د پاکستان پخوانی لومړی وزیر عمران خان چې اوس په زندان کې دی، پرون (د تلې ۴مه) پر خپله اېکس پاڼه لیکلي، چې زما د حکومت پر مهال له افغانستان سره اړیکې ښې وې او په پښتونخوا کې هم امنیت ټینګ و. عمران خان زیاتوي: «ما څو څو ځله ویلي چې په پښتونخوا کې پوځي عملیات د حل لاره نه ده».
عمران خان په تیراه کې د پاکستان وروستیو بمباریو کې د ملکي خلکو وژلو ته په اشارې سره ويلي، چې د ملکيانو وینې تویول ترهګرۍ ته لار اواروي. هغه وايي، چې باید د پوځي عملیاتو پر ځای د مذاکراتو لاره غوره شي.
عمران خان چې دا مهال له خپلې مېرمنې سره په زندان کې تر سخت څار لاندې ساتل کېږي څو ځله نور هم د پاکستان پر پوځ او د شهباز شریف په حکومت نیوکه کړې، چې په پښتونخوا کې ملکي خلک وژني او دغه ډول له افغانستان سره په لوی لاس اړیکې خرابوي.
مخکني لومړني وزیر څو ځله له پاکستان څخه د افغان کډوالو ډله ییز او جبري شړلو ته هم ګوته نیولې ده.
د ترکیې د آیدین ولایت د دیدیم ښار په سیمه کې یوه کښتۍ ډوبه شوې ده. د کښتۍ کې د ناستو ۴۵ کډوالو له ډلې څخه یوه افغانه مېرمن او د هغې درې کلن زوی مړ شوی او نور کډوال ژغورل شوي دي.
دغه پوقانه غوندي بادي کښتۍ د خرابي هوا او سمندر څپانده کېدو له امله واوښته. په دې پېښه کې یوه ۳۰ کلنه افغانه مېرمن سویتا مجيدي او د هغې درې کلن زوی احمد مړ شوی او پاتې کډوال ژغورل شوي دي.
د سیمهییزو چارواکو په وینا، له خبر سره سم د ترکیې ساحلي او روغتیایي ځواکونو ډلهد پېښې ځای ته ورسېدل او د کډوالو د ژغورنې عملیات یې پیل کړل.
د افغان مېرمنې او هغې د ماشوم مړي روغتیایي مرکز ته وړل شوي او نور کډوال د قانوني څېړنې له پاره د آیدین ساحل امنیې قوماندانۍ ته بېول شوي دي.
هر کال ډېر افغانان د ترکیې او یونان پر سمندري لارو اروپا ته د تلو پر مهال د مرګ، نیول کېدو او بیرته افغانستان ته د شړل کېدو له ګواښ سره مخ کېږي.
د افغانستان ازادۍ جبهې پرون جمعه (د تلې ۴مه نېټه) پر خپله ایکس پاڼه لیکلي، چې د پنجشنبې په ورځ یې د تخار ولایت په خواجه بهاءالدین ولسوالۍ کې د طالبانو پر یوه قرارګاه راکټي برید کړی، چې په پایله کې یې دوه طالبان وژل شوي، خو سرچینو ویلي، چې په دې برید کې چا ته زیان نه دی اوښتی.
په اعلامیه کې راغلي، چې دې جبهې پنجشنبه د شپې ۱۰ بجې د تخار ولایت په خواجه بهاءالدین ولسوالۍ کې د طالبانو پر یوه قرارګاه راکټي برید کړی، چې دوه طالبان یې وژلي او د ټپيانو په اړه معلومات نه لري.
سیمهییزو سرچینو له افغانستان انټرنشنل سره په خبرو کې منلې، چې پر دې قرارگاه لږ تر لږه درې راکټونه لګېدلي، خو په دې برید کې چا ته زیان نه دی اوښتی. سرچینې دا هم ویلي، چې قرارګاه ته نژدې کلي کې اور لګېدلی دی.
د افغانستان ازادۍ جبهې په اعلامیه کې زیاته شوې، چې د دې برید اصلي هدف د عبدالملک تاتار کور و. عبدالملک تاتار د پخواني حکومت د پولیسو قوماندان و، چې اوس طالبانو د هغه په کور کې قرارګاه جوړه کړې ده.
طالبانو تر اوسه د دې راکټي برید په اړه څه نه دي ويلي.
ډیپلوماټیکو سرچینو د جمعې په ورځ افغانستان انټرنشنل ته ویلي، چې ټاکل شوې د افغانستان په چارو کې د پاکستان ځانګړی استازی محمد صادق خان په راتلونکو څو ورځو کې ایران ته ولاړ شي. نوموړی به د دې سفر پر مهال له ایراني چارواکو سره وویني او د افغانستان په تړاو به خبرې ورسره وکړي.
محمد صادق خان داسې مهال ایران ته سفر کوي، چې په پښتونخوا او بلوچستان ایالتونو کې د ناامنیو له امله د طالبانو او پاکستان اړیکې ترینګلي شوي دي. پاکستان طالبان تورنوي، چې پاکستاني طالبانو ته یې پناه ورکړې ده.
پرون د ملګرو ملتونو د عمومي اسامبلې د غونډې په ترڅ کې د پاکستان، روسیې، چین او ایران چارواکو هم سره لیدلي او په دې ناسته کې یې په افغانستان کې د ترهګرو ډلو پر موجودیت اندېښنه ښودلې وه.
دې څلورو هېوادونو د القاعده، داعش، پاکستاني طالبانو تحریک، ختیځ ترکستان اسلامي غورځنګ، بلوڅ بېلتون پالو او جیشالعدل په څېر ترهګرو ډلو د فعالیتونو په اړه جدي اندېښنه څرګنده کړې او له طالبانو یې غوښتي وو، چې له توپير پرته او په کلکه د دې ډلو پر ضد مبارزه وکړي او هغوی ته اجازه ور نه کړي، چې د افغانستان خاوره د ګاونډیانو او سیمې پر ضد وکاروي.
صادق خان دغه همدا راز د تلې د میاشتې پر څلورمه نېټه په اسلام آباد کې د روسیې له سفیر آلبرټ خورف سره هم لیدلي او په افغانستان کې یې د پټو شویو ترهګرو ډلو په اړه یې خبرې ورسره کړې دي.
صادق خان پر خپله اېکس پاڼه لیکلي، چې دې لیدنه کې په افغانستان کې د نړیوالو او سیمهییزو ترهګرو ډلو سره پر ګډه مبارزه ټینګار وشو.
تر دې مخکې د پاکستان د بهرنیو چارو وزیر اسحاق ډار هم ویلي و، چې دوی تر ۲۰ ډېرو هغو ترهګرو ډلو په اړه اندېښمن دي، چې د افغانستان له خاورې څخه د پاکستان پر ضد کار اخلي. ډار زیاته کړې، چې په دې ترهګرو ډلو کې ځینې یې له القاعده شبکې سره همکاري کوي.
ملګرو ملتونو کې د افغانستان په تړاو د پاکستان د لومړي وزیر له وینا او له ټرمپ سره یې تر لیدنې وروسته یو شمېر طالب چارواکي اندېښمن شوي دي. له دغو چارواکو د افغانستان بانک د نظارت او مالي خدمتونو مشر لطف الله خیرخواه وايي، په اسیا کې یو هېواد دی چې سیمه کې د جګړې جوړولو هڅې کوي.
له تېرو درېیو میاشتو راهیسې د پاکستان د پوځ مشر عاصم منیر ۳ ځلي امریکا ته سفر کړی او د ډونالډ ټرمپ په ګډون یې له یو شمېر سیاسي او ملکي چارواکو سره خبرې کړي او همداراز د ملګرو ملتونو په عمومي اسامبلۍ کې د افغانستان په تړاو د پاکستان د لومړي وزیر له وینا او ورپسې له عاصم منیر سره یو ځای له ډونالډ ټرمپ سره لیدنې یو شمېر طالب چارواکي وارخطا کړي دي.
یو له دغو طالب چارواکو د افغانستان بانک د نظارت او مالي خدمتونو مشر لطف الله خیرخواه چې تر دې مخکې د لوړو زده کړو وزارت مرستیال و پرته له دې چې د کوم هېواد نوم واخلي وايي، په اسیا کې یو هېواد دی چې په سیمه کې د جګړې جوړولو هڅې کوي.
پاکستان چې په دومره صراحت د افغانستان د مسایل په تړاو خبرې کوي، خو طالب چارواکي بیا دومره په خپلو خبرو کې صریح نه دي او دغه وضعیت ګڼې پوښتنې رامنځته کړي دي.
لطف الله خیرخواه د جمعې په ورځ (د تلې ۴مه) په خپله اېکس پاڼه لیکلي، «د اسيا يو هېواد چې تل من حيث دولت اجاره کېږي، سيمه کې د ملېشې کردار لوبولو ته ټټر وهي او سيمه کې د جګړې جوړولو کوښښ کوي.»
نوموړي په ګواښوونکي ډول ویلي، چې دا ځل به پیل کړې جګړه تاسو هم «لوڅوي» او سیمه به بېرته پخواني طبیعت ته ګرځي او زیاتوي، «واورئ!تاسو پيل کړې جګړه به دا ځل تاسې لوڅوي، اوبه به ستاسې پر شګلنو ورخونو اړوي او سيمه به بېرته پخواني طبيعت ته ځي.»
هغه همداراز زیاته کړې، «افغانستان حادثه نه ده، د تاريخ تسلسل دى!»
سره له دې چې لطف الله خیرخواه په اسیا کې د دغه هېواد نوم نه دی اخیستی، خو له خبرو داسې ښکاري چې موخه یې پاکستان دی، ځکه خیرخواه د خپلو خبرو په پای کې وايي، «سیمه به بېرته پخواني طبیعت ته ځي.» دا په دې معنا چې له افغانستان څخه بېله شوې خاوره به هم بېرته د افغانستان په کنټرول کې راشي.
تر دې مخکې د طالبانو د اطلاعاتو او کلتور وزارت د خپرونو چارو مرستیال مهاجر فراهي هم پرته له دې چې د کوم هېواد نوم واخلي ویلي، ، د لرې او نږدې غلیمانو د «نوک» ځواب به په «سوک» ورکړي. هغه همداراز هغو کسانو ته چې غواړي د نورو په مټ په افغانستان کې اور ته لمن ووهي خبرداری ورکړی چې د هېواد د دفاع لپاره د پرون او وړمې ورځې په څېر چمتو دي.
مهاجر فراهي:د لرې او نږدې غلیمانو د نوک ځواب په سوک ورکوو | افغانستان انټرنشنل پښتو
له دې سره سم، په پاکستان د افغانستان پخوانی ډيپلوماټ او د سیاسي چارو شنونکی احمد سعیدي په خپله یوه مقاله کې په تېرو درېیو میاشتو کې امریکا ته د پاکستان د پوځ د مشر عاصم منیر درېیو سفرونو او همداراز د شهباز شریف په ګډون له ډونالډ ټرمپ سره یې لیدنې ته په اشارې سره وايي، «دغه لیدنې او کتنې عادي مه ګڼۍ، زما په باور په افغانستان کې یوه نوې لوبه پیلېدونکې ده. دغه لوبه به هم له امریکا سره په همغږۍ ترسره شي.»
د نوموړي په باور، ښايي په دې لوبه کې د طالبانو اوسنی مشر څنډې ته شي او «نرم» کسان به چې اسلام اباد او واشنګټن ته د منلو وي او په ټوله کې په افغانستان کې واک داسې ډلې ته سپارل کېږي چې له نړۍوالې ټولنې سره ښه تعامل وکړلای شي او ورسره جوخت د پاکستان ژیوپلیتیک او د امریکا امنیتي ګټې خوندي کړي.
سره له دې چې، په سپينه ماڼۍ کې له ډونالډ ټرمپ سره د پاکستان د لومړي وزیر او د پوځ د مشر د وروستۍ لیدنې په تړاو بشپړ معلومات او په ځانګړې توګه دا چې د افغانستان د وضعیت په تړاو یې څه ویلي، نه دي خپاره شوي، خو تر دې مخکې شهباز شریف د ملګرو ملتونو په عمومي غونډه کې د وینا پرمهال له طالبانو وغوښتل چې د بشري حقونو او د ښځو حقونو ته درناوی وکړي او ډاډ ورکړي چې د افغانستان له خاورې به د هېڅ هېواد پر ضد کار نه اخېستل کېږي.
شهباز شریف له طالبانو د بشري حقونو او د ښځو حقونو د درناوي غوښتنه وکړه | افغانستان انټرنشنل پښتو
هغه همداراز پر نړیوالې ټولنې غږ وکړ چې د هغو ډلو پرضد اقدام وکړي چې د نوموړي په وینا له افغانستان څخه فعالیت کوي.
د اسراییلو پوځ په خپلو وروستیو بریدونو کې په غزه کې لسګونه نور فلسطینیان وژلي دي. په داسې حال کې چې د اسراییل لومړي وزیر بنیامین نتنیاهو په نیویارک کې د ملګرو ملتونو په عمومي غونډه کې د وینا پر مهال د حماس پر وړاندې د ژر «کار پای ته رسولو» ژمنه کړې وه.
الجزیرې ټلویزیون د جمعه په ورځ د روغتيايي سرچینو له قوله لیکلي، چې د فلسطین په محاصره سیمه کې د هوايي بریدونو له کبله ۶۰ تنه وژل شوي دي.
په خبر کې ویل شوي، چې د سپټمبر له ۱۶مې نېټې څخه د اسر اییل د ځمکنیو عملیاتو د پيل راهيسي په غزه کې لسګونه تنه وژل شوي.
د جمعه په ورځ بریدنه د الوحده سړک، شاطي کمپ او نصره سیمو کې شوی.
د ملګرو ملتونو ویاند سټیفن دوجاریک د جمعې په ورځ په یوه خبري کنفرانس کې د بشري چارو د همغږۍ دفتر په حواله وویل: « د زیاتیدونکي بمبارۍ په جریان کې اسراییل په تیرو ۲۴ ساعتونو کې (په هرو اتو یا نهو دقیقو کې یو هوایی برید) ترسره کړی، چې د ملکي وګړو لپاره ویجاړونکي پایلې لري.»
فلسطیني روغتیايي سرچینو الجزیرې ته تاید کړې، چې د جمعه په ورځ د اسراییل بریدونو له کبله په وژل شویو کسانو کې ۱۳ مرسته اخیستونکي هم شامل دي.