په هرات کې یوه ښځه د علنې محکمې پر مهال د نامعلوم وسله وال له‌خوا په ډزو ووژل شوه

د الجزیرې شبکې د راپور له مخې، د طالبانو له خوا د ښځو پر کار بندیز د مرستندویه ادارو کار ستونزمن کړی دی، په تېره په هغو حالاتو کې چې ښځې مرستو ته اړتیا ولري.

د ملګرو ملتونو د راپور له مخې، د افغانستان په وروستۍ زلزله کې د قربانیانو نیمايي ښځې دي.

په کابل کې د نړیوال روغتیايي سازمان ادارې استازې مکتا شرماالجزیرې شبکې ته ویلي، چې په زیانمنو شویو سیمو کې۹۰ سلنه روغتیایي کارکوونکي نارینه او پاتې ۱۰ سلنه یې یوازې قابلې او نرسانې دي، چې د ژورو ټپونو د ګنډولو او درملنې وړتیا نه لري.

د راپور له مخې، هغه ښځینه رضاکاره ډاکترانې، چېد زلزله ځپلو خلکو سیمو ته ورغلي وايي، ځينې ښځې تر اوسه له دې امله تر خاورو لاندې پاتې دي، چې باید نارینه یې لمس نه کړي.

الجزیره شبکه د طالب چارواکو له خولې لیکي، چې په بېړني حالت کې د خلکو ژغورل لومړیتوب لري، که نارینه ډاکټر د ښځو درملنه وکړي هیڅ پروا نه لري.

د ځايي مرستندویه ادارو په وینا، زلزله ځپلو سیمو ته یوازې درمل او روغتیایي کڅوړې لېږل بسنه نه کوي، بلکې متخصصو ښځینه ډاکترانو ته ډېره اړتیا ده.

د سپټمبر پر ۷مه نېټه د روغتیا نړیوال سازمان (WHO) له طالبانو وغوښتل، چې پر مرستندویه ‎ښځینه پوړ بندیزونه لیرې کړي.

دې کمېشنرۍ په خپل تازه خپور شوي راپور کې ویلي چې یوازې د روان کال له اپرېل میاشتې څخه تر سپټمبر میاشې پورې څه باندې اوه سوه زره کډوال له پاکستان څخه افغانستان ته تللي دي.

د یادې ادارې د معلوماتو له مخې له پاکستان څخه په ستنو شویو افغان کډوالو کې د هغوی شمېر زیات دی چې د «پي او ار» کارتونه یې لرل.

د کډوالو په چارو کې د ملګرو ملتونو عالۍ کمېشنرۍ د ستنو شویو افغان کډوالو د ناسم وضعیت په اړه هم ژوره اندیښنه ښودلې ده.

په اعلامیه کې راغلي، څلور کاله کېږي چې په ملګرو ملتونو کې د افغانستان ځای تش دی، خو دا وضعیت دا مانا نه لري، چې افغان ملت نه شته، دا د ملت غیابت نه، بلکې پر ملت د طالبانو ناقانونه او جبري واکمنۍ پایله ده. 

په اعلامیه کې زیاته شوې، چې طالبان ډله نه د خلکو استازیتوب کولای شي او نه هم دا ظرفیت لري، چې د کوم نړیوال سازمان غړي شي.

د بشري حقونو د فعالانو ټولنه وايي، چې طالباني فکر نوې او ناڅاپي پدیده نه ده، بلکې، د افغانستان د تاریخ په اوږدو کې د وروسته پاتې والي، زاړه فکر او بې عدالتۍ سمبول دی.

دا ټولنه زیاتوي، چې طالباني فکر په حقیقت کې له بې عدالتۍ څخه راپيدا شوې مزمنه سیاسي ناروغي ده، چې باید اساسي درملنه یې وشي.

په اعلامیه کې زیاته شوې، نړیواله ټولنه د دې پر ځای چې له طالبانو سره جوړجاړی وکړي او یا هغوی ته مشروعیت ورکړي، باید له افغان ملت سره اوږه پر اوږه ودرېږي، چې په افغانستان کې د ريښتیني دولت او عدالت لپاره زمینه برابره شي.

دا ټولنه وايي، چې په تېرو څلورو کالو کې د ښځو حقونه په منظم ډول غصب شوي او ښځې له اجتماعي ژوند څخه ګوښه شوي دي، د طالبانو د واکمنۍ له امله په مجموع کې افغان ملت بدمرغه شوی، کډوالۍ ته اړایستل شوی، بېوزله شوی، توهین شوی، زنداني شوی او شکنجه شوی دی.

قاضي ویلي چې له مخکینۍ خبرتیا وړاندې د دغه افغان ژباړن د بشري پیرول لغوه کېدل د نوموړي د عادلانه محکمې حق تر پښو لاندې کوي.

نوري په خپلو اسنادو کې ویلي چې د طالبانو له احتمالي غچ اخیستنې وېریږي ځکه چې د امریکايي ځواکونو ژباړن پاتې شوی او د کورنۍ یو غړی یې د طالبانو لخوا وژل شوی هم دی.

د پاکستان د بهرنیو چارو وزیر او لومړي وزیر مرستیال اسحاق ډار پرون د اسلامي همکاریو سازمان کلنۍ غونډې ته د وینا پر مهال وویل، چې افغانستان اوس هم د پاکستان لپاره لویه اندېښنه ده.

ډار زیاته کړې چې باید ژر تر ژره د پاکستان او افغانستان اړیکې عادي حالت ته راوګرځول شي.

هغه ویلي: « د افغانستان لپاره بشري مرستې ډېرې کمې شوي دي، موږ په ورته وخت کې له طالب واکمنو څخه هم غوښتنه کوو، چې د بشري حقونو درناوی وکړي او د خپل حکومت په تشکیل کې سیاسي مشارکت تضمین کړي».

ډار په خپله وینا کې زیاته کړې، باید طالبان هیڅ‌چا ته اجازه ور نه کړي، چې د افغانستان خاوره د ترهګرۍ لپاره استعمال کړي.

ډار ویلي، که طالبان په افغانستان کې د ترهګرو ډلو پر فعالیتونو بندیز ولګوي، پاکستان به د خوندي، باثباته او هوسا افغانستان ملاتړ ته دوام ورکړي.

که څه هم د طالبانو مشر د خپلې واکمنۍ د څلورمې کلیزې په مناسبت په خپلو خبرو کې وویل، چې د دوی حکومت نور سرپرست نه دی، خو اسحاق ډار بیا هم د طالبانو د حکومت لپاره د موقت کلمه کارولې ده.