• العربية
  • فارسی
  • English
Brand
  • پروګرامونه
  • افغانستان
  • نړۍ
  • ښځې
  • کلتور او ټولنه
  • معلومات او ټېکنالوژي
  • سپورت
  • پروګرامونه
  • افغانستان
  • نړۍ
  • ښځې
  • کلتور او ټولنه
  • معلومات او ټېکنالوژي
  • سپورت
  • پوښ
  • ژبه
    • العربية
    • فارسی
    • English
  • پروګرامونه
  • افغانستان
  • نړۍ
  • ښځې
  • کلتور او ټولنه
  • معلومات او ټېکنالوژي
  • سپورت
د دې وېبپاڼې ټول قانوني حقونه د وولنټ میډیا دي
volant media logo

په افغانستان کې نږدې پنځه میلیونه ماشومان او مېندې له خوارځواکۍ سره مخ دي

۲۸ وږی ۱۴۰۴ - ۱۹ سپتمبر ۲۰۲۵، ۱۳:۳۱ GMT+۱تازه شوی: ۲۸ وږی ۱۴۰۴ - ۱۹ سپتمبر ۲۰۲۵، ۱۵:۲۱ GMT+۱

د ملګرو ملتونو د خوړو نړیوال پروګرام وایي، چې په افغانستان کې د لوږې کړکېچ ورځ تر بلې ژورېږي او دغه هېواد کې نږدې پنځه میلیونه مېندې او ماشومان په شدیدې خوارځواکۍ اخته دي.

د ملګرو ملتونو د خوړو نړیوال پروګرام مرستیالې رانیا داګاش ویلي، چې د کړکېچونو پرله پسې لړۍ میلیونونه افغانان د نابودۍ تر پولو رسولي دي.

یاد پروګرام مخکې خبرداری ورکړی و چې په ۲۰۲۵ کال کې به په افغانستان کې د سختې خوارځواکۍ کچه تر ټولو لوړې اندازې ته ورسېږي او له ۴،۷ میلیونو ډېر ماشومان او ښځې به بېړنۍ درملنې ته اړتیا پیدا کړي.

د ملګرو ملتونو د شمېرو له مخې، په افغانستان کې په هرو لسو ثانیو کې یو ماشوم له خوارځواکۍ سره مخ دی.

د طالبانو له واکمنۍ وروسته د افغانستان روغتیايي سیستم نړېدلی او سلګونه روغتیايي مرکزونه تړل شوي او په ورته وخت کې د امریکا د مرستو کمښت او طبیعي پېښې د یادو ستونزو د لا زیاتېدو لامل شوی.

تازه د متخصصینو یوې ۵۰کسیزې ډلې ویلي چې د لوږې او خوارځواکۍ له امله د رامنځته شوې شکرې ناروغۍ بڼه باید په رسمي ډول وپېژندل شي، ځکه ښایي شاوخوا ۲۵ میلیونه کسان پرې اخته وي.

د ناروغۍ دغه لږ پېژندل شوې بڼه چې «د شکرۍ ۵ ډول» بلل کېږي، زیاتره د هغو تنکیو ځوانانو او ځوانانو ترمنځ لیدل کېږي چې وزن یې کم وي یا یې په ماشومتوب کې سخته لوږه لیدلې وي.

دغه متخصصین وایي چې د پنځم ډول شکرې له نورو ډولونو سره ګډېدل مرګونې پایلې لرلای شي.

د سویډن د لونډ پوهنتون د اندوکراینولوژۍ پروفیسور او د "لانسیټ" په معتبر ژورنال کې د خپرې شوې مقالې شریک لیکوال ډاکټر الان واګ ټینګار کوي چې دا ناروغي باید جدي وپېژندل شي.

دا چې په افغانستان کې نږدې پنځه میلیونه ماشومان او مېندې له خوارځواکی سره مخ دي، اندېښنه شته چې د شکرې ناروغۍ پنځم ډول دې دوی کې خپور وي.

ترویج لرونکی

داعش ډلې د شیخ ادریس پر موټر د برید وېډیو خپره کړې
۱

داعش ډلې د شیخ ادریس پر موټر د برید وېډیو خپره کړې

۲

د پروان اوسېدونکی راشد په ۳۶۰ نومرو د کانکور عمومي اول نومره شو

۳

طالبانو د نورستان د واما ولسوالۍ د استخباراتو پخوانی مدیر د یوې نجلۍ د تښتونې په تور نیولی

۴

افغان یوټیوب چلوونکي: پاکستاني پولیسو په زندان کې ذهني شکنجه کړي یو

۵
د افراسیاب خټک لیکنه

پر افغانستان د پاکستان د وروستیو هوايي بریدونو موخې

•
•
•

نور کیسې

۱۱۳ مدني بنسټونه: د طالبانو لخوا پر انټرنېټ بندیز د افغانانو د حقونو ښکاره سرغړونه ده

۲۸ وږی ۱۴۰۴ - ۱۹ سپتمبر ۲۰۲۵، ۱۳:۲۳ GMT+۱
۱۱۳ مدني بنسټونه: د طالبانو لخوا پر انټرنېټ بندیز د افغانانو د حقونو ښکاره سرغړونه ده
100%

د افغانستان د ښځو د حقونو د مدافعانو او بشري حقونو فعالانو ۱۱۳ مدني بنسټونو، په یوه ګډه اعلامیه کې د طالبانو له خوا د انټرنېټ د محدودولو پرېکړه «د بیان د ازادۍ ښکاره سرغړونه» بللې او له نړیوالې ټولنې یې غوښتي چې پر دې ډلېې د فشار راوړلو لپاره بېړني اقدامات ترسره وکړي.

په دې اعلامیه کې راغلي، چې طالبان په قصدي ډول هڅه کوي د افغانستان خلک له انټرنېټ او د بیان له ازادۍ بې‌برخې کړي.

د بنسټونو په وینا، دا اقدام نه یوازې د خلکو د اساسي حقونو نقض دی، بلکې د بشري ضد عملونو بڼه هم لري.

اعلامیه زیاتوي: «د انټرنېټ بندول د بیان د ازادۍ، د معلوماتو د لاسرسي او د خلکو د مدني او سیاسي حقونو ښکاره نقض دی او همدا راز دا کار د بشري حقونو د نړیوالو میثاقونو سره په ټکر کې دی.»

د بنسټونو په دغه اعلامیه کې راغلي، طالبان هڅه کوي د خلکو د معلوماتو تبادله تر خپل مطلق کنټرول لاندې راولي، چې دا کار د افغانانو د انزوا لامل کېږي او د هېواد پر ټولنیز او اقتصادي وضعیت به ژور منفي اغېز ولري.

په اعلامیه کې ټینګار شوی: «د افغانستان خلک یوازې د انټرنېټ د تخنیکي محدودیتونو ښکار شوي نه دي، بلکې د خپلو اساسي حقونو څخه محرومېږي، دا عمل د بیان د ازادۍ د نړیوال اصل ښکاره نقض دی.»

دغه ۱۱۳ بنسټونه له ملګرو ملتونو، د اسلامي همکاریو له سازمان، د بشري حقونو له شورا او د نړیوالو مدني ټولنو څخه غوښتي، چې د طالبانو پر وړاندې په ګډه دریځ ونیسي او د افغانانو د انټرنېټي او مدني حقونو د خوندي کولو لپاره عملي ګامونه پورته کړي.

د یادو بنسټونو په اعلامیه کې ټینګار شوی چې د طالبانو له خوا د انټرنېټ محدودول باید د نړیوالې ټولنې له لوري د بشري ضد عمل په توګه وګڼل شي او پر طالبانو دې فشار راوړل شي څو له دې پرېکړې پر شا شي.

طالبانو په وروستیو ورځو کې د افغانستان په زیات شمېر ولایتونوکې د نوري فایبر انټرنیټي خدمتونه بند کړل.

د طالبانو چارواکي دا ګام د «ناوړه اخلاقو د مخنیوي» لپاره بولي، خو د خلکو او مدني ټولنو په وینا، دا پرېکړه ازادو اطلاعاتو ته د لاسرسي جدي محدودیت رامنځته کوي.

تر اوسه په دغو سیمو کې یوازې د موبایل انټرنیټ ته محدود لاسرسی شته، چې خلک یې د ورځنیو چارو په ترسره کولو کې له ستونزو سره مخ کړي دي.

حلیم فدایي: د افغانستان روان ناورین او راتلونکې بدې ورځې د طالبانو د سیاستونو پایله ده

۲۸ وږی ۱۴۰۴ - ۱۹ سپتمبر ۲۰۲۵، ۱۲:۲۹ GMT+۱
حلیم فدایي: د افغانستان روان ناورین او راتلونکې بدې ورځې د طالبانو د سیاستونو پایله ده
100%

د تېر جمهوري نظام پر مهال د خوست پخواني والي محمد حلیم فدایي ویلي، چې په افغانستان کې روان بحران او هغه بدې ورځې چې ممکن راتلونکې کې راشي، د طالبانو د ناسمو سیاستونو مستقیمه پایله ده.

فدایي د جمعې په ورځ پر اېکس پاڼې لیکلي: «پرون د طالبانو د غلطو سیاستونو په نتیجه کې ناټو افغانستان ته راغله، د دوی شل کلنې جګړې د ناټو موقتي حضور اوږد کړ، جګړه یې پاکستان ته وغځوله او اوسنی سیاست به یو ځل بیا د بهرنیانو د مداخلې زمینه برابره کړي.»

هغه زیاته کړې، د طالبانو د واکمنۍ په موده کې د دوی د اسلامي نظام «جوهر او ماهیت» خلکو ته څرګند شوی دی.

د نوموړي په وینا: «شاید مطلق اکثریت افغانان د طالبانو له واک څخه د خلاصون لپاره حتا مشروط او قانون‌مند ملاتړ ته هم تیار شي.»

فدایي د حل یوازینۍ لاره د ټولو افغان لورو ترمنځ بین‌الافغاني مذاکرات بللي او ټینګار یې کړی چې طالبان باید له ولس سره د مسوولانه تعامل لاره خپله کړي.

نوموړي ویلي: «افغانستان یوازې هغه وخت له اوسني کړکېچ او خطره وتلای شي، چې د ولس په خوښه او ګډون یو داسې سیاسي نظام جوړ شي، چې هم ملي مشروعیت ولري، هم نړیوال رسمیت او هم د ټولنې د حقه حقونو ساتندوې او خادم وي.»

طالبانو د ۲۰۲۱ کال د اګست په میاشت کې د کابل له نیولو وروسته بیا واک ترلاسه کړ، خو له روسیې پرته د نړۍ هېڅ هېواد د دوی حکومت په رسمیت نه دی پېژندلی.

د ښځو پر زده کړو، کار او ټولنیزو حقونو د پراخو محدودیتونو له امله طالبان د کور دننه له نیوکو او د نړیوالې ټولنې له فشارونو سره مخ دي او تازه د ملګرو ملتونو سرمنشي انټونیو ګوتریش په افغانستان کې روان وضعیت «احمقانه» بللی دی.

د بګرام په اړه د چین غبرګون؛ د بګرام هوايي اډې په اړه پرېکړه د افغانانو حق دی

۲۸ وږی ۱۴۰۴ - ۱۹ سپتمبر ۲۰۲۵، ۱۲:۲۷ GMT+۱
د بګرام په اړه د چین غبرګون؛ د بګرام هوايي اډې په اړه پرېکړه د افغانانو حق دی
100%

د چین د بهرنییو چارو وزارت ویاند د بګرام هوايي اډې د بیا نیولو په تړاو د امریکا د ولسمشر د څرګندونو په غبرګون کې ویلي، چې بیجینګ د افغانستان د ځمکنۍ بشپړتیا او حاکمیت درناوی کوي. د بګرام هوايي اډې د کارونې یا بیا نیولو پرېکړه یوازې د افغانانو حق دی.

د چین د بهرنیو چارو وزارت ویاند لین جیان نن جمعه د یوه خبري کنفرانس پر مهال د امریکا د ولسمشر ډونالډ ټرمپ د هغه څرګندونو په غبرګون کې چې بېرته به د بګرام هوايي اډه ونیسي وویل:«د افغانستان راتلونکی باید د افغانانو په لاس کې وي.»

لین جیان غوښتنه کړي، چې د سیالۍ پر ځای باید د سیمې د ثبات لپاره رغنده رول ولوبول شي.

نوموړي ویلي، چې چین غواړي په ګاونډیو سیمو کې ثبات ټینګ شي، ځکه دا کار د چین د امنیت او اقتصادي ګټو لپاره خورا مهم دی.

د چین د بهرنیو چارو وزارت ویاند ویلي، چې د بګرام هوايي اډې په اړه د دغه هېواد دریځ روښانه دی او د بګرام هوايي اډې په اړه پرېکړه یوازې د کابل د چارواکو واک دی او باید د پوځي سیالیو پر ځای د ډیپلوماسۍ او ثبات پر لور ګامونه پورته شي.

د چین د بهرنیو چارو وزارت ویاند دا څرګندونې پر داسې مهال کړې، چې تېره ورځ د امریکا ولسمشر ډونالډ ټرمپ یوځل بیا وویل، چې متحده ایالات غواړي د افغانستان بګرام هوایي اډه بېرته ترلاسه کړي. ټرمپ زیاته کړه چې ولسمشر جو بایډن د وتلو پر مهال دغه اډه پرېښوده. نوموړي دا"ستره تېروتنه" وبلله.

ټرمپ وویل، بګرام اډه د چین د اتومي وسلو د تولید له ځایه نږدې یو ساعته واټن لري، نو ځکه ډېره مهمه ده.

هغه زیاته کړه: «موږ دا اډه د هېڅ شي په بدل کې ورکړه او اوس هڅه کوو چې بېرته یې ترلاسه کړو.»

د بریتانیا د بهرنیو چارو مسوول وایي افغانستان ته باید هېڅ برېتانیايي وګړي سفر ونه کړي

۲۸ وږی ۱۴۰۴ - ۱۹ سپتمبر ۲۰۲۵، ۱۲:۰۱ GMT+۱
د بریتانیا د بهرنیو چارو مسوول وایي افغانستان ته باید هېڅ برېتانیايي وګړي سفر ونه کړي
100%

د منځني ختیځ، افغانستان او پاکستان په چارو کې د بریتانیا د بهرنیو چارو وزارت مسوول د قطر په منځګړیتوب د طالبانو له زندانه د یوې بریتانیايي جوړې له خوشې کېدو وروسته د یوې اعلامیې په خپرولو خوښې ښودلي ده او هېله لري چې پیټر او باربي رینولډز به ډېر ژر له خپلې کورنۍ سره یوځای شي.

هامیچ فاکونر وايي:«زه ډېر خوشحاله یم چې پيټر او باربي رینولډز نور په افغانستان کې بندیان نه دي او د دوی کړاو پای ته رسېدلی دی.»

نوموړي ویلي، چې په افغانستان کې د بریتانیايي وګړو لپاره د حکومت کونسلي ملاتړ ډېر محدود دی او هېڅوک باید افغانستان ته سفر ونه وکړي.

نوموړي دا څرکندونې پر داسې مهال کړې، چې یوه برېتانیايي جوړه له اووه میاشتو زندانې کېدو وروسته نن خوشې شول.

شهاب الدین دلاور نورګل ولسوالۍ ته د سفر پر مهال له زلزله‌‌ځپلو کورنیو سره ولېدل

۲۸ وږی ۱۴۰۴ - ۱۹ سپتمبر ۲۰۲۵، ۱۱:۰۵ GMT+۱
شهاب الدین دلاور نورګل ولسوالۍ ته د سفر پر مهال له زلزله‌‌ځپلو کورنیو سره ولېدل
100%

د طالبانو د سرې میاشتې ټولنې مشر مولوي شهاب‌الدین دلاور ویلي، چې د کونړ د وروستۍ زلزلې له اغېزمنو کورنیو سره به هېڅ ډول مرسته ونه ځنډول شي او د سرې میاشتې ټولې سرچینې به د دوی ملاتړ ته ځانګړې شي.

د سرې میاشتې ټولنې په خبرپاڼه کې چې پر اېکس یې خپره کړې راغلي، شهاب الدین دلاور تېره ورځ د نورګل ولسوالۍ هغو دوو موقتي کمپونو ته ورغی چې د زلزلې له امله بې‌کوره شویو کورنیو لپاره جوړ شوي دي، او هلته یې د زیانمنو کورنیو وضعیت له نږدې ولید.

خبرپاڼه زیاتوي چې، د سرې میاشتې مشر د کمپونو مسولینو ته لارښوونه وکړه چې د زلزله‌ځپلو کورنیو اړتیاوو ته باید په بېړه او موثر ډول رسېدنه وشي.

شهاب‌الدین دلاور وویل: «سره میاشت د خلکو د خدمت یوه بشردوستانه اداره ده، موږ به د شتمنې ټولې سرچینې د هغو کورنیو ملاتړ ته ځانګړې کړو چې د وروستۍ زلزلې په پایله کې یې خپل عزیزان او کورونه له لاسه ورکړي دي او هېڅ ډول مرسته به ترې ونه ځنډول شي.»

نوموړي په خپلو خبرو کې زیاته کړه: «سره میاشت به د خپل بشري ماموریت، ژمنتیا او صداقت له مخې عمل وکړي او تر هغې به له اغېزمنو کورنیو ملاتړ ته دوام ورکړي، څو د هغوی ژوند بېرته عادي حالت ته ستنیږي.»

د ۲۰۲۵ کال د اګست په ۳۱مه، کونړ او څو نور ختېز ولایتونه زورورې زلزلې ولړزول چې په پایله کې یې زرګونه کسان مړه او ټپیان شول او زرګونه کورنۍ د کورونو د ویجاړیدو له امله بې‌کوره شوې.

د ملګرو ملتونو د اټکل له مخې، ددغه زلزلې له امله رزګونه ودانۍ ویجاړې شوې او تر ۲۳ زره ډېر خلک د خپلو کورونو پرېښودو ته اړ شوي دي.