اسحاق ډار: پر کابل دې د ترهګرۍ ضد عملي ګامونو لپاره فشار راوړل شي

د فوټبال نړیوالې ادارې فیفا اعلان کړی، چې د افغان ښځینه کډوالو لوبډله به د اکتوبر له ۲۳مې تر ۲۹مې پورې په دوبۍ کې د «فیفا د ښځو د یووالي لړۍ» تر نامه لاندې په څلور اړخیزو دوستانه سیالیو کې برخه واخلي.

په دې سیالیو کې به د افغان ښځینه کډوالو تر څنګ د کوربه اماراتو، چاد او لیبیا ملي لوبډلې هم ګډون وکړي.

د افغانستان د فوټبال ښځينه لوبډله د ۲۰۲۱ کال په اګست کې پر کابل د طالبانو له واکمنېدو وروسته، چې د ښځو پر لوبو بندیز ولګېد، جوړه شوه.

د فیفا رییس جاني انفانټینو په یوه اعلامیه کې ویلي: «فوټبال ته د ټولو ښځو لاسرسی زموږ لومړیتوب دی او دا د راتلونکې لپاره د لوبې د بڼې جوړولو مهم عنصر دی، دا دوستانه سیالۍ یوازې یو ټورنمنټ نه دی، بلکې د هیلې او پرمختګ نښه ده، د ټولو ښځو لپاره په ټوله نړۍ کې.»

یاده دې وي چې د طالبانو تر واکمنېدو وړاندې افغانستان ۲۵ قراردادي ښځینه لوبغاړې درلودې، چې ډېری یې اوس په اسټرالیا کې مېشتې دي.

فیفا د نړۍ په بېلابېلو هېوادونو کې د ظرفیت پېژندنې کمپونه ترسره کړي او د ۲۳ لوبغاړو یوه بشپړه ښځینه کډواله لوبډله یې جوړه کړې ده چې په دغو سیالیو کې ګډون وکړي.

د طالبانو تر واک لاندې د المپیک، بدني روزنې او سپورټ عمومي ریاست د چارشنبې په ورځ (د تلې دویمه) وویل، چې د اندونیزیا ۲۰۲۶ اسیا جام سیالۍ به د دغه هېواد په کوربه‌توب د ۱۶ هېوادونو په ګډون ترسره شي.

د فوټسال ملي لوبډلې د دې سیالیو په خپله لومړۍ لوبه کې سیالې لوبډلې مالدیف ته د " ۱۰ - ۱" ګولونو په ستر توپیر ماته ورکړې وه.

د ویلو ده، چې یادې سیالۍ د ۳۱ هېوادونو په ګډون په اتو ګروپونو کې د میانمار هېواد په یانګون ښار کې د روانې میلادي میاشتې پر ۲۰مه پیل شوې او نن( چار شنبه، د سپټمبر ۲۴ مه) به پای ته ورسېږي.

د چارشنبې په ورځ (د تلې دویمه) د سفارت له خوا د ماشومانو په خپاره شوي انځور کې څلور هلکان او یوه نجلۍ ښکاري.

سفارت وایي چې دغه ماشومان د خپلو کورونو د ادرس په اړه بشپړ معلومات نه لري.

سفارت د ماشومانو د انځور په خپرولو سره له ټولو افغانانو غوښتي چې که څوک دغه ماشومان پېژني او یا یې د کورنیو په اړه معلومات لري، نو له سفارت سره دې په اړیکه کې شي.

د راپور له مخې، د روسیې له خوا په جولاي میاشت کې صادر شوي تېل ۷۴۳ زره ټنه وو چې په اګست کې ۷۷۹ زره ټنو ته رسېدلي، حال دا چې د ۲۰۲۴ کال د همدې میاشتې په پرتله نږدې ۲۰۰ زره ټنه زیاتوالی ښيي.

په ورته وخت کې، د بیلاروس صادرات هم له ۷۲ زره ټنو څخه ۱۲۱ زره ټنو ته لوړ شوي، چې د تېر کال د اګست له پنځه زره ټنو سره څرګند توپیر لري.

د روسیې حکومت د کورني بازار د ساتنې لپاره د ۲۰۲۵ د جولای له ۳۰مې د ګازولین صادرات محدود کړل او دا بندیز یې د سپټمبر تر پایه وغځاوه، خو صادرات هغو هېوادونو ته روان دي چې د اوراسیا اقتصادي اتحادیې (EAEU) غړي دي یا له مسکو سره یې د تیلو ځانګړي تړونونه لاسلیک کړي دي.

کارپوهان وايي، د منځنۍ اسیا پر لور د تېلو صادرات د روسي شرکتونو لپاره ځکه ارزښت لري چې هلته د لوېدیز د بندیزونو ستونزې نشته، د سمندر له لارې د لېږد اسانتیاوې شته او په روبل اسعارو کې تصفیه کېدای شي.

په ټولیز ډول د ۲۰۲۵ کال له جنورۍ څخه تر اګست پورې، د روسیې او بیلاروس تېلو صادرات منځنۍ اسیا ته ۳۰ سلنه زیات شوي او ۵.۹۴ میلیونه ټنو ته رسېدلي دي.

یوازې د ګازولین صادرات په دې موده کې ۴۴ سلنه لوړ شوي او ۱.۹۹ میلیونه ټنو ته رسېدلي دي.

بیلاروسي شرکتونو په اګست کې یوازې افغانستان ته ۵۸ زره ټنه ګازولین صادر کړی، چې د تېرې میاشتې په پرتله نږدې دوه چنده زیاتوالی ښيي.

د روسیې او بیلاروس د الوتکې تېلو عرضه هم لوړه شوې، یوازې قزاقستان ته یې د اګست په میاشت کې له ۲۱ زره ټنو څخه ۵۸ زره ټنو ته لوړه شوې ده.

د قطر سفیر هیله څرګنده کړې چې د دواړو هېوادونو ترمنځ اړیکې په بېلابېلو برخو کې تر پخوا زیاتې پراخې او پیاوړې شي.

د طالبانو د ریاست الوزرا مرستیال عبدالسلام حنفي په دې ناسته کې په بېلابېلو برخو کې د دواړو هېوادونو ترمنځ د اړیکو د پیاوړتیا او پراختیا په برخه کې د سعید بن مبارک الخیارین د کړنواو فعالیتونو مننه کړې او ویلي یې دي، چې دا مهال په افغانستان کې د طالبانو تر واکمنۍ لاندې د سوداګرۍ او پانګونې ښې زمینې برابرې دي.

هغه زیاته کړې، « د بېلابېلو هېوادونو په ځانګړي ډول د قطر هېواد له پانګوالو غواړو چې په افغانستان کې د کرنې، انرژي او کانونو رااېستلو په برخو کې پانګونه وکړي».

دوه ورځې وړاندې د طالبانو د بهرنیو چارو وزارت وویل چې په افغانستان کې د قطر سفیر سعيد بن مبارک الخيارين ماموریت پای ته رسېدلی. نوموړي د طالبانو د بهرنیو چارو وزیر امیر خان متقي سره د مخه ښې لیدنه هم کړې دو.

قطر د طالبانو او نړۍ ترمنځ د پل حیثیت لري او له دې ډلې سره نژدې اړیکې پالي.

طالبانو د نوي سفیر د راتک او ګومارنې په اړه څه نه دي ویلي.