د سویلي افریقا سفیر: افغانستان کې د طالبانو له لوري «جنسیتي تبعیض» د بشریت پر ضد جنایت دی

خواجه اصف، د پاکستاني رسنۍ جیو نیوز سره په مرکه کې یو ځل بیا وویل، افغان خاوره لا هم د پاکستان پر ضد د ترهګریزو اقداماتو لپاره کارول کېږي.

نوموړي په ۸۰یمه لسیزه کې د پخواني شوروي او له ۲۰۰۱ کال را وروسته د امریکا په مشرۍ نړۍوال ماموریت ته په اشارې سره وویل، «موږ په افغانستان کې په دوو جګړو کې ښکېل شو. امریکا دواړه ځلي سیمه پرېښوده او موږ لا هم د هغو له پایلو څه طالبان، څه د تحریک طالبان پاکستان، څه د بلوڅ بېلتون پالو او نورو ډله سره لاس او ګرېوان یو.»

هغه زیاته کړه، «زموږ خلک هره ورځ قرباني کېږي، دغه وضعیت د هماغو دوو جګړو محصول دی. د کابل دولت(طالبان) په دې برخه کې بې ګناه نه دی، موږ د دغو ډلو په وسیله د هغوی له لوري له فشار او باج اخیستنې سره مخ یو.»

خواجه اصف همداراز وویل، «له ابهام پرته وایم: افغانستان یو متخاصم هېواد دی.»

نوموړي همداراز په ډاګه کړه، پاکستان خپلو عرب متحدینو ته په تمه دی چې د افغانستان له خاورې د وسله والو د بریدونو پر وړاندې غبرګون وښيي.

د پاکستان دفاع وزیر د عمران خان په مشرۍ د تحریک انصاف ګوند د نوم له اخیستو پرته ځينې داخلي سیاسي ګوندونه هم پر دې تورن کړل چې له طالبانو سره هم لاسي دي او په وینا یې «لاسونه یې د پاکستان د خلکو په وینو سره دي.» هغه زیاته کړه، «دا هغه موضوع ده چې پاکستان پکې باید شفاف واوسي او موږ په بشپړه توګه شفاف یو.»

اسلامي ناټو

د پاکستان دفاع وزیر د خپلو خبرو په یوې برخه کې د اسلام اباد او ریاض تر منځ ستراتیژیک دفاعي تړون ته په نغوتې سره وویل، «موږ په اسلامي نړۍ کې د ناټو په څېر د یوه تړون د جوړېدو غوښتونکي یو.»

د نوموړي په وینا، پاکستان له څلورو تر پنځو لسیزو راهیسې د سیمې د شرایطو له امله تر نورو ډېر زیانمن شوی دی.

اصف زیاته کړه، «زما په نظر، دا د سیمې او په ځانګړې توګه د مسلمان مېشتو هېوادونو اساسي حق دی چې په ګډه له خپلو خاورو او ملتونو دفاع وکړي.»

هغه همداراز ټينګار وکړ، چې له سعودي عربستان سره په شوي تړون کې هېڅ داسې څه نشته چې له پاکستان سره د نورو هېوادونو د ورته تړونونو مخه ونیسي.

خو طالبانو بیا تل د پاکستاني چارواکو دغه ډول څرګندونو ته چې ګواکې پاکستان له افغان خاورې په نښه کېږي رد کړي او دغه وضعیت یې د پاکستان داخلي ستونزه بللې ده.

د باخبره چارواکو په وینا، دا خبرې اترې د بندیانو په چارو کې د امریکا د ځانګړي استازي ادام بوهلر له خوا رهبري کیږي او دا د امریکا او طالبانو ترمنځ د یو پراخ مذاکراتي‌ پلان برخه ده.

په دې خبرو کې د بګرام اډې د موضوع ترڅنګ، د بندیانو تبادله، یو احتمالي اقتصادي توافق او امنیتي‌همکارۍ شاملي‌ دي.

د پنجشنبه په ورځ د امریکا ولسمشر ډونالډ ټرمپ په یوې خبري غونډه کې په ناڅاپي ډول د بګرام اډې د بیا نیولو په اړه وویل: «موږ غواړو بېرته دا پوځي اډه تر لاسه کړو» دا اوس د همدې دیپلوماتیکو هڅو برخه بلل کېږي.

د وال‌ سټریټ ژورنال سرچینو ټینګار کړی، چې طالبان تر اوسه د دې وړاندیزونو له هېڅ یوه سره موافقه نده کړې او ټولې خبرې لا هم یوازې د خبرو تر کچې محدودې دي.

د بګرام اډه، چې د طالبانو او القاعدې سره د امریکا د جګړې په کلونو کې د امریکا د پوځي عملیاتو تر ټولو مهم مرکز و، په ۲۰۲۱ کال کې د امریکايي ځواکونو له وتلو وروسته د طالبانو لاس ته ولوېده.

اوس د دې اډې د بېرته ترلاسه کولو هڅه د واشنګټن له لوري د طالبانو سره د اړیکو د بیا تنظیم یوه برخه بلل کېږي.

زلمي خلیلزاد د جمعې په ورځ (د وږي په ۲۸مه) په خپله اېکس پاڼه لیکلي، د طالبانو او امریکا تر منځ پیاوړې اړیکې د دواړو هېوادونو په ګټه دي او په وینا یې، «د امریکا لپاره یوه څرګنده او مهمه برخه د ترهګرۍ پر وړاندې مبارزه ده.»

د نوموړي په وینا، افغانان د ښو اړیکو لپاره خپل دلایل لري او پرته له دې چې د کوم هېواد نوم واخلي زیاته کړې، چې په دغو دلایلو کې «د خپل ګاونډ له لوري شته ګواښونه او ننګونې هم شاملې دي.»

خلیلزاد زیاته کړې، په اوس وخت کې «سمدستي خنډ د بندیانو او یرغمل شویو کسانو مساله ده، دا خورا مهمه ده چې دغه خنډ هم ژر تر ژر لرې شي.»

دا په داسې حال کې ده چې همدا څو ورځې مخکې د زلمي خلیلزاد په ګډون یو امریکایی پلاوی په افغانستان کې د بندي امریکاییانو د خلاصون لپاره کابل ته راغلي و، خو په ظاهره خالي لاسونه بېرته ستانه شوي دي.

امریکا په افغانستان کې د خپلو بندي وګړو د شمېر په تړاو څه نه دي ویلي، خو په وار وار یې له طالبانو غوښتي چې افغاني الاصله امریکايی محمود شاه حبیبي ازاد کړي، خو طالبان ان د هغه له بندي کولو هم منکر دي.

خو له دې ټولو سره سره نن (جمعه د وږي ۲۸مه) بیا طالبانو د پيټر او باربارا رېنولډز په نومونو یوه بریټانوۍ جوړه چې د افغانستان د قوانینو د نقض په تړاو له څو میاشتې راهیسې بندیان و، د قطر په منځګړيتوب ازاد کړل.

رانا ثناالله د پاکستان د جیو نیوز په «جرګه» پروګرام کې وویل، «د پاکستان او سعودي عربستان تر منځ د دفاعي تړون لاسلیکېدل زموږ د ازلي دوښمن هند لپاره یو ستر ګوزار دی.»

د ثناالله په وینا، د پاکستان او سعودي عربستان تر منځ د لاسلیک شوي دفاعي تړون پر بنسټ، که تر دې وروسته پر سعودي عربستان برید وشي، نو هغه برید به پر پاکستان هم برید وګڼل شي او که پر پاکستان برید وشي نو نېغ په نېغه به پر سعودي عربستان برید وبلل شي او «په هغه ډول به ځواب ورکړل شي لکه څنګه چې د حق په جګړه کې د هند پر وړاندې د دفاع حق کارول شوی و.»

هغه همداراز په ډاګه وویل، له یاد دفاعي تړون وروسته که اوس له افغانستان څخه پر پاکستان ترهګریز برید وشي، نو دا به پر سعودي عربستان برید وګڼل شي او ځواب به یې هماغه ډول ورکړل شي لکه څنګه چې په حق جګړه کې هند ته ورکړل شوی و.

په ورته وخت کې هند په یو محتاطانه غبرګون کې اعلان کړی چې د سعودي عربستان او پاکستان ترمنځ د ستراتیژیک دفاعي تړون پایلې به د خپل ملي امنیت، د سیمې او نړۍ د ثبات لپاره وارزوي.

هند: د سعودي عربستان او پاکستان د ستراتیژیک تړون پایلې به وڅېړو | افغانستان انټرنشنل پښتو

له دې سره سم، د پاکستان بهرنیو چارو وزارت ویلي، له سعودي عربستان سره دفاعي تړون یوازې دفاعي ماهیت لري او د هېڅ درېیم هېواد پر ضد نه دی. د دغه وزارت ویاند د جمعې په ورځ (د وږي ۲۸مه) زیاته کړه، دغه تړون د دواړو هېوادونو امنیت تضمینوي او پر بنسټ یې پر یو له دغو هېوادونو برید پر بل هېواد برید ګڼل کېږي.

د یادونې وړ ده، چې د سعودي عربستان ولیعهد محمد بن سلمان او د پاکستان لومړي وزیر شهباز شریف، د تېرې چهارشنبې په ورځ په ریاض کې د ګډ دفاع متقابل ستراتیژیک تړون لاسلیک کړ.

یو افغان پناه غوښتونکي تایید کړې، چې په پټه افغانستان ته تللی و ترڅو د خپلي مور سره د ماما د جنازې په مراسمو کې برخه واخلي.

هغه افغان ژباړونکی، چې اوس په بریټانیا کې ژوند کوي ادعا کوي، چې دا ډول سفرونو ښيي، هغه ګواښونه، چې ځینو افغانانو د انګلستان سره د تېرو همکاریو له امله راپورته کړي و مبالغه ده.

هغه وویل:«یوازینی اصلي ګواښ بیکاري ده.»

له ۲۰۱۰م کال راهیسې بریټانیا له افغانستان څخه له ۳۵ زرو زیات افغانان دې هېواد ته انتقال کړي او د زرګونو نورو دوسیې لا تر څېړنې لاندې دي.

د بریټانیا دفاع وزارت د دې ټول پروګرام لګښت ۵.۵ څخه تر ۶ میلیارد پونډو پورې اټکل کړی.

یو افغان پناه غوښتونکي، چې پخوا یې په افغانستان کې د بريتانوي ځواکونو لپاره د ژباړونکي په توګه دنده ترسره کړې وه او د دوبي په پیل کې افغانستان ته سفر کړی و سکای نیوز ته وویل، چې هغه په ​​پټه او په ډیره ویره سفر کړی و ترڅو د خپلې مور سره د ماما جنازې ته لاړ شي.

خو کله چې ترې وپوښتل شول چې ولې یې د خپل سفر انځورونه په ټولنیزو شبکو خپاره کړي، نوموړي وویل چې دا انځورونه په افغانستان کې نه ښکارېدل.

نوموړي د دې مرکې تر پای ته رسېدو وروسته، هغه د سکای‌ نیوز د خبریال شمېره بلاک کړه او بیا یې د خپل فېسبوک پاڼې انځورونه او ویډیوګانې شخصي کړلې.

یوې بریتانوی سرچینې سکای‌نیوز ته ویلي چې له اګست ۲۰۲۱ راهیسې تر اوسه پورې، له ۱۰۰ زرو زیاتې د پناه غوښتنې دوسیې ثبت شوې دي.

په هره دوسیه کې د غوښتونکي شخصي معلومات او هغه اسناد ثبت شوي، چې ادعا کوي له ګواښ سره مخ دی.

سکای‌نیوز وايي، چې د ځینو افغان پناه‌غوښتونکو ادعاوې جعلي وې.

د بېلګې په توګه: یو افغان نارینه کډوال د خپل ګاونډي وسله اخیستې وه او پر خپل موټر یې ډزې کړې وې او بیا یې داسې ښودلې وه چې ګواکي دا کار طالبانو کړی.

یو بل سړی یوه ویډیو استولې وه او ادعا یې کړې وه چې طالبانو یې مېرمنه وهلې ده، حال دا چې ویډیو له انټرنټ څخه اخیستل شوې وه او د هغه مېرمن نه وه.

بل کس د خپل د تره زوی عکس استولی و او ویلي یې وو، چې طالبانو وژلی، خو وروسته معلومه شوه چې هغه د ترافیکي پېښې له امله مړ شوی و.

سکای‌ نیوز له یوه سړي سره، چې په افغانستان کې دی اړیکه نیولې، چې ادعا کوي د دې جعلي ګواښ لیکونو په اړه معلومات لري. هغه وویل:«دا عادي ګواښ‌ لیکونه وو؛ مثلا لیکلي یې وو: (موږ به تا ووژنو.) دا یو ستر کاروبار و او زرګونه داسې لیکونه جوړ شوي دي.»

د هغه په وینا، د یوه جعلي ګواښ‌ لیک قیمت له ۱۰۰۰ تر ۱۵۰۰ ډالرو پورې و. هغه وویل چې اوس طالبانو دا کار بند کړی دی.

یو بل پخوانی ژباړونکی رفیع هوتک، چې له ۲۰۱۱ کال راهیسې په بریتانیا کې ژوند کوي او د افغان پناه‌غوښتونکو ملاتړ کوي دا ادعا په کلکه رد کړه.

هغه وویل:«ګواښونه فوري او خورا جدي دي. طالبان هر هغه څوک خاین ګڼي چې له بهرنيو ځواکونو سره يې کار کړی وي. ډېر خلک په پټه ژوند کوي، تل ځای بدلوي، نه شي کولای په ازاده توګه ژوند یا کار وکړي. نیول، وهل ټکول او حتا اعدامونه په دوامداره توګه پېښېږي.»