رویټرز د خپلو سرچینو له قوله وايي، چې که اسراییل د لویزې غاړې نیول شوې سیمې له خپلې خاورې سره الحاق کړي، متحده عربي امارات د تل ابیب له حکومت سره د خپلو دیپلوماتیکو اړیکو پر کمولو غور کوي.
رویټرز وایي، دغه ګام به د ابراهیم تړون لپاره ستره ضربه وي چې په ۲۰۲۰ کال کې یې د امریکا د ولسمشر ډونالډ ټرمپ په منځګړتوب د اسراییل او اماراتو اړیکې عادي کړې.
ابوظبي د نتنیاهو ایتلافي حکومت ته خبرداری ورکړی چې له اسراییل سره د لویدیزې غاړې ضمیمه کول به "سره کرښه" وي.
د اړیکو بشپړ پرېکون تر بحث لاندې نه دی، خو دغه اړیکې واردمخه سړې شوې دي.
په ملګرو ملتونو کې د ایران استازي امیر سعید ایرواني د چهارشنبې په ورځ د افغانستان په اړه د امنیت شورا غونډې ته وویل، چې د افغانستان د کړکېچ حل یوازې د یوې ټولګډونه سیاسي پروسې له لارې ممکن دی، داسې پروسه چې د هېواد قومي او سیاسي تنوع منعکس کړي.
هغه دا هم وویل، چې نړۍ له طالبانو سره له تعامل پرته بله چاره نه لري.
د ایران استازي ټینګار وکړ: «د افغانستان راتلونکی باید د دې هېواد د خلکو له خوا وټاکل شي او هغه حللارې چې له بهر څخه په زور تحمیل شي نه د منلو وړ دي او نه دوامداره دي.»
د نوموړي په وینا: «طالبان د افغانستان نه ردېدونکی واقعیت دی، او نړۍواله ټولنه مجبوره ده چې له دوی سره عملي او رغنده تعامل وکړي، تر څو د بشري او اقتصادي ناورینونو مخه ونیول شي.»
د ایران استازي د بشري مرستو د سیاسي کولو څخه د مخنیوي اړتیا ته په اشارې سره ټینګار وکړ، چې بندیزونه باید د سیاسي فشار لپاره د وسیلې په توګه یا د اقتصادي ثبات او طالبانو سره د ښکېلتیا په وړاندې د خنډ په توګه ونه کارول شي.
هغه د طالبانو د غړو لپاره د سفر د بندیز معافیتونو له سیاسي ناوړه ګټې اخیستنې د مخنیوي غوښتنه هم وکړه.
دا په داسې حال کې ده، چې امریکا د طالبانو د چارواکو د سفر بندیز له ختمېدو سره مخالفت کړی.
دې اقدام د امنیت شورا په غونډه کې د روسیې، چین او ایران د استازو غبرګون راپارولی دی.
دوی وویل، چې امریکا د سفر د اجازې له ورکولو سره مخالفه ده، ځکه چې د دوی اتباع لا هم د طالبانو له زندانونو څخه نه دي خوشې شوي.
کله چې دا موضوع افشا شوه د امریکا استازی غوسه شو او له امنیت شورا یې وغوښتل: «د بندیزونو کمېټې داخلي خبرې باید افشا نه شي.»
د پاکستان د بهرنیو چارو وزیر اسحاق ډار وایي، د پاکستان لومړي وزیر شهباز شریف د سعودي عربستان د سفر پر مهال د دغه هېواد له ولیعهد او لومړي وزیر شهزاده محمد بن سلمان بن عبدالعزیز ال سعود سره لیدلي او دواړو لوریو «ګډ ستراتیژیک دفاعي تړون» لاسلیک کړی دی.
د پاکستان د بهرنیو چارو وزیر له خوا په یوه خپره شوې ګډه اعلامیه کې راغلي، چې دواړو مشرانو د لیدنې پر مهال د پاکستان او سعودي عربستان ترمنځ د اوږدې او تاریخي ملګرتیا پر پراختیا ټینګار کړی.
اعلامیه زیاتوي، د پاکستان او سعودي اړیکې له نږدې اتو لسیزو راهیسې پر ورورولۍ، اسلامي یووالي، ګډو ستراتیژیکو ګټو او ژورې دفاعي همکارۍ ولاړې دي. د همدې اوږدمهالو اړیکو پر بنسټ، دواړو مشرانو «ګډ ستراتېژیک دفاعي تړون» لاسلیک کړ.
دغه تړون د دواړو هېوادونو د ګډې ژمنتیا څرګندونه کوي، چې د خپلو خلکو امنیت خوندي کړي، د سیمهییزې او نړۍوالې سولې د ټینګښت لپاره ګډې هڅې وکړي او د دفاعي همکارۍ نوې لارې پرانیزي. د تړون په چوکاټ کې به د پوځي تجربو تبادله، ګډ روزنیز پروګرامونه، پرمختللې وسلې او د ګډو عملیاتو د همغږۍ پراختیا شامل وي.
د تړون یوه مهمه ماده دا ده، چې که پر هر یوه هېواد برید وشي، هغه به د دواړو هېوادونو پر وړاندې برید ګڼل کېږي او دواړه لوري به په ګډه د دې برید د دفاع مسوولیت پر غاړه واخلي.
د پاکستان د لومړي وزیر محمد شهباز شریف په وینا، دا تړون د پاکستان او سعودي ترمنځ د اعتماد نوې مرحله ده، چې د دواړو هېوادونو ولسونه به د امنیتي ډاډ ترڅنګ د اقتصادي او ستراتیژیکو همکاریو نوي فرصتونه هم ترلاسه کړي.
د سعودي چارواکو بیا ویلي، چې د دې تړون عملي کېدل به د سیمې د ثبات او د ګډو ګواښونو پر وړاندې د قوي دېوال په توګه عمل وکړي.
د شنونکو په باور، دا تړون یوازې د دفاعي همکارۍ په برخه کې ګام نه دی، بلکې د پاکستان او سعودي عربستان اړیکو ته به یو نوی ستراتیژیک بُعد ورکړي، چې اغېزې به یې نه یوازې په سیمه کې، بلکې په نړۍواله کچه هم څرګندې شي.
د بلاروس ولسمشر الکساندر لوکاشینکو ویلي، روسیې او بلاروس په ګډو پوځي تمرینونو کې د روسيې د تاکتیکي اتومي وسلو د کارونې سناریو تمرین کړې ده. روسیې او بلاروس پنځه ورځني پوځي تمرینونه، چې «زاپاد» نومېږي، پای ته رسولي دي.
د بلاروس د پوځ د لوی درستیز په وینا، د دې تمرین یوه برخه کې د روسیې «اورېشنیک» هایپرسونیک توغندی هم شامل و.دغه توغندی تېر کال د اوکراین په جګړه کې کارول شوی و.
روسیې او بلاروس پنځه ورځني پوځي تمرینونه، چې «زاپاد» نومېږي، پای ته رسولي دي.
د روسیې ولسمشر ولادیمیر پوتین، چې پوځي جامې یې په تن وې د تمرین په ځای کې د نیژني نووګورود په سیمه کې د پوځ له مشرانو سره وکتل.
د کرملین په وینا، نږدې ۱۰۰ زره عسکر او ۱۰ زره پوځي وسایل د دغو تمرینونو برخه وو.
د امریکا ولسمشر ډونالډ ټرمپ له نیویارک ټایمز او د هغه له څلورو خبریالانو د افترا له امله شکایت کړی او ورسره یې د ۱۵ میلیارده ډالرو د غرامت غوښتنه کړې ده. په دغه شکایت کې یو کتاب او ۳ مقالې شاملې دي چې په امریکا کې د ۲۰۲۴ کال له ولسمشرۍ ټاکنو دوه میاشتې مخکې خپاره شوي و.
ډونالډ ټرمپ خپل دغه شکایت د دوشنبې په ورځ (د وږي ۲۴) د فلورېډا ایالت په محکمې کې ثبت کړ.
ټرمپ په ټروت سوشل کې نیویارک ټایمز «د امریکا په تاریخ کې یو له تر ټولو بده او فاسده ورځپاڼه» بللې او هغه یې د ډېموکراتانو تبلیغاتي وسیله په ګوته کړې ده.
د امریکا ولسمشر ویلي، د نیویارک ټایمز دغې مقالې افترا له دوښمنۍ ډکې او ناسمې وې او د ۲۰۲۴ کال په ولسمشریزو ټاکنو کې د ده د چانس د خرابولو لپاره خپرې شوې وې.
په یو له دغو مقالو کې ټرمپ د امریکا د ولسمشرۍ لپاره نامناسب کس بلل شوی و.
یاد کتاب هم په ۲۰۲۴ کال کې خپور شو او عنوان یې هم «بد چانسه ګټونکی؛ ټرمپ څنګه د خپل پلار شتمنۍ بربادې کړې...» و.
نیویارک ټایمز بیا د ټرمپ دغه شکایت بې بنسټه بللی او هغه یې «له خپلواکه خبریالۍ د زړه توري لپاره هڅه» بللې ده. د دغې ورځپاڼې ویاند شتات لندر ویلي: «نیویارک ټایمز به په دغه ډول ګواښوونکو تکتیکونو متوقف نشي.»
دغه شکایت هم له لېبرالو رسنیو سره د ډونالډ ټرمپ د حقوقي جنجالونو د دوام یوه برخه ده. هغه تر دې مخکې د «اې، بي، سي» او «سي، بي، اېس» خبري شبکو پر وړاندې هم د دعوا اقامه کړې وه او بیا یادو شبکو له محکمې بهر ټرمپ ته د پیسو ورکړې له لارې یادې دعوې حل کړې.
له دې سربېره ټرمپ له وال سټریټ ورځپاڼې هم وروسته له هغې شکایت وکړ، چې له جفري اپسټین سره د ټرمپ د اړیکو په تړاو یې یوه مقاله خپره کړه.
د ملګرو ملتونو د خوړو نړۍوال پروګرام مرستیال اجراییوي مشر کارل سکاو ویلي، چې په افغانستان او ګاونډیو هېوادونو کې د طبیعي ناورینونو، جګړو او نړۍوالو مرستو د کمېدو له امله د لوږې ستونزه ورځ تر بلې پراخېږي.
کارل سکاو اسوشېټېډ پرېس خبري اژانس ته په یوې ځانګړې مرکه کې ویلي: «موږ د یو بشپړ طوفاني حالت سره مخ یو، د خوراکي امنیت اړتیاوې په بېساري ډول لوړې شوې، خو د بودیجې له کمېدو سره سره د(ډبلیو اېف پي) مالي سرچینې د ۴۰سلنې کسر سره مخ دي.»
سکاو ویلي، چې په تېرو پنځو کلونو کې د خوراکي اړتیاوو کچه درې برابره زیاته شوې ده. د هغه په خبره، روان کال په ځانګړې توګه د جګړو، سختو اقلیمي پېښو او مالي ستونزو له امله ډېر ستونزمن تېرېږي.
په افغانستان کې د وروستیو زلزلو او وچکالۍ له امله میلیونونه خلک د خوراکي توکو له شدید کموالي سره مخ دي. په پاکستان کې هم وروستیو سېلابونو د میلیونونو خلکو ژوند له ستونزو سره مخ کړی.
د ملګرو ملتونو د دې چارواکي په وینا، د خوړو نړۍوال پروګرام هڅه کوي د ټولنو د ځانبسیايۍ پروګرامونه پیاوړې کړي، له نویو سرچینو مرسته ترلاسه کړي او د هرې ممکنې لارې د مرستو د اغېز زیاتولو هڅه وکړي.
خو هغه خبرداری ورکړ، چې که نړۍوال تمویل بېرته لوړ نه شي، نو په راتلونکو میاشتو کې به په ډېرو هېوادونو کې د خوراکي مرستو کمښت د بېوزلو خلکو پر ژوند ویجاړونکي اغېز ولري.