د جرمني د کورنیو چارو وزیر وايي افغانستان ته د اخراج بهیر چټکوي

یاد وزارت د پنجشنبې په ورځ د یوې خبرپاڼې په خپرولو سره ویلي، چې دغه افغان بندیان د سپین بولدک ولسوالۍ له لارې بېرته هېواد ته راستانه شوي دي.

طالبانو ویلي، چې یاد کسان له یوې تر پنځو ورځو د پاکستان په بېلابېلو بند خونو کې بندیان وو.

سرچینو افغانستان انټرنشنل ته ویلي، چې یادو افغانانو په بلوچستان ایالت کې د نشه یي توکو په کروندو کې کار کاوه.

د طالبانو د مالیې وزارت په اعلامیه کې راغلي، چې د روان لمریز کال په لومړيو پنځو میاشتو کې د افغانستان صادرات د تېر کال د پنځو میاشتو پرتله د پام وړ ډېر شوي دي.

د اعلامیې له مخې؛ تېر کال په پنځو میاشتو کې ۴۳۱۵ جوپې سوداګریز توکي صادر شوي وو؛ خو سږکال بیا دغه شمېر په لومړيو پنځو میاشتو کې ۴۸۹۲۸ جوپو ته لوړ شوی، چې ۱۳. ۵ سلنه ډېروالی ښيي.

په اعلامیه کې زېاته شوې، د بهرني ټرانزيټ کچه هم لوړه شوې ده چې تېر کال په پنځو میاشتو کې افغانستان ۱۰۶۰۱ جوپې ټرانزیټ لاره؛ خو سږکال دغه شمېر ۱۳۱۹۸ ته پورته شوی او ۲۴. ۵ سلنه ډېروالی ښيي.

د یاد وزارت په اعلامیه کې راغلي، چې سږکال د افغانستان ډېری سوداګریز مالونه پاکستان، هندوستان، قزاقستان، متحده عربي امارتو، ازبکستان او ترکیې ته صادر شوي او ټرانزيټ بیا پاکستان، ازبکستان، ترکمنستان، تاجکستان او ایران ته شوی دی.

د طالبانو دفاع وزیر چې تازه قطر ته په یوه رسمي سفر تللی، هلته یې له بېلابېلو قطري چارواکو سره کتلي دي.

که څه هم امریکا له طالبانو سره په قطر کې د دوحې تړون لاسلیک کړی؛ خو لاهم ځینې طالب مشران د امریکا د بندیزونو په نوملړ کې شامل دي.

امریکا په وار، وار ویلي، چې له طالبانو سره یې د اړیکو عادي کېدل د دغه ډلې د چار چلند او په ځانګړې توګه د بشري حقونو په برخه کې د دوی له اقداماتو سره تړاو لري.

د طالبانو دفاع وزیر په دغه مرکه کې یو ځل بیا ټینګار کړی، چې هیچا ته به اجازه ورنه‌کړي چې د افغانستان له خاورې نورو هېوادونو ته ګواښ پېښ کړي.

دغه طالب چارواکي همداراز د یوه منظم پوځ د جوړولو په اړه هم څرګندونې کړې دي.‎

سرچینې وایي، طالبانو لومړی د داود کلانتر په نوم یو معترض هټۍوال ونیوو او وروسته یې هغه نور هټۍوال هم یو په بل پسې ونیول، چې د داود د شفاعت او خلاصون لپاره ورغلي وو.

د مزارشریف اوسېدونکو د سې‌شنبې په ورځ (د وږي ۲۵مه) وویل، طالبانو غوښتل ځينې هټۍ ونړوي چې هټۍوالو یې مخالفت وکړ. د ځايي سرچینو په وینا؛ طالبانو په تېرو څلورو کلونو کې له همدې هټیو مالیه اخیستې؛ خو اوس غواړي، چې له کومې خبرتیا پرته دغه هټۍ ونړوي.

ځينو هټۍوالو بیا پر دې خبره ټینګار کړی، چې دغه هټۍ د دوی څلوېښت کلن ملکیت دی؛ که طالبان یې نړوي؛ نو باید دوی ته د کار لپاره بل بدیل ځای ورکړي.

په بلخ ولایت کې د طالبانو د والي ویاند حاجي زید وویل، چې دغه هټۍ د مرکز په امر په کابل کې داوطلبۍ ته وړاندې شوې او یو چا دغه قرارداد ګټلی دی؛ نو له همدې امله دغه هټۍ نړوي او پر ځای یې سوداګریز مارکېټ جوړېږي. ښاغلي زید زیاته کړه، چې د بلخ ځايي چارواکو له اعتراض کوونکو سره خبرې کړې چې هغوی قانع کړي.

په ورته وخت کې د بلخ د سوداګرۍ خونې پخواني غړي نسیم امیري افغانستان انټرنشنل ته وویل، چې دغه هټۍ د حج او اوقافو وزارت ملکیت دی چې تازه د طالبانو د ریاست الوزرا اقتصادي مرستیالۍ له لوري یوه خصوصي شرکت ته د سوداګریز مارکېټ جوړولو لپاره سپارل شوې دي.

خو اعتراض کوونکي وایي، چې طالبان باید د دغه هټیو تر نړولو مخکې د دوی د کسب او کار لپاره ورته بدیل ځای برابر کړي. د هغوی په وینا؛ د دغه هټیو په ویجاړېدو سره به سلګونه کورنۍ بې‌روزګاره شي. دغه هټۍوالو نږدې څلور لسیزې په همدې هټیو کې کار کړی دی.

د اېرنا خبري اژانس د راپور له مخې؛ د ایران د سويلي خراسان والي له افغانستان سره درې ګډ بازارونه یو ښه فرصت بللی. سید محمدرضا هاشمي ویلي: «موږ له افغانستان سره ۳۸۱ کيلومټره ګډه پوله او پر دغه پوله د ماهيرود، يزدان او دوکوهانه درې ګډ بازارونه لرو.»

هغه وایي:« د ماهيرود بازار نن د ايران لپاره یو ښه فرصت دی، موږ تېر کال افغانستان ته شاوخوا يو ميليارد او ۷۵۰ مېليونه ډالر صادرات لاره، چې ۳۸ سلنه یې له سويلي خراسان له لارې وو.» ښاغلي هاشمي زیاته کړه، که له دغه فرصت څخه ګټه پورته نه کړي؛ نو ښایي نور هېوادونه به له دغه فرصت څخه ګټه واخلي.

ایران داسې مهال افغانستان ته د خپلو صادراتو په اړه خبر ورکوي، چې ایران ته د افغانستان صادرات خورا کم دي.

اقتصاد پوهان باور لري، چې باید د صادراتو او وارداتو ترمنځ توازن موجود وي؛ خو که د یوه هېواد واردات تر صادراتو ډېر وي، دغه وضعیت د اقتصادي ناورین لامل کېږي او هېواد په وارداتي یا مصرفي هېواد بدلېږي.