ټرمپ: موږ د بګرام اډې په اړه له طالبانو سره خبرې کوو

مامابولو،په کمبریج کې د افغانستان په اړه جوړ شوي کنفرانس کې وویل، اپارتاید یوازې د نژادي تبعیض په معنا نه دی، بلکې تبعیض جنسي، اقتصادي او ټولنیز اړخونه هم لري. هغه د افغان ښځو شجاعت وستایه چې د جدي ګواښونو سره سره د زده‌کړې او انساني کرامت لپاره مبارزه کوي.

د سویلي افریقا دغه ډیپلوماټ د خپل هېواد د خلکو مبارزه د نژادي تبعیض پر وړاندې دافغانانو له اوسني مقاومت سره ورته وبلله. هغه یادونه وکړه چې د سویلي افریقا بریا یوازې د کورنیو مقاومتونو نه، بلکې د نړیوال فشار، اقتصادي بندیزونو او ورزشي پرېکون په مرسته ترلاسه شوه.

مامابولو ټینګار وکړ چې د تبعیص پر وړاندې د سویلي افریقا بریا د عدالت، دموکراسي او بشري حقونو پر ارزښتونو ولاړه وه او همدغسې یوالی کولی شي افغانستان ته هم د یو عادلانه راتلونکي په جوړولو کې مرسته وکړي.

هغه زیاته کړه چې خلک باید هیله له لاسه ورنه کړي، ځکه چې د سویلي افریقا خلکو د نړیوال ملاتړ په مرسته ناممکن ممکن کړل.

سفیر وړاندیز وکړ چې هغه بنسټونه لکه د «مانډیلا بنسټ» کولی شي د پخلاینې او مقاومت خپلې تجربې له افغان مدني ټولنو سره شریکې کړي.

د کمبریج کلنی کنفرانس چې د «موزاییک» بنسټ له خوا جوړېږي، د افغانستان د اوسني کړکېچ د حل لپاره د بېلابېلو ډلو له خوا وړاندې شوي ۱۲‌لارې وڅېړلې او په پایله کې یې یو جامع حل لاره د بحث لپاره وړاندې کړه.

خواجه اصف، د پاکستاني رسنۍ جیو نیوز سره په مرکه کې یو ځل بیا وویل، افغان خاوره لا هم د پاکستان پر ضد د ترهګریزو اقداماتو لپاره کارول کېږي.

نوموړي په ۸۰یمه لسیزه کې د پخواني شوروي او له ۲۰۰۱ کال را وروسته د امریکا په مشرۍ نړۍوال ماموریت ته په اشارې سره وویل، «موږ په افغانستان کې په دوو جګړو کې ښکېل شو. امریکا دواړه ځلي سیمه پرېښوده او موږ لا هم د هغو له پایلو څه طالبان، څه د تحریک طالبان پاکستان، څه د بلوڅ بېلتون پالو او نورو ډله سره لاس او ګرېوان یو.»

هغه زیاته کړه، «زموږ خلک هره ورځ قرباني کېږي، دغه وضعیت د هماغو دوو جګړو محصول دی. د کابل دولت(طالبان) په دې برخه کې بې ګناه نه دی، موږ د دغو ډلو په وسیله د هغوی له لوري له فشار او باج اخیستنې سره مخ یو.»

خواجه اصف همداراز وویل، «له ابهام پرته وایم: افغانستان یو متخاصم هېواد دی.»

نوموړي همداراز په ډاګه کړه، پاکستان خپلو عرب متحدینو ته په تمه دی چې د افغانستان له خاورې د وسله والو د بریدونو پر وړاندې غبرګون وښيي.

د پاکستان دفاع وزیر د عمران خان په مشرۍ د تحریک انصاف ګوند د نوم له اخیستو پرته ځينې داخلي سیاسي ګوندونه هم پر دې تورن کړل چې له طالبانو سره هم لاسي دي او په وینا یې «لاسونه یې د پاکستان د خلکو په وینو سره دي.» هغه زیاته کړه، «دا هغه موضوع ده چې پاکستان پکې باید شفاف واوسي او موږ په بشپړه توګه شفاف یو.»

اسلامي ناټو

د پاکستان دفاع وزیر د خپلو خبرو په یوې برخه کې د اسلام اباد او ریاض تر منځ ستراتیژیک دفاعي تړون ته په نغوتې سره وویل، «موږ په اسلامي نړۍ کې د ناټو په څېر د یوه تړون د جوړېدو غوښتونکي یو.»

د نوموړي په وینا، پاکستان له څلورو تر پنځو لسیزو راهیسې د سیمې د شرایطو له امله تر نورو ډېر زیانمن شوی دی.

اصف زیاته کړه، «زما په نظر، دا د سیمې او په ځانګړې توګه د مسلمان مېشتو هېوادونو اساسي حق دی چې په ګډه له خپلو خاورو او ملتونو دفاع وکړي.»

هغه همداراز ټينګار وکړ، چې له سعودي عربستان سره په شوي تړون کې هېڅ داسې څه نشته چې له پاکستان سره د نورو هېوادونو د ورته تړونونو مخه ونیسي.

خو طالبانو بیا تل د پاکستاني چارواکو دغه ډول څرګندونو ته چې ګواکې پاکستان له افغان خاورې په نښه کېږي رد کړي او دغه وضعیت یې د پاکستان داخلي ستونزه بللې ده.

د فرانسې د ولسمشرۍ ماڼۍ «الیزه» هم تایید کړې چې له فرانسې سره یو ځای ۹نور هېوادونه هم په همدې ناسته کې ورته اقدام کوي. په خپره شوې اعلامیه کې ټینګار شوی چې د اسراییل له لوري د لوېدیځې غاړې ضم کول «سره کرښه» ده، او د فلسطین په رسمیت پېژندل د غزې د بشري ناورین او د سیاسي بهیر د کړکېچ په وړاندې یو ځواب ګڼل کېږي.

دا پرېکړه په داسې حال کې کېږي چې د اسراییل جګړه په غزه کې له ۷۰۰ورځو زیاته شوې او د ملګرو ملتونو د راپور له مخې، د سیمې له ۹۰سلنه زیاتې بنسټیزې ودانۍ یا ویجاړې شوي او یا جدي زیانمنې دي.

فرانسه مخکې تر دې د جولای په ۲۴مه اعلان کړی و چې د سپتمبر په میاشت کې به په ملګرو ملتونو کې فلسطین د یوه خپلواک دولت په توګه په رسمیت وپېژني.

والټز په داسې حال کې دغه مسوولیت اخلي چې د امریکا له هڅو سره سره لا هم د روسیې او اوکراین تر منځ جګړه روانه ده او له دې سربېره دوه نور مهم ماموریتونه لري، یو یې له چین او ایران سره د روان وضعیت او بل یې د اسراییل او حماس تر منځ د روانې جګړې اداره کول دي.

والتز چې د ډونالډ ټرمپ د ملي امنیت سلاکار و، په تېره مې میاشت کې په زېګنال چټ ګروپ کې د حساسو اطلاعاتو د افشا کېدو له امله د ټرمپ له لوري له دندې ګوښه شوی و.

والټز له تاییدېدو وروسته سناتورانو ته وویل، ملګري ملتونه ډېرو اصلاحاتو ته اړتیا لري او په وینا یې ښه او معنا لرونکي کارونه باید وشي.

هغه زیاته کړه، «موږ باید په نړۍ کې یو ځای ولرو چې هرڅوک پکې خبرې وکولای شي، چیرې چې چین، روسیه، اروپا او مخ پر ودې هېوادنه سره راټول شي او شخړې حل کړي، خو له ۸۰ کلونو وروسته، دغه [ځای] د سولې د راوستلو له خپل اصلي ماموریت څخه وتلی دی.»

هغه همداراز ژمنه وکړه، چې، د هغه څه پر وړاندې به مبارزه وکړي چې دوی یې په نړۍوال سازمان کې د «یهودیت ضد مرکز» بولي.

د باخبره چارواکو په وینا، دا خبرې اترې د بندیانو په چارو کې د امریکا د ځانګړي استازي ادام بوهلر له خوا رهبري کیږي او دا د امریکا او طالبانو ترمنځ د یو پراخ مذاکراتي‌ پلان برخه ده.

په دې خبرو کې د بګرام اډې د موضوع ترڅنګ، د بندیانو تبادله، یو احتمالي اقتصادي توافق او امنیتي‌همکارۍ شاملي‌ دي.

د پنجشنبه په ورځ د امریکا ولسمشر ډونالډ ټرمپ په یوې خبري غونډه کې په ناڅاپي ډول د بګرام اډې د بیا نیولو په اړه وویل: «موږ غواړو بېرته دا پوځي اډه تر لاسه کړو» دا اوس د همدې دیپلوماتیکو هڅو برخه بلل کېږي.

د وال‌ سټریټ ژورنال سرچینو ټینګار کړی، چې طالبان تر اوسه د دې وړاندیزونو له هېڅ یوه سره موافقه نده کړې او ټولې خبرې لا هم یوازې د خبرو تر کچې محدودې دي.

د بګرام اډه، چې د طالبانو او القاعدې سره د امریکا د جګړې په کلونو کې د امریکا د پوځي عملیاتو تر ټولو مهم مرکز و، په ۲۰۲۱ کال کې د امریکايي ځواکونو له وتلو وروسته د طالبانو لاس ته ولوېده.

اوس د دې اډې د بېرته ترلاسه کولو هڅه د واشنګټن له لوري د طالبانو سره د اړیکو د بیا تنظیم یوه برخه بلل کېږي.