په ترکیه کې د کډوالو کښتۍ ډوبېدو له امله یوه افغانه مېرمن او د هغې درې کلن زوی مړ شوی

په اعلامیه کې راغلي، چې دې جبهې پنجشنبه د شپې ۱۰ بجې د تخار ولایت په خواجه بهاءالدین ولسوالۍ کې د طالبانو پر یوه قرارګاه راکټي برید کړی، چې دوه طالبان یې وژلي او د ټپيانو په اړه معلومات نه لري.

سیمه‌ییزو سرچینو له افغانستان انټرنشنل سره په خبرو کې منلې، چې پر دې قرارگاه لږ تر لږه درې راکټونه لګېدلي، خو په دې برید کې چا ته زیان نه دی اوښتی. سرچینې دا هم ویلي، چې قرارګاه ته نژدې کلي کې اور لګېدلی دی.

د افغانستان ازادۍ جبهې په اعلامیه کې زیاته شوې، چې د دې برید اصلي هدف د عبدالملک تاتار کور و. عبدالملک تاتار د پخواني حکومت د پولیسو قوماندان و، چې اوس طالبانو د هغه په کور کې قرارګاه جوړه کړې ده.

طالبانو تر اوسه د دې راکټي برید په اړه څه نه دي ويلي.

محمد صادق خان داسې مهال ایران ته سفر کوي، چې په پښتونخوا او بلوچستان ایالتونو کې د ناامنیو له امله د طالبانو او پاکستان اړیکې ترینګلي شوي دي. پاکستان طالبان تورنوي، چې پاکستاني طالبانو ته یې پناه ورکړې ده.

پرون د ملګرو ملتونو د عمومي اسامبلې د غونډې په ترڅ کې د پاکستان، روسیې، چین او ایران چارواکو هم سره لیدلي او په دې ناسته کې یې په افغانستان کې د ترهګرو ډلو پر موجودیت اندېښنه ښودلې وه.

دې څلورو هېوادونو د القاعده، داعش، پاکستاني طالبانو تحریک، ختیځ ترکستان اسلامي غورځنګ، بلوڅ بېلتون پالو او جیش‌العدل په څېر ترهګرو ډلو د فعالیتونو په اړه جدي اندېښنه څرګنده کړې او له طالبانو یې غوښتي وو، چې له توپير پرته او په کلکه د دې ډلو پر ضد مبارزه وکړي او هغوی ته اجازه ور نه کړي، چې د افغانستان خاوره د ګاونډیانو او سیمې پر ضد وکاروي.

صادق خان دغه همدا راز د تلې د میاشتې پر څلورمه نېټه په اسلام آباد کې د روسیې له سفیر آلبرټ خورف سره هم لیدلي او په افغانستان کې یې د پټو شویو ترهګرو ډلو په اړه یې خبرې ورسره کړې دي.

صادق خان پر خپله اېکس پاڼه لیکلي، چې دې لیدنه کې په افغانستان کې د نړیوالو او سیمه‌ییزو ترهګرو ډلو سره پر ګډه مبارزه ټینګار وشو.

تر دې مخکې د پاکستان د بهرنیو چارو وزیر اسحاق ډار هم ویلي و، چې دوی تر ۲۰ ډېرو هغو ترهګرو ډلو په اړه اندېښمن دي، چې د افغانستان له خاورې څخه د پاکستان پر ضد کار اخلي. ډار زیاته کړې، چې په دې ترهګرو ډلو کې ځینې یې له القاعده شبکې سره همکاري کوي.

په اتریش کې د افغانستان سفارت د یوې خبرپاڼې په خپرولو سره ویلي، مېرمن باختري په دې کتنه کې له افغان ولس او په ځانګړي ډول له افغان ښځو او نجونو سره چې د طالبانو له بې ساري محدودیتونونو سره مخ دي له دوامداره ملاتړ څخه مننه وکړه.

منیژې باختري همداراز په ډاګه کړه، چې په افغانستان کې افغان ښځې او نجونې له خپلو بنسټيزو انساني حقونو له زده کړو او کار څخه نیولې بیا د تګ راتګ تر ازادۍ او ټولنیز ژوند پورې بې برخې دي.

نوموړي وویل، «د افغان ښځو وضعیت باید د نړۍوالې ټولنې له پامه ونه غورځول شي ځکه چې دغه قشر په سیستماتیک ډول حذفېږي.»

ایوا ماریا هولزلېتنر په دې کتنه کې د افغان ښځو له حقونو خپل ملاتړ څرګند کړ.

نړۍوالې ټولنې په وار وار له طالبانو غوښتي چې په افغانستان کې بشري او په ځانګړي توګه د ښځو او نجونو حقونه رعایت کړي، خو طالبانو بیا ویلي چې د شریعت په چوکاټ کې د ټولو افغانانو حقونه خوندي دي.

اغلې جمال وویل: «افغانستان د طالبانو تر واک لاندې د سیاسي کړکېچ، د بشري حقونو پراخ نقض، اقتصادي ګډوډۍ او د خلکو د هر اړخیزو کړاوونو ښکار دی. نن د هر وخت په پرتله ډېره اړتیا ده چې نړیواله ټولنه د یوه داسې ګډ چوکاټ له مخې پر افغانستان تمرکز وکړي، چې ټول افغانان پکې د ګډون احساس وکړي.»

هغې د پرینسټون پوهنتون د افغانستان د سیاست د څېړنیز لابراتوار فعالیتونو ته هم اشاره وکړه او زیاته یې کړه، چې دا مرکز د ګڼو څېړنیزو راپورونو په خپرولو، له ۳۰ډېر نړیوالو غونډو په جوړولو او له ۱۵ډېر افغان څېړونکو او همکارانو په مېزبانۍ سره هڅه کړې، چې د افغانستان د وضعیت د څېړنې او د سیاست‌ جوړونې د بحثونو لپاره یوه علمي زمینه برابره کړي.

اماني جمال د ملګرو ملتونو د «موزاییکي» یا متنوع تګلارې په اړه هم وغږېده او هغه یې د افغانستان د ستونزو په حل کې یو بالقوه مسیر وباله؛ خو ټینګار یې وکړ، چې دغه تګلاره باید له جدي بیا کتنېسره مخ شي، څو د شمولیت، شفافیت او حساب ورکونې ضمانت پکې موجود وي.

د پرینسټون پوهنتون د عامه نړیوالو چارو پوهنځي مشرېپه پای کې زیاته کړه، چې د نړیوالو تعاملاتو پراختیا او له څو اړخیزو بنسټونو، په ځانګړي ډول ملګرو ملتونو سره ګډ کار د دې پوهنتون له ستراتیژیکو ستنو څخه دی.

د هغې په خبره، د ملګرو ملتونو د عمومي اسمبلې په څنډو کې د دې ډول ناستې ترسره کېدل د نړیوالې ټولنې سره د اغېزمنو او رغنده خبرو اترو د هڅو یوه بیلګه ده.

نوموړي زیاته کړه، چې طالبان هڅه کوي په افغانستان کې یو داسې حکومت او ټولنه جوړه کړي چې ښځې پکې هېڅ ونډه ونه لري.

د هغه په وینا، ښځې په منظم ډول له اساسي حقونو بې‌برخې کېږي او له ژوند د ټولو ډګرونو شړل کېږي.

باب ري،د طالبانو اوسنی چلند یو «ناورین زېږونکې او د تاوتریخوالی ډکه ټولنیزه ازموینه» وبلله او څرګنده یې کړه، چې دا د جنسیت پر بنسټ د ټولنې د کمزوري کولو او وېش روښانه بېلګه ده.

هغه د افغانستان وضعیت د ایران له شرایطو سره هم پرتله کړ او ویې ویل: «په ایران کې سره له دې چې ځینې محدودیتونه شته، خو د ټولنې په طبي، علمي او حقوقي برخو کې د ښځو ګډون اړین دی. خو طالبان هڅه کوي ټولنه په بشپړه توګه بې له ښځو اداره کړي.»

د کاناډا استازي ټینګار وکړ، چې هېواد به یې د طالبانو د واکمنۍ د پایلو او لګښتونو په اړه له نړیوالو چارواکو او نورو اړخونو سره خبرو ته دوام ورکړي. هغه زیاته کړه چې د دې وضعیت د ګواښونو درک کول خورا مهم دي.