو او د مخالفینو د ځپلو له لارو خپله بقا تضمین کړي.»
هغه په ترکیه کې له وخت مخکې د ټاکنو پر ترسره کولو له ټينګار سربېره زیاته کړه: «دغه دوسیه سیاسي ده. تورونه افتراوې دي. زموږ ملګري بې ګناه دي. هغه څه چې اوس کېږي، کودتا ده، د راتلونکي ولسمشر پر ضد کودتا او د راتلونکي دولت پر ضد کودتا ده. موږ به مقاومت وکړو.»
تر دې مخکې داسې راپورونه خپاره شوي و، چې د استانبول ښارال اکرم امام اوغلو او د دولت د څو نورو مهمو مخالفینو له بندي کېدو وروسته به اپوزیسیون د انقرې ښاروال منصور یاواش راتلونکو ولسمشریزو ټاکنو ته نوماند کړي.
د ترکیې دولت بیا د خلق جمهوري پال ګوند پر ضد په قضايي بهیر کې هر ډول سیاسي انګېزه رد کړې او د قضایه قوې پر خپلواکۍ یې ټينګار کړی دی.
د قطر لومړی وزیر او د بهرنیو چارو وزیر شېخ محمد بن عبدالرحمان بن جاسم ال ثاني وايي، له امریکا او مصر سره به په ګډه په غزه کې د اوربند لپاره په مذاکراتو کې منځګړیتوب ته دوام ورکړي.
قطر په دوحه کې د حماس پر غړو د اسراییل له برید وروسته په منځګړیتوب کې د خپل رول له ځنډولو خبر ورکړی و.
محمد بن عبدالرحمان ال ثاني د یکشنبې په ورځ (د وږي ۲۳مه) په دوحه کې د عربي- اسلامي هېوادونو د ځانګړې غونډې په مقدماتي جلسه کې وویل، اسراییل به پر دې بریالی نه شي، چې «په غزه کې د جګړې د پای ته رسېدو لپاره د قطر او مصر د منځګړیتوب هڅې ودروي.»
نوموړي زیاته کړې، «پر دوحې د ترسره شوي برید په تړاو د اسراییل له لوري د نړۍوالو قوانینو د نقض مساله ټولو ته روښانه ده او موږ کولی شو هغه دولتي ترهګري ونومو. دغه برید په داسې حال کې ترسره شو چې قطر په غزه کې د اوربند لپاره د مذاکراتو نوی پړاو پیل کړی و.»
اسراییل د وږي په ۱۸مه په دوحه کې هغه ودانۍ بمبار کړه چې پکې د حماس غړي ځای پر ځای شوي و. داسې انګېرل کېږي چې په دغه برید کې د حماس لوړپوړو غړو ته څه زیان نه دی رسېدلی. قطر په هماغه ورځ د اسراییل د یاد برید په غبرګون کې اعلان وکړ، چې په غزه کې د اوربند لپاره په مذاکراتو کې د خپل منځګړيتوب رول ځنډوي.
له قطره د عربي او اسلامي هېوادونو ملاتړ
د عربي او اسلامي هېوادونو د بهرنیو چارو وزیرانو د یکشنبې په ورځ (د وږي ۲۳مه) په دوحه کې د عربي- اسلامي هېوادونو د ځانګړې غونډې په مقدماتي جلسه کې پر دوحې د اسراییل وروستی برید «د نړۍوالو حقوقو نقض» او «د سیمې د ثبات لپاره ګواښ» وباله او ټینګار یې وکړ، چې د قطر امنیت د عربي او اسلامي هېوادونو له امنیت سره نېغ په نېغه اړیکه لري.
د قطر د بهرنیو چارو وزارت ویاند ماجد بن محمد الانصاري هم په دې تړاو ویلي: «د دغې غونډې جوړېدل له دوحې سره د عربي او اسلامي هېوادونو د پراخ پیوستون ښکارندويي کوي.»
د نوموړي په وینا، دغه غونډه به د یوه پرېکړه لیک په صادرولو سره پر قطر د اسراییل برید وڅېړي.
سبا (دوشنبه) به د ایران ولسمشر مسعود پزشکیان، د ترکیې ولسمشر رجب طیب اردوغان او د عراق لومړی وزیر محمد شیاع السوډاني هم په یاده غونډه کې ګډون وکړي.
د قطر لومړي وزیر محمد بن عبدالرحمن ال ثاني په دوحه کې د عربي ـ اسلامي هېوادونو د بیړنۍ سرمشریزې لپاره د چمتووالي په غونډه کې ویلي، چې په قطر کې د حماس پر مشرانو د اسراییل برېد به یې د منځګړیتوب له هڅې پر شا نه کړي.
محمد بن عبدالحمن ال ثاني ویلي چې قطر به د امریکا او مصر په ګډون د حماس او اسراییل ترمنځ د رواني شخړې د پای ته رسولو لپاره د منځګړیتوب هڅو ته دوام ورکړي.
ال ثاني په قطر کې د اسراییل له خوا د حماس پر مشرانو برید ترهګري بللې او ټینګار یې وکړ چې اسراییل هېڅ ډول «سرې کرښې» نه مراعتوي.
پر همدغه مهال ال ثاني په قطر کې د اسراییل برېد د منځګریتوب پر اصل برید بللی او وايي، اسراییل ځکه دغه ډول کړنو ته دوام ورکوي چې د خپلو کړنو پر وړاندې هېڅ ډول پایلو سره نه مخ کېږي.
ټاکل شوې ده، چې سبا د دوشنبې په ورځ په دوحه کې د عربي ـ اسلامي هوادونو بیړنۍ ناسته پیل شي او ښايي په دې غونډه کې د اسراییل پر ضد سخت دریځ غوره شي.
په ورته مهال د امریکا د بهرنیو چارو وزیر ماکو روبیو د غزې د جګړې او په دوحه کې د حماس د مشرانو پر ضد د وروستي برید په اړه د خبرو لپاره اسراییل ته تللی.
نوموړي د اسراییل له لومړي وزیر نتنیاهو سره د لېدنې پرمهال ویلي، چې « د امریکا او اسراییل اړیکې د ډبرو په څېر ټینګې او دوامداره دي.»
د نیپال لومړۍ وزیرې د خپل کار پر لومړۍ ورځ وویل، چې نیپالیان باید اوس خپل نړېدلي جوړښتونه بېرته ورغوي. د نیپال چارواکو اعلان کړی، چې د تېرې اونۍ د مظاهرو په ترڅ کې د مړو شمېر ۷۲ تنو ته لوړ شوی دی. په لاریونونو کې ګڼې ودانۍ سوځول شوې دي.
د نیپال د عامې روغتیا وزارت ویلي، چې د تېرې اونۍ د لاریونونو په ترڅ کې په ځینو ودانیو کې د مړو شویو کسانو جسدونه موندل شوي دي.
د نیپال د عامې روغتیا وزارت ویاند پرکاش بوداتوکي ویلي:«د سوداګریزو مرکزونو، کورونو او نورو ودانیو له اور اخیستو وروسته اوس د ډېرو کسانو مړي موندل کېږي.»
د دغه وزارت د وروستیو شمېرو له مخې، د لاریونونو په ترڅ کې تر دې دمه شاوخوا ۲۱۱۳ کسان ټپیان شوي دي.
د نیپالي ځوانانو له خوا د فساد ضد لاریونونه په تېرو څو لسیزو کې تر ټولو خونړي، خو بریالي سیاسي لاریونونه بلل شوي دي. د دغو لاریونونو په ترڅ کې د نیپال لومړي وزیر کې پي شرما اولي تېره سې شنبه له دندې استعفا وکړه.
تر لاریونونو وروسته د نیپال پخوانۍ قاضي القضاته سوشلا کارکي د لنډ مهاله لومړۍ وزیرې په توګه ټاکل شوې ده. نوموړې د نیپال د تاریخ لومړنۍ ښځه ده چې د دغه هېواد د لومړۍ وزیرې په توګه ټاکل کېږي.
سوشلا کارکي نن رسما خپله دنده پیل کړه او اعلان یې وکړ چې د هر وژل شوي کورنۍ ته یو میلیون نیپالي روپیو مرستې ورکړل شي او د ټپیانو وړیا درملنه به وکړي.
سبا د دوشنبې په ورځ د قطر په ملاتړ په دوحه کې د عربواسلامي هېوادونو سرمشریزه کیږي. د عرب ټولنې عمومي منشي احمد ابوالغیت شرق الاوسط ورځپاڼې ته وویل، دا غونډه دا پیغام لري چې «قطر یوازې نه دی، عرب او اسلامي هېوادونه یې په څنګ کې ولاړ دي».
په قطر کې د حماس د مشرانو د استوګنې پر یوې ودانۍ د اسراییل برید د امریکا د متحدو خلیجي عربو هېوادونو د یو کېدو لامل شوې.
دغه اضطراري سرمشریزه، چې د عرب ټولنې او د اسلامي همکارۍ سازمان غړي پکې ګډون کوي، د یکشنبې په ورځ د بهرنیو چارو د وزیرانو په غونډه پیل شوه څو د یوه پرېکړهلیک د مسودې په اړه خبرې وکړي.
د عرب ټولنې عمومي منشي احمد ابوالغیت شرق الاوسط ورځپاڼې ته وویل، دا غونډه دا پیغام لري چې «قطر یوازې نه دی، عرب او اسلامي هېوادونه یې په څنګ کې ولاړ دي».
قطر، چې د غزې د دوه کلنې جګړې د پای ته رسولو په هڅو کې منځګړی دی، نتنیاهو په «دولتي ترهګرۍ» تورن کړی دی.
اسراییل وايي، چې قطر ترهګرو ته مجللې ودانۍ په واک کې ور کړې دي.
متحده عربي امارات، چې د امریکا متحد دی او د ابراهیم تړون لاندې له اسراییل سره د اړیکو د عادي کولو تر ټولو څرګند عرب هېواد دی، د جمعې په ورځ د اسراییل مرستیال سفیر احضار کړ.
متحده عربي اماراتو د قطر ثبات د خلیج همکارۍ شورا د هېوادونو د امنیت او ثبات «نه جلا کېدونکې برخه» بللې، چې سعودي عربستان هم پکې شامل دی.