په بلخ کې د طالبانو ویاند: هبت‌الله له منکراتو د مخنيوي لپاره د نوري فایبر انټرنېټ بند کړی

د امریکا ولسمشر ډونالډ ټرمپ افغانستان، بولیویا، برما، کولمبیا او وېنزویلا د هغو هېوادونو په کتار کې یاد کړل، چې له نشه‌يي توکو سره د مبارزې په برخه کې د نړۍوالو تړونونو په عملي کولو کې پاتې راغلي دي.

سپینې ماڼۍ ویلي، چې ټرمپ کانګرس ته په یوه استول شوي لیک کې کاږلي:« که څه هم دغه هېوادونه له نشه‌يي توکو سره په مبارزه کې پاتې راغلي او په دې اړه یې نړۍوال تړونونه نه دي مراعت کړي؛ خو بیا هم له دغه هېوادونو سره مرستې د امریکا په ګټه دي.»
په بیان کې راغلي، که څه هم طالبان وایي چې د نشه‌يي توکو پر کاروبار یې بندیز لګولی؛ خو بیا هم په افغانستان کې د نشه‌يي توکو تولید او زېرمه کول دوام لري.
متحده ایالاتو دارنګه په افغانستان کې د متامفتامین د تولید له پراختیا خبر ورکړی دی.

په بیان کې راغلي، چې د دغه نشه‌يي توکو کاروبار د نړۍوالو جرمي او ترهګرو ډلو مالي سرچینه ده. بیان زیاتوي، چې د طالبانو ځینې غړي اوس هم له دې لارې ډېره ګټه کوي:« زه یو ځل بیا افغانستان ځکه د دغه هېوادونو په نوملړ کې شاملوم، چې په ښکاره ډول له نشه‌يي توکو سره د مبارزې په برخه کې پاتې راغلی دی.»

د سپنې ماڼۍ د اعلامیې له مخې؛ له نشه‌يي توکو سره د مبارزې په برخه کې د طالبانو پاتې راتلل د امریکا متحده ایالتونو ګټو او نړۍوال امنیت ته ګواښ پېښ کړی دی.

د تېر جمهوریت پر مهال په افغانستان کې له نشه‌يي توکو سره د مبارزې په برخه کې امریکا او نورو هېوادونو له افغانستان سره ډېرې مرستې کولې؛ خو تر ۲۰۲۱کال وروسته دغه مرستې صفر ته رسېدلې دي.

ځينې هېوادونه اوس هم په نشه‌یي توکو د روږدو کسانو د درملنې په برخه کې مرسته کوي؛ خو دغه مرستې د یوناما له لارې د نادولتي ټولنو له‌خوا لګول کېږي.

اوس چې ټرمپ بیا د مرستو اعلان کړی د دې شونتیا شته، چې له نشه‌يي توکو سره د مبارزې په برخه کې له افغانستان سره هم مرسته وکړي؛ خو کارپوهان وايي، چې د امریکا له‌خوا د طالبانو حکومت په رسمیت نه پېژندل د دغه مرستو پر وړاندې ستر خنډ دی.

د ایران اېراف خبري شبکې دوشنبه (د وږي ۲۴مه) لیکلي، ښاغلي شمقدري هغه راپورونه رد کړل چې ګواکې له ایران نه اېستل شوي افغان کډوال بېرته دغه هېواد ته تللي دي.

هغه ویلي، که څه هم په پوله تر پخوا ګڼه ګوڼه ډېره شوې؛ خو د اېستل شویو افغانانو د ډله‌ییز راتګ مخه نیول شوې ده. شمقدري زیاته کړې:« پولې د کمرې، رادارونو او داسې نورو برېښنايي وسایلو او نوې ټېکنالوژۍ پر مټ څارل کېږي او دغه وسایلو په ناقانونه توګه له پولې څخه تېرېدل ناشونې کړي دي.»

هغه وایي، په ټوله پوله ګزمې کېږي؛ خو بیا هم که څوک د پيسو په بدل کې ایران ته ننوځي سمدلاسه پېژندل کېږي، بایمیټریک کېږي او بېرته اېستل کېږي.

د هغه په وینا:«دا لومړي ځل دی، چې پوله په بشپړ ډول کنټرولېږي او زموږ استخباراتي ډلې هم په دې څار کې شاملې دي.»

هغه وړاندې وایي، نور په ایران کې د بې‌اسناده افغانانو موده پای ته رسېدلې ده؛ که هغوی په خپله ولاړ نه‌شي د پولیسو له‌خوا نیول کېږي او که څوک په کلیو کې پټ شوي وي، د کلي ملک مکلف دی چې هغوی حکومت ته معرفي کړي.

دغه افغانان وايي، چې دوی تېره ورځ د لاهور ښار په لنډي بازار سیمه کې نیول شوي دي.

له دې ډلې یو افغان ویلي، چې د خپل پاسپورټ او ویزې ښکاره کولو سربېره هغه او شاوخوا لس نور ملګري یې پولیسو نیولي او زنداني کړي یې دي.

دغه افغان ادعا کوي، چې دی او ملګري یې په پاکستان کې د اوسېدو ټول قانوني اسناد لري؛ خو بیا هم د پولیسو له لوري نیول شوي دي.

له بلې خوا په تېرو وروستیو ورځو کې د اسلام‌اباد په بېلابېلو برخو کې هم د افغان کډوالو پر وړاندې د پاکستاني پولیسو عملیات پیل شوي دي.
د بلوچستان په کویټې ښار کې هم د افغان کډوالو پر وړاندې د پولیسو عملیاتو زور اخیستی او د پاکستان حکومت په دغه ښار کې د افغان کډوالو ځانګړي ښوونځي هم تړلي دي.
په خیبرپښتونخوا کې بیا مېشت افغانان وایي، که څه هم تراوسه پولیسو د دوی پر وړاندې عملیات نه دي پیل کړي؛ خو د ژوند چارې یې ورته خورا سختې کړې دي. دوی وایي، چې هټۍ ګانې یې پلورلې دي او په کاري او ښوونیزو برخو کې له خورا ننګونو سره مخ دي.

د کندهار برېښنا ریاست د دوشنبې په ورځ (د وږي ۲۴مه) د یوه وضاحت په خپرولو سره ویلي، «اوس مهال په کجکي بند کې د اوبو سطحه ډېره ټیټه شوې ده، چې له امله یې د برېښنا په تولید کې د پام وړ کموالی راغلی دی او نور نه‌ شي کولای چې کندهار ښار ته د اړتیا وړ برېښنا چمتو کړي.»

دغه ریاست زیاتوي، د یادې ستونزې له امله په ټول کندهار ښار کې نوبتي پرچاوي عملي کېږي او یوازې د ورځې په جریان کې هغه هم د ډيزلي او سولري برېښنا پر مټ له دوو تر درېیو ساعتونو برېښنا برابروي.

د کندهار برېښنا ریاست وايي: «له همدې امله اړ یو چې د ښار په ټولو لینونو کې نوبتي پرچاوي پلې کړو او یوازې د ورځې په جریان کې د ډیزلي او سولري برېښنا په مرسته له ۲څخه تر ۳ ساعتونو پورې د لومړنیو اړتیاوو د پوره کولو په موخه ټولو سیمو ته نوبتي برېښنا توزیع کړو.»

کندهار برېښنا ریاست له خپلو پېرېدونکو د زغم غوښتنه کړې او همداراز یې ډاډ ورکړی، چې «د کابل ـ کندهار د۲۲۰ کیلوولټ وارداتي برېښنا لین او همدارنګه د کجکي-کندهار د ۱۱۰ کیلوولټ دویم سرکېټ لین د پراختیا چارې په چټکۍ سره روانې دي چې له بشپړېدو سره به یې د کندهار ښار د برېښنا د کمښت او ټیټ ولټاژ ستونزه حل شي.»

د یادونې وړ ده، چې کندهار ښار ته برېښنا تر ډېره د کجکي بندله تولیدي دستګاه څخه برابرېږي او دغه دستګاه له کندهار او لښکرګاه ښارونو سربېره د سنګین، زمینداور، میوند او کجکي ولسوالیو لپاره هم برېښنا برابروي.

عمران خان د دوشنبې په شپه (د وږي ۲۴مه) په خپله اېکس پاڼه لیکلي، د پاکستان پوځ مشرۍ ته د عاصم منیر له رسېدو وروسته افغان لوری تل دې ته هڅول کېږي، چې له پاکستان سره جګړه پیل کړي، څو ورسره د طالبانو مخالفین خوشحاله کړي او لوېدیځوالو ته ځان «ژغورونکی» وښيي.

د عمران خان په وینا، په لومړي سر کې پاکستان، افغانستان ته جدي ګواښونه وکړل، بیا یې «د مذهبي، اخلاقي او د کډوالو د نړۍوالو حقونو خلاف هغه افغان وروڼه چې په پاکستان کې له درېیو نسلونو راهیسې اوسېدل، په ډېر بد وضعیت کې واېستل. تر دې وروسته د افغانستان پر خاوره بریدونه وشول او اوس د دې په نوم چې «ترهګر راغلي» د قبایلي سیمو پر ضد عملیات کوي.»

د نوموړي په باور: «له دغه ډول چلند سره هېڅکله هم سوله نه شي راتللای، تل پاتې سوله تل د خبرو له لارې رامنځته کېږي.»

د عمران خان په اند، په افغانستان او قبایلي سیمو کې د قبایلي سیمو د خلکو، د افغانستان د اوسني حاکمانو او افغان ولس له همکاریو پرته سوله نه شي رامنځته کېدلای.

خان په خپله اېکس پاڼه کې زیاته کړې، په خېبر پښتونخوا کې له نظامي عملیاتو سره ترهګري نوره هم پراخېږي او کله چې پولیس د دې زیاتېدونکې ترهګرۍ پر کنټرول بوخت شي، نو حکومتولي او عامه نظم به له رکود سره مخ شي.

هغه همداراز د پاکستان پر پوځ په نیوکو سره زیاته کړې، چې په «اډیاله» زندان کې د ده محاکمه د قاضي له خوا نه، بلکې د «ای، اېس، ای» د یوه ډګروال له خوا ترسره کېږي او هغه هم د پوځ د مشر عاصم منیر له هدایتونو سره سم چلند کوي او په وینا یې «دا ملکي محاکمه نه، بلکې پوځي محاکمه ده.»

د عمران خان په باور، دمګړی په پاکستان کې هره چاره د اساسي قانون له مخې نه، بلکې د «عاصم منیر د قانون» له مخې ترسره کېږي او ورسره تل اساسي قانون او نور قوانین تر پښو لاندې شوي دي.

خان په زندان کې له ورسره کېدونکي چلنده په شکایت سره وايي: «زما او زما د مېرمنې ټول بشري حقونه تر پښو لاندې شوي او موږ د عادي بندیانو له ټولو اسانتیاوو محروم یو، حتی زما کتابونه هم بند شوي او ما ته په هرو اتو میاشتو کې یو ځل له خپلو ماشومانو سره د خبرو کولو اجازه راکول کېږي.»

هغه د خپل ګوند (تحریک انصاف پاکستان) له ټولو غړو غوښتي، چې یو موټی پاتې شي او په وینا یې د «ظلم نظام» ډېر دوام نه کوي.

دا په داسې حال کې ده، چې د پاکستان بندي پخواني لومړي وزیر څو ورځې مخکې هم ویلي و، چې افغانستان نه یوازې یو اوږد مهاله ملګری هېواد دی، بلکې یو ورور او اسلامي هېواد هم دی.

نوموړي یو ځل بیا د پاکستان پر حکومت او په ځانګړې توګه پر پوځ په نیوکو سره وویل، د پاکستان اوسنی نظام د ظلم او اخلاقي زوال پر لوري روان دی او پای به یې هم د همدې نظام په رانسکورېدو سره وي.