الجزیره: په زلزله ځپلو سیمو کې ځينې ښځې اوس هم له دې امله ورکې دي چې نارینه یې لمس نه کړي

دې کمېشنرۍ په خپل تازه خپور شوي راپور کې ویلي چې یوازې د روان کال له اپرېل میاشتې څخه تر سپټمبر میاشې پورې څه باندې اوه سوه زره کډوال له پاکستان څخه افغانستان ته تللي دي.

د یادې ادارې د معلوماتو له مخې له پاکستان څخه په ستنو شویو افغان کډوالو کې د هغوی شمېر زیات دی چې د «پي او ار» کارتونه یې لرل.

د کډوالو په چارو کې د ملګرو ملتونو عالۍ کمېشنرۍ د ستنو شویو افغان کډوالو د ناسم وضعیت په اړه هم ژوره اندیښنه ښودلې ده.

په اعلامیه کې راغلي، څلور کاله کېږي چې په ملګرو ملتونو کې د افغانستان ځای تش دی، خو دا وضعیت دا مانا نه لري، چې افغان ملت نه شته، دا د ملت غیابت نه، بلکې پر ملت د طالبانو ناقانونه او جبري واکمنۍ پایله ده. 

په اعلامیه کې زیاته شوې، چې طالبان ډله نه د خلکو استازیتوب کولای شي او نه هم دا ظرفیت لري، چې د کوم نړیوال سازمان غړي شي.

د بشري حقونو د فعالانو ټولنه وايي، چې طالباني فکر نوې او ناڅاپي پدیده نه ده، بلکې، د افغانستان د تاریخ په اوږدو کې د وروسته پاتې والي، زاړه فکر او بې عدالتۍ سمبول دی.

دا ټولنه زیاتوي، چې طالباني فکر په حقیقت کې له بې عدالتۍ څخه راپيدا شوې مزمنه سیاسي ناروغي ده، چې باید اساسي درملنه یې وشي.

په اعلامیه کې زیاته شوې، نړیواله ټولنه د دې پر ځای چې له طالبانو سره جوړجاړی وکړي او یا هغوی ته مشروعیت ورکړي، باید له افغان ملت سره اوږه پر اوږه ودرېږي، چې په افغانستان کې د ريښتیني دولت او عدالت لپاره زمینه برابره شي.

دا ټولنه وايي، چې په تېرو څلورو کالو کې د ښځو حقونه په منظم ډول غصب شوي او ښځې له اجتماعي ژوند څخه ګوښه شوي دي، د طالبانو د واکمنۍ له امله په مجموع کې افغان ملت بدمرغه شوی، کډوالۍ ته اړایستل شوی، بېوزله شوی، توهین شوی، زنداني شوی او شکنجه شوی دی.

قاضي ویلي چې له مخکینۍ خبرتیا وړاندې د دغه افغان ژباړن د بشري پیرول لغوه کېدل د نوموړي د عادلانه محکمې حق تر پښو لاندې کوي.

نوري په خپلو اسنادو کې ویلي چې د طالبانو له احتمالي غچ اخیستنې وېریږي ځکه چې د امریکايي ځواکونو ژباړن پاتې شوی او د کورنۍ یو غړی یې د طالبانو لخوا وژل شوی هم دی.

د پاکستان د بهرنیو چارو وزیر او لومړي وزیر مرستیال اسحاق ډار پرون د اسلامي همکاریو سازمان کلنۍ غونډې ته د وینا پر مهال وویل، چې افغانستان اوس هم د پاکستان لپاره لویه اندېښنه ده.

ډار زیاته کړې چې باید ژر تر ژره د پاکستان او افغانستان اړیکې عادي حالت ته راوګرځول شي.

هغه ویلي: « د افغانستان لپاره بشري مرستې ډېرې کمې شوي دي، موږ په ورته وخت کې له طالب واکمنو څخه هم غوښتنه کوو، چې د بشري حقونو درناوی وکړي او د خپل حکومت په تشکیل کې سیاسي مشارکت تضمین کړي».

ډار په خپله وینا کې زیاته کړې، باید طالبان هیڅ‌چا ته اجازه ور نه کړي، چې د افغانستان خاوره د ترهګرۍ لپاره استعمال کړي.

ډار ویلي، که طالبان په افغانستان کې د ترهګرو ډلو پر فعالیتونو بندیز ولګوي، پاکستان به د خوندي، باثباته او هوسا افغانستان ملاتړ ته دوام ورکړي.

که څه هم د طالبانو مشر د خپلې واکمنۍ د څلورمې کلیزې په مناسبت په خپلو خبرو کې وویل، چې د دوی حکومت نور سرپرست نه دی، خو اسحاق ډار بیا هم د طالبانو د حکومت لپاره د موقت کلمه کارولې ده.

عمران خان په تیراه کې د پاکستان وروستیو بمباریو کې د ملکي خلکو وژلو ته په اشارې سره ويلي، چې د ملکيانو وینې تویول ترهګرۍ ته لار اواروي. هغه وايي، چې باید د پوځي عملیاتو پر ځای د مذاکراتو لاره غوره شي.

عمران خان چې دا مهال له خپلې مېرمنې سره په زندان کې تر سخت څار لاندې ساتل کېږي څو ځله نور هم د پاکستان پر پوځ او د شهباز شریف په حکومت نیوکه کړې، چې په پښتونخوا کې ملکي خلک وژني او دغه ډول له افغانستان سره په لوی لاس اړیکې خرابوي.

مخکني لومړني وزیر څو ځله له پاکستان څخه د افغان کډوالو ډله ییز او جبري شړلو ته هم ګوته نیولې ده.