عمران خان: عاصیم منیر زما د ماتېدو لپاره ما او مېرمن مې ذهني شکنجه کوي

اسلام اباد خپله دا غوښتنه په یاد هېواد کې د طالبانو سفیر احمد شکیب ته ویلې چې طالبانو ته یې ورسوي. د پاکستان د بهرنیو چارو وزارت تېره ورځ طالب سفیر احمد شکیب احضار کړی و. نوموړي ته په ښکاره وویل شول چې چې افغان طالبان باید ډاډ ورکړي چې افغان خاوره د ترهګریزو فعالیتونو لپاره نه کارول کیږي.

تر دې مخکې هم د پاکستان لومړي وزیر شهباز شریف له طالبانو غوښتي و چې «زموږ او ټي‌ټي‌پي ترمنځ باید یو وټاکی.» د شهباز شریف دغو څرګندونو څخه څو ورځې تېریږي خو طالبانو یې ځواب نه دی ورکړی.

پاکستاني رسنۍ جیو‌نیوز راپور ورکړی چې د طالبانو سفیر د دې لپاره احضار شوی و چې په دې وروستیو کې "فتنه الخوارج" ترهګرو فعالیتونو کچه لوړه شوې ده، د دوی په وینا دغې ډلې افغانستان کې پنا اخیستي چې د هند د استخباراتي ادارې له خوا تمویلیږي او ملاتړ یې کیږي.

تمه کېږي چې د افغانستان لپاره د پاکستان ځانګړی استازی محمد صادق خان به د دې اوونۍ په پای کې د لوړپوړو چارواکو له یوه پلاوي سره کابل ته سفر وکړي او هلته به له طالبانو سره د وروستیو پرمختګونو او دوه اړخیزو مسایلو په اړه خبرې وکړي.

صادق خان به د پاکستان د مشرتابه له لوري یو جدي پیغام د افغانستان پلازمېنې چارواکو ته ورسوي. نوموړی به د طالبانو د بهرنیو چارو وزیر ملا امیرخان متقي سره هم وګوري.

ډان ورځپاڼه لیکي چې لومړي وزیر شریف ویلي، افغان طالبان دې یا له اسلام‌اباد سره همکاري وکړي او په خپله خاوره کې د «ټي ټي پي» او نورو ترهګرو ډلو پټنځایونه له منځه یوسي او که د دغو ډلو د فعالیت زمینه برابروي، نو د سیمې له ادغام او رسمي پېژندنې چانسونه به له لاسه ورکړي.

په مقاله کې لیکل شوي، چې پاکستان په تېرو څو اوونیو کې د «ټي ټي پي» او نورو وسله‌والو ډلو د زیاتېدونکو بریدونو له امله درنه پوځي او ملکي مرګ‌ژوبله لیدلې ده؛ یوازې په وروستیو عملیاتو کې لسګونه امنیتي ځواکونه او وسله‌وال وژل شوي یا ټپیان شوي دي.

د بېلګې په توګه، د شمال لوېدیځ سیمو په وروستیو جګړو کې لږ تر لږه ۱۹پاکستاني سرتېري وژل شوي او د دوی په ګډو عملیاتو کې ګڼ شمېر وسله‌وال هم وژل شوي. دې وضعیت د اسلام‌اباد غوسه راپارولې او پر طالبانو یې بې‌باوره کړی دی.

ډان ورځپاڼه وایي، افغان طالبانو له خپلې خوا پر پاکستان تور لګولی چې د افغانستان په ځینو ولایتونو (ننګرهار او خوست) کې هوایي بریدونه ترسره کوي، چې ملکي مرګ ژوبله لري؛ اسلام‌اباد بیا دغه تورونه ردوي او وايي دا د طالبانو د داخلي نیمګړتیاوو پټولو هڅې دي. دواړو لوریو تر منځ په دې موضوع کې د حقیقت پر څرنګوالي اختلاف دوام لري.

افغان طالبانو په بیا بیا ویلي، چې دوی د نورو هېوادونو پر ضد د بریدونو ملاتړ نه کوي؛ خو د ملګرو ملتونو، څېړنیزو ادارو او استخباراتي څېړنو راپورونه ښيي، چې د «ټي ټي پي» او نورو وسله‌والو ډلو فعالیتونه په افغانستان کې ثبت شوي دي او ځینې وختونه ورته خوندي پټنځایونه هم برابر شوي دي، په ځانګړې توګه څېړنې او د څارنې راپورونه د دغو ډلو د نفوذ او تګ راتګ شتون تایید کړی.

په مقاله کې راغلي، چې پاکستان څو ځله د خبرو او سفرونو له لارې هڅه کړې طالبان قانع کړي؛ د بهرنیو چارو وزیر او لوړپوړي پلاوي کابل ته تللي او د ګډو اقداماتو غوښتنه یې کړې ده. په همدې لړ کې د چین منځګړیتوب او د سیمې د همغږۍ نوښتونه هم شامل وو.

د ترهګرۍ ضد همغږي هڅې د درې واړو هېوادونو تر منځ د مشورو یوه برخه وې، چې موخه یې طالبان رسمي خبرو ته راوستل او هغوی ته د ترهګرۍ پر ضد د عملي ګامونو د اخیستو د زمینې برابرول وو، خو تر اوسه دغه میکانیزم د پام وړ او ثابتې پایلې نه دي لرلي.

په عین حال کې اسلام‌اباد د وسله‌والو پر ضد په ځینو مواردو کې له وینا تېر شوی او په افغانستان دننه کې یې هوايي او ځانګړي پوځي اقدامات ترسره کړي، دا یو داسې عمل وو چې طالبان یې په ځینو ځایونو کې د ملکي مرګ ژوبلې لامل بولي او د دواړو لوریو تر منځ یې ترینګلتیا لا زیاته کړې ده.

ډان ورځپاڼه زیاتوي، چې د «ټي ټي پي» او د افغان طالبانو تر منځ ځینې نظریاتي او ایډیولوژیکي ګډې رېښې شته، چې دا حقیقت د دواړو ډلو د بېلابېلو کړنو د ټینګښت او هم نظرۍ دلیل ګڼل کېږي. که افغان طالبان غواړي له سیمې او نړۍ سره پراخې اړیکې او د رسمي پېژندنې فرصتونه ولري، باید د داسې ډلو پر وړاندې ثابته پرېکړه وکړي او د خپلې خاورې د یوې امنې سیمې په توګه وړاندې کولو تضمین وکړي. ملګري ملتونو او څارونکو څو ځله خبرداری ورکړی چې د تروریستي ډلو شتون د افغانستان نړۍوال تصویر خراب کړی دی.

د ډان ورځپاڼې په مقاله کې راغلي، چې پاکستان باید له طالبانو سره محدودې، څارل شوې او شرط‌ لرونکې ډیپلوماتیکې اړیکې وساتي او په همدې حال کې سیمه‌ییز او نړۍوال فشار په ځانګړې توګه د چین د منځګړیتوب له لارې طالبانو ته باید واضیح پیغام ورکړل شي چې د ترهګریزو ډلو پر ضد جدي اقدام لازمي دی.

د کورني امنیت د لا پیاوړتیا لپاره اسلام‌اباد ته پکار ده چې د سرحدي امنیت، استخباراتو او ګډو عملیاتو موثریت لوړ کړي، ترڅو د ترهګرو نفوذ او تګ راتګ کم شي. د دې ترڅنګ پر کورنیو او ولسي امنیتي سیستمونو باید تمرکز ډېر شي، نه یوازې پر هوایي بریدونو اتکا.

د سیمې هېوادونه (چین، ازبکستان، تاجکستان او نور) کولای شي د شمولیت لپاره یو ګډ چوکاټ وړاندې کړي، طالبانو ته تشویقي بنسټونه برابر کړي او په بدل کې یې د ترهګرو ضد عملي ګامونه وغواړي؛ همدارنګه د سوداګریزو او ترانزیتي بندیزونو او محدودیتونو هدفمند استعمال وکړي څو د غېرقانوني فعالیتونو اقتصادي لړۍ ګډوډه شي.

ډان ورځپاڼه لیکي، پاکستان باید د سنجول شویو شواهدو او د څیړنې له لارې نړۍوالو او سیمه ییزو شریکانو ته په منظمه توګه هغه شواهد وړاندې کړي، چې د دغو ترهګریزو ډلو عملیات له کومو سرچینو سازمان مومي، دا کار به د نړۍوالې همکارۍ بنسټ قوي کړي.

پر طالبانو د فشار زیاتول ښایي هغوی لا سخت‌دریځ کړي، چې دا به د پاکستان دننه وضعیت نور هم خراب کړي او نورو ترهګرو ډلو ته به هم هڅونه وکړي. که پاکستان بشپړ قطع روابط وکړي، دا ښایي طالبان په ننګرهار او نورو سیمو کې د سخت دریځو ډلو ملاتړ ته مجبور کړي او سیمه به لا له پیوستون څخه وګرځي چې دا به د بې‌ثباتۍ پراخېدل، د کډوالۍ ستونزه، اقتصادي زیان، سوداګریزو بندیزونو او احتمالي پوځي مقابلې سبب وګرځي، چې د دواړو هېوادونو او سیمې لپاره ستر تاوان دی.

دغه افغانان وايي، چې دوی تېره ورځ د لاهور ښار په لنډي بازار سیمه کې نیول شوي دي.

له دې ډلې یو افغان ویلي، چې د خپل پاسپورټ او ویزې ښکاره کولو سربېره هغه او شاوخوا لس نور ملګري یې پولیسو نیولي او زنداني کړي یې دي.

دغه افغان ادعا کوي، چې دی او ملګري یې په پاکستان کې د اوسېدو ټول قانوني اسناد لري؛ خو بیا هم د پولیسو له لوري نیول شوي دي.

له بلې خوا په تېرو وروستیو ورځو کې د اسلام‌اباد په بېلابېلو برخو کې هم د افغان کډوالو پر وړاندې د پاکستاني پولیسو عملیات پیل شوي دي.
د بلوچستان په کویټې ښار کې هم د افغان کډوالو پر وړاندې د پولیسو عملیاتو زور اخیستی او د پاکستان حکومت په دغه ښار کې د افغان کډوالو ځانګړي ښوونځي هم تړلي دي.
په خیبرپښتونخوا کې بیا مېشت افغانان وایي، که څه هم تراوسه پولیسو د دوی پر وړاندې عملیات نه دي پیل کړي؛ خو د ژوند چارې یې ورته خورا سختې کړې دي. دوی وایي، چې هټۍ ګانې یې پلورلې دي او په کاري او ښوونیزو برخو کې له خورا ننګونو سره مخ دي.

عمران خان د دوشنبې په شپه (د وږي ۲۴مه) په خپله اېکس پاڼه لیکلي، د پاکستان پوځ مشرۍ ته د عاصم منیر له رسېدو وروسته افغان لوری تل دې ته هڅول کېږي، چې له پاکستان سره جګړه پیل کړي، څو ورسره د طالبانو مخالفین خوشحاله کړي او لوېدیځوالو ته ځان «ژغورونکی» وښيي.

د عمران خان په وینا، په لومړي سر کې پاکستان، افغانستان ته جدي ګواښونه وکړل، بیا یې «د مذهبي، اخلاقي او د کډوالو د نړۍوالو حقونو خلاف هغه افغان وروڼه چې په پاکستان کې له درېیو نسلونو راهیسې اوسېدل، په ډېر بد وضعیت کې واېستل. تر دې وروسته د افغانستان پر خاوره بریدونه وشول او اوس د دې په نوم چې «ترهګر راغلي» د قبایلي سیمو پر ضد عملیات کوي.»

د نوموړي په باور: «له دغه ډول چلند سره هېڅکله هم سوله نه شي راتللای، تل پاتې سوله تل د خبرو له لارې رامنځته کېږي.»

د عمران خان په اند، په افغانستان او قبایلي سیمو کې د قبایلي سیمو د خلکو، د افغانستان د اوسني حاکمانو او افغان ولس له همکاریو پرته سوله نه شي رامنځته کېدلای.

خان په خپله اېکس پاڼه کې زیاته کړې، په خېبر پښتونخوا کې له نظامي عملیاتو سره ترهګري نوره هم پراخېږي او کله چې پولیس د دې زیاتېدونکې ترهګرۍ پر کنټرول بوخت شي، نو حکومتولي او عامه نظم به له رکود سره مخ شي.

هغه همداراز د پاکستان پر پوځ په نیوکو سره زیاته کړې، چې په «اډیاله» زندان کې د ده محاکمه د قاضي له خوا نه، بلکې د «ای، اېس، ای» د یوه ډګروال له خوا ترسره کېږي او هغه هم د پوځ د مشر عاصم منیر له هدایتونو سره سم چلند کوي او په وینا یې «دا ملکي محاکمه نه، بلکې پوځي محاکمه ده.»

د عمران خان په باور، دمګړی په پاکستان کې هره چاره د اساسي قانون له مخې نه، بلکې د «عاصم منیر د قانون» له مخې ترسره کېږي او ورسره تل اساسي قانون او نور قوانین تر پښو لاندې شوي دي.

خان په زندان کې له ورسره کېدونکي چلنده په شکایت سره وايي: «زما او زما د مېرمنې ټول بشري حقونه تر پښو لاندې شوي او موږ د عادي بندیانو له ټولو اسانتیاوو محروم یو، حتی زما کتابونه هم بند شوي او ما ته په هرو اتو میاشتو کې یو ځل له خپلو ماشومانو سره د خبرو کولو اجازه راکول کېږي.»

هغه د خپل ګوند (تحریک انصاف پاکستان) له ټولو غړو غوښتي، چې یو موټی پاتې شي او په وینا یې د «ظلم نظام» ډېر دوام نه کوي.

دا په داسې حال کې ده، چې د پاکستان بندي پخواني لومړي وزیر څو ورځې مخکې هم ویلي و، چې افغانستان نه یوازې یو اوږد مهاله ملګری هېواد دی، بلکې یو ورور او اسلامي هېواد هم دی.

نوموړي یو ځل بیا د پاکستان پر حکومت او په ځانګړې توګه پر پوځ په نیوکو سره وویل، د پاکستان اوسنی نظام د ظلم او اخلاقي زوال پر لوري روان دی او پای به یې هم د همدې نظام په رانسکورېدو سره وي.

د جرمني حکومت په مَحرم راپور کې چې یوه کاپي یې دغې ورځپاڼې ته رسېدلې، راغلي چې د پاکستان پولیس لا هم د هغو افغان کډوالو په لټه کې دي چې ټاکل شوې جرمني ته ولېږدول شي. په ظاهره داسې ښکاري چې له پاکستانه د دغو افغان پناه غوښتونکو له اېستنې د مخنیوي په برخه کې د جرمني د بهرنو چارو وزارت هڅو څه ګټه نه ده کړې.

د پاکستان د ترهګرۍ پر وړاندې د مبارزې ادارې ځواکونو د وږي په ۱۶مه په اسلام اباد کې د جرمني د نړۍوالو همکاریو سازمان (جي، ای، زیډ) له لوري پر کرایه شویو مېلمستونونو په نیمه شپه چاپه ووهله. په راپور کې راغلي: «هغه افغان کورنۍ چې جرمني ته د تګ لپاره په تمه و، په حمامونو کې پټ شول او څو کسان د پاکستاني پولیسو د وحشت له امله بې سده شول.»

تېره اوونۍ ۴۷ افغانان د برلین د محکمې په حکم سره له اسلام اباده د جرمني «هانوفر» ښار ته ولېږدول شول، په داسې حال کې چې سلګونه نور دغه ډول کسان په پاکستان کې د نیول کېدو او اېستنې له ګواښونو سره مخ دي.

پاکستان هم څو ځلي جرمني ته د دغو کسانو د لېږدونې پر پڅ بهیر خپله نارضایتي څرګنده کړې ده. یوې سرچینې «ولت» ورځپاڼې ته ویلي: «د پاکستان حکومت صبر نور خلاص شوی او اوس یې افغانان بیه پرې کوي.»

په جرمني کې د منل شویو افغانانو د اېستنې بهیر د درېدو په تړاو له پاکستاني چارواکو سره د جرمني د بهرنیو چارو وزیر یوهان وادیفول هڅې هم تر اوسه بې پایلې دي.

«ولت» ورځپاڼې د یادو دولتي اسنادو پر بنسټ لیکلي، د روان کال د اګسټ له نیمايي راهیسې د منل شویو افغانانو پر مېلمستونونو د پاکستاني پولیسو شپنۍ چاپې، نیونې او د ماشومانو او ښځو پر وړاندې زور زیاتۍ ډېرې شوي او همداراز له روغتیايي خدمتونو هم بې برخې شوې دي.

په تېره یوه میاشت کې څه باندې ۵۰۰ افغانان په اسلام اباد کې نیول شوي او شاوخوا نیمايي یې افغانستان ته استول شوي دي. د جرمني یوه چارواکي دغې ورځپاڼې ته ویلي: «د افغانانو د منلو پروګرام» له ۲ زره کېسونو شاوخوا یو- درېیمه برخه یې نور نه تعقیبېږي، ځکه یاد کسان یا افغانستان ته استول شوي او یا هم د پېښور په پنډ غالو کې ساتل کېږي.

په پاکستان کې د افغانانو د نیونو بهیر هم جدي انساني ناوړه پایلې لرلې دي. د «ولت» ورځپاڼې د راپور پر بنسټ، په پاکستان کې یوه امېندواره مور د پاکستاني پولیسو له نیول کېدو وروسته د جنین له سقط سره مخ شوې او په څو نورو مواردو کې د یوې کورنۍ ځينې غړي بې سده (بې هوښه) شوي او یا هم عصبي حمله پرې راغلې ده.

په دغه راپور کې همداراز ویل شوي، په اسلام اباد کې د افغانانو په پنډغالي کې یو دوه کلن ماشوم له روغتيايي خدماتو پرته له شدیدې تبې او استفراق سره همداسې پرېښودل شوی او پر زړه ناروغۍ یو اخته ۷۷ کلن سپین ږیری بیا له حیاتي درملو هم محروم کړای شوی دی. دغه ټول هغه افغانان دي چې د جرمني له لوري منل شوي دي.

د جرمني د بهرنیو چارو وزارت تر دې مخکې اعلان کړی و، چې په پاکستان کې د بند پاتې افغانانو وضعیت «مخ په ښه کېدو» دی خو په دغو ترلاسه شویو اسنادو کې د دغې ادعا خلاف ثابت شوی دی.

د جرمني حکومت ژمنه کړې، چې دغه هېواد ته په تمه د ۲ زره افغانانو کېسونه به د روان کال تر پایه وروستي کړي. ځينو دغو افغانانو د رد ځواب ترلاسه کړی او یو شمېر یې بیا د وروستي ځواب په تمه دي.

په دغو ۲ زره افغانانو کې په افغانستان کې د جرمني پخواني همکاران او یا هم زیانمنېدونکي کسان لکه، د بشري حقونو فعالان چې د کابل له سقوط وروسته د جرمني د همکاریو سازمان تر پوښښ لاندې په اسلام اباد او پېښور کې په مېلمستونونو کې شپې او ورځې تېروي، شامل دي.

د جرمني حکومت پر دې هم نه دی بریالی شوی چې د دغو افغان پناه غوښتونکو پاکستانۍ ویزې تمدید کړي او دغه پناه غوښتونکي جرمني ته په تمه په بې برخلیکۍ کې په ډېرې سختۍ سره شپې او ورځې تېروي.