بریټانوي رسنۍ سکای نیوز د یوه افغان ژباړونکي له قوله راپور ورکړی، چې یو شمېر افغان کډوال چې د مرګ د ګواښونو له کبله بریټانیا ته راغلي، اوس افغانستان ته د رخصتيو لپاره سفرونه کوي.
یو افغان پناه غوښتونکي تایید کړې، چې په پټه افغانستان ته تللی و ترڅو د خپلي مور سره د ماما د جنازې په مراسمو کې برخه واخلي.
هغه افغان ژباړونکی، چې اوس په بریټانیا کې ژوند کوي ادعا کوي، چې دا ډول سفرونو ښيي، هغه ګواښونه، چې ځینو افغانانو د انګلستان سره د تېرو همکاریو له امله راپورته کړي و مبالغه ده.
هغه وویل:«یوازینی اصلي ګواښ بیکاري ده.»
له ۲۰۱۰م کال راهیسې بریټانیا له افغانستان څخه له ۳۵ زرو زیات افغانان دې هېواد ته انتقال کړي او د زرګونو نورو دوسیې لا تر څېړنې لاندې دي.
د بریټانیا دفاع وزارت د دې ټول پروګرام لګښت ۵.۵ څخه تر ۶ میلیارد پونډو پورې اټکل کړی.
یو افغان پناه غوښتونکي، چې پخوا یې په افغانستان کې د بريتانوي ځواکونو لپاره د ژباړونکي په توګه دنده ترسره کړې وه او د دوبي په پیل کې افغانستان ته سفر کړی و سکای نیوز ته وویل، چې هغه په پټه او په ډیره ویره سفر کړی و ترڅو د خپلې مور سره د ماما جنازې ته لاړ شي.
خو کله چې ترې وپوښتل شول چې ولې یې د خپل سفر انځورونه په ټولنیزو شبکو خپاره کړي، نوموړي وویل چې دا انځورونه په افغانستان کې نه ښکارېدل.
نوموړي د دې مرکې تر پای ته رسېدو وروسته، هغه د سکای نیوز د خبریال شمېره بلاک کړه او بیا یې د خپل فېسبوک پاڼې انځورونه او ویډیوګانې شخصي کړلې.
یوې بریتانوی سرچینې سکاینیوز ته ویلي چې له اګست ۲۰۲۱ راهیسې تر اوسه پورې، له ۱۰۰ زرو زیاتې د پناه غوښتنې دوسیې ثبت شوې دي.
په هره دوسیه کې د غوښتونکي شخصي معلومات او هغه اسناد ثبت شوي، چې ادعا کوي له ګواښ سره مخ دی.
سکاینیوز وايي، چې د ځینو افغان پناهغوښتونکو ادعاوې جعلي وې.
د بېلګې په توګه: یو افغان نارینه کډوال د خپل ګاونډي وسله اخیستې وه او پر خپل موټر یې ډزې کړې وې او بیا یې داسې ښودلې وه چې ګواکي دا کار طالبانو کړی.
یو بل سړی یوه ویډیو استولې وه او ادعا یې کړې وه چې طالبانو یې مېرمنه وهلې ده، حال دا چې ویډیو له انټرنټ څخه اخیستل شوې وه او د هغه مېرمن نه وه.
بل کس د خپل د تره زوی عکس استولی و او ویلي یې وو، چې طالبانو وژلی، خو وروسته معلومه شوه چې هغه د ترافیکي پېښې له امله مړ شوی و.
سکای نیوز له یوه سړي سره، چې په افغانستان کې دی اړیکه نیولې، چې ادعا کوي د دې جعلي ګواښ لیکونو په اړه معلومات لري. هغه وویل:«دا عادي ګواښ لیکونه وو؛ مثلا لیکلي یې وو: (موږ به تا ووژنو.) دا یو ستر کاروبار و او زرګونه داسې لیکونه جوړ شوي دي.»
د هغه په وینا، د یوه جعلي ګواښ لیک قیمت له ۱۰۰۰ تر ۱۵۰۰ ډالرو پورې و. هغه وویل چې اوس طالبانو دا کار بند کړی دی.
یو بل پخوانی ژباړونکی رفیع هوتک، چې له ۲۰۱۱ کال راهیسې په بریتانیا کې ژوند کوي او د افغان پناهغوښتونکو ملاتړ کوي دا ادعا په کلکه رد کړه.
هغه وویل:«ګواښونه فوري او خورا جدي دي. طالبان هر هغه څوک خاین ګڼي چې له بهرنيو ځواکونو سره يې کار کړی وي. ډېر خلک په پټه ژوند کوي، تل ځای بدلوي، نه شي کولای په ازاده توګه ژوند یا کار وکړي. نیول، وهل ټکول او حتا اعدامونه په دوامداره توګه پېښېږي.»
یاد بنسټ ویلي، د ښوونځیو تړل کېدل د دې معنا لري چې طالبان د ۱۲کلنۍ وروسته د نجونو ټولې هیلې او فرصتونه له منځه وړي.
د هغوی په وینا، دا پرېکړه د میلیونونو ماشومانو راتلونکی ویجاړوي او افغانستان لا پسې ژور فقر او نابرابریو ته ټېل وهي.
سحر فطرت، چې د دې سازمان د ښځو د حقونو څېړونکې ده، وایي: «دغه بندیز یوازې پر نجونو اغېز نه لري، بلکې ټوله ټولنه یې له کړکېچه سره مخ کړې. دا حالت د یوه عادلانه او سالم راتلونکي د جوړولو امکان له منځه وړي.»
د بشري حقونو د څار سازمان له نړیوالو دولتونو غوښتنه کړې چې د افغان نجونو د زدهکړې موضوع دې په نړیوالو بحثونو کې د لومړیتوب په توګه مطرح کړي.
دغه سازمان ویلي، باید د ملګرو ملتونو او سیمهییزو سازمانونو له موجودو میکانیزمونو څخه د طالبانو پر ضد د فشار د زیاتولو لپاره کار واخیستل شي او همداراز د هغو ښوونکو او ښوونځیو ملاتړ وشي چې د بندیزونو پر وړاندې مقاومت کوي او په پټه د زدهکړې بهیر ته دوام ورکوي.
په اعلامیه کې ټینګار شوی چې د ښځو او نجونو پر وړاندې روان ظلمباید د «جنسیتي تبعیض» په نوم په رسمیت وپېژندل شي او دا حالت دې د نړیوال جرم په توګه ومنلشي.
دغه سازمان خبرداری ورکړی چې د نړیوالې ټولنې دوامداره چوپتیا نه یوازې د افغان نجونو د راتلونکي پر ضد ظلم دی، بلکې د ټول افغانستان د بدبختۍ لپاره زمینه برابروي.