د طالبانو استخباراتو په مزارشریف ښار کې څو اعتراض کوونکي نیولي دي

د اېرنا خبري اژانس د راپور له مخې؛ د ایران د سويلي خراسان والي له افغانستان سره درې ګډ بازارونه یو ښه فرصت بللی. سید محمدرضا هاشمي ویلي: «موږ له افغانستان سره ۳۸۱ کيلومټره ګډه پوله او پر دغه پوله د ماهيرود، يزدان او دوکوهانه درې ګډ بازارونه لرو.»

هغه وایي:« د ماهيرود بازار نن د ايران لپاره یو ښه فرصت دی، موږ تېر کال افغانستان ته شاوخوا يو ميليارد او ۷۵۰ مېليونه ډالر صادرات لاره، چې ۳۸ سلنه یې له سويلي خراسان له لارې وو.» ښاغلي هاشمي زیاته کړه، که له دغه فرصت څخه ګټه پورته نه کړي؛ نو ښایي نور هېوادونه به له دغه فرصت څخه ګټه واخلي.

ایران داسې مهال افغانستان ته د خپلو صادراتو په اړه خبر ورکوي، چې ایران ته د افغانستان صادرات خورا کم دي.

اقتصاد پوهان باور لري، چې باید د صادراتو او وارداتو ترمنځ توازن موجود وي؛ خو که د یوه هېواد واردات تر صادراتو ډېر وي، دغه وضعیت د اقتصادي ناورین لامل کېږي او هېواد په وارداتي یا مصرفي هېواد بدلېږي.

د دغه چارواکو د معلوماتو له مخې؛ په یاد شمېر کې شاوخوا ۲۰زره کسان په خپله خوښه افغانستان ته ستانه شوي دي.

د بلوچستان ځايي چارواکي وايي، چې د روانې سپټمبر میاشتې له لومړۍ نیټې له بلوچستان نه د افغان کډوالو د ستنېدو لړۍ روانه ده.

په ورته وخت کې د خیبر پښتونخوا ایالت د کورنیو او قبایلي چارو ادارې هم ویلي، چې یوازې تېره ورځ څه باندې ۲۵۰۰ افغان کډوال د تورخم له لارې افغانستان ته ستانه شوي دي.

د دغه ادارې د شمېرو له مخې؛ د تېرې اګست میاشتې له لومړۍ نېټې څخه بیا د روانې سپټمبر میاشتې تر ۱۷مې نېټې پورې ټولټال یو لک او ۹۱۸۷ کډوال افغانستان ته ستانه شوي دي.

د بښنې نړیوال سازمان پر اېکس پاڼه لیکلي، چې طالبانو د افغانانو او په تېره بیا د ښځو، نجونو او لږکیو حقونه تر پښو لاندې کړي. دغه ډول د افغانستان په ختیځو ولایتونو کې وروستۍ زلزلې دغه وضعیت نور هم په ناورین اړولی دی.

د دغه سازمان په وینا؛ طالبان اوس هم ښځې د مرستندویه ټولنو او ملګرو ملتونو سره د کار کولو څخه راګرځوي. دغه ډول طالبانو په زلزله ځپلو سیمو کې هم ښځې له مرسته کولو او کار څخه منعه کړې دي.

په اعلامیه کې راغلي، له ایران او پاکستان نه په ډله‌ییزه او جبري توګه د افغان کډوالو ظالمانه شړلو بهیر اوس هم دوام لري چې دغه کار د افغانستان ناورین نور هم پېچلی کړی.

په اعلامیه کې راغلي، چې څو ورځې مخکې د امنیت شورا ځينو غړو په افغانستان کې د بشري وضعیت په اړه د راپور اورولو مخالفت کړی و؛ خو باید دغه راپور واورېدل شي، باید امنیت شورا د هغو بنسټونو تازه معلومات واوري، چې په افغانستان کې یې د بشري حقونو پر چارو تمرکز کړی وي.

د بښنې نړۍوال سازمان زیاته کړې، چې دوه کاله مخکې د امنیت شورا د رایو په اتفاق غوښتنه وکړه چې طالبان دې ژر تر ژره د ښځو او نجونو پر حقونو بندیزونه لغوه کړي؛ خو طالبانو دغه کار و نه کړ، اوس د اصولو پر بنسټ داسې یوه پياوړي او بېړني اقدام ته اړتیا ده، چې د ټولو افغانانو حقونو او اړتیاوو ته په مانا لرونکي ډول ځواب وویل شي.

د بښنې نړۍوال سازمان داسې مهال د افغانستان د بشري حقونو په اړه اعلامیه خپروي، چې طالبانو تازه د نوري فایبر شرکت انټرنېټ بند کړی او په دې ډول یې د اقتصاد، ټولنیزو اړیکو، انلاین زده‌کړو او عامه خدمتونو بهیر ټکنی کړی دی.

نوموړي د ملګرو ملتونو د امنیت شورا په ناسته کې ویلي، چې د افغانستان له خاورې څخه ترهګري د ډېرېدو په حال کې ده؛ بهرنۍ ترهګرې ډلې لکه القاعده او داعش د سیمې او نړۍ امنیت ګواښي.

هغه وایي: «طالبانو په وروستیو ورځو کې د افغانستان په څو ولایتونو کې د نوري فایبر شبکه او وای فای انټرنېټ بند کړی، د انلاین زده‌کړو مخه یې نیولې او په ښوونځیو او پوهنتونونو کې یې لسګونه څانګې او ۵۱ درسي مضامین لرې کړي دي.»

نوموړي د طالبانو د مدرسو جوړولو پر بهیر او د دینی مرکزونو په پراخېدو اندېښنه ښودلې او ویلي یې دي، چې دغه وضعیت جدي اندېښنې راپورته کړې دي، دا کار په خلکو کې افراطیت خپروي، پوهه ځپي او د افغانستان د راتلونکو نسلونو فکري راتلونکی له ګواښ سره مخ کوي.

هغه د خلکو د سوله‌ییزو اعتراضونو د ځپلو یادونه هم وکړه او ویې ویل: «طالبانو په بدخشان ولایت کې د بزګرانو او کابل ولایت کې د تقاعد شویو مامورینو اعتراضیه غونډې ځپلې دي.»

ښاغلي فایق د طالبانو د عمومي عفوې ادعا رد کړه او ویې ویل، چې په افغانستان کې ښځې، نجونې، پخواني چارواکي او نظامیان پر خپل سر نیول کېږي، شکنجه کېږي او ځورول کېږي.

د ښاغلي فایق په وینا؛ د ملګرو ملتونو د سرمنشي د راپور پر بنسټ، اوس نږدې ۳۰ زره کسان د طالبانو په زندانونو کې دي. هغه د طالبانو کړنې له بشري حقونو څخه ښکاره سرغړونه او بشري جنایت وباله.

فایق ټینګار وکړ، چې د افغانستان خلک او نړۍواله ټولنه داسې مشروع، ځواب ویونکی او د باور وړ دولت ته اړتیا لري چې د قانون پر حاکمیت، عدالت، د خلکو پر اراده او پر نړۍوالو ژمنو ولاړ وي.

هغه زیاته کړه، دا کار یوازې د یو رښتیني او هر اړخیز سیاسي بهیر له لارې کېدای شي چې د ټولو افغانانو حقونه تضمین کړي.

هغه وویل: « باید بشردوستانه مرستې اصولي، بې‌طرفه او بې‌شرطه وي او له تبعیض او انحراف پرته اړمنو خلکو ته ورسېږي.» هغه وایي، باید له طالبانو سره تعامل اصولي او مشروط وي.

د افغانستان استازي یادونه وکړه:« د دغه هېواد خلک نه دي تسلیم شوي. د افغانستان دننه ښځې، خبریالان، فعالان، عادي وګړي او د مقاومت غورځنګونه اوس هم د طالبانو پر وړاندې ولاړ دي. بهر مېشتي افغانان هم د ازادۍ او عدالت لپاره نه ستړي کېدونکې هلې ځلې کوي.»

هغه له نړۍوالې ټولنې وغوښتل، چې د مېلیونونه افغانانو پر کړاوونو او ناوړه وضعیت دې سترګې نه پټوي.

نوموړي د افغانستان په اړه د امنیت شورا د تېرې شپې په غونډه کې ویلي، چې له لومړنیو حقونو د نجونو او ښځو له بې‌برخې کولو سره افغانستان بریالی کېدای نه‌شي.

د افغانستان په اړه د ملګرو ملتونو د امنیت شورا غونډه تېره ورځ د ۹ هېوادونو د ګډې اعلامیې په وړاندې کولو سره پیل شوه. د امنیت شورا ۹ غړو هېوادونو له افغان مېرمنو خپل ملاتړ اعلان کړ او پر ښځو یې د طالبانو بندیزونه محکوم کړل.

طالبانو په افغانستان کې له بیا واکمنېدو سره سم پر افغان ښځو او نجونو پراخ محدودیتونه ولګول، چې له کبله یې وخت ناوخت د نړۍوالې ټولنې له لوري پرې توندې نیوکې کېږي.

طالب ویاندویانو بیا په وار، وار ویلي، چې په افغانستان کې د ټولو او په ځانګړې توګه د ښځو حقونه د «اسلامي شریعت» په چوکاټ کې خوندي دي.