کونړ کې د زلزله ځپلو لپاره د ښارګوټي د جوړولو چارې پیل شوې

ټاکل شوې د اسراییل لومړی وزیر بنیامین نتنیاهو او د امریکا ولسمشر ډونالډ ټرمپ به د دوشنبې په ورځ سره وویني او پر بېلابېلو موضوعاتو به خبرې وکړي.

د یوروشیلم پوسټ د خبر له مخې، په دې خبرو کې به نتنیاهو د غزې د لوېدیځې غاړې د واکمنۍ موضوع راپورته کړي او ټرمپ بیا د جګړې پر ختمولو او زندانیانو پر تبادله ټينګار کوي.

د خبر له مخې، نتنیاهو د بندیانو د خوشې کېدو ترڅنګ د سوریې خوا ته د خوندي کمربند جوړېدو غوښتنه هم لري.

ټرمپ ویلي، چې حماس ډلې ته یې د سولې پلان وړاندې کړی، خو یادې ډلې ویلي چې تر اوسه ورته دا وړاندیز نه دی رسېدلی.

د طالبانو دغه وزارت ویاند عبدالسلام جواد د یوه ویډیويي پیغام په خپرولو سره ویلي چې په تېرو شپږو میاشتو کې پاکستان ته د صادراتو کچه ۳۰۴ میلیونه ډالره او د وارداتو کچه ۸۰۴ مېلیونه ډالره وه.

که څه هم جواد په دې اړه څه نه دي ویلي چې د افغانستان او پاکستان ترمنځ د سوداګرۍ په کچه کې زیاتوالی او یا هم کموالی راغلی دی خو تیر کال د دواړو هېوادونو د سوداګرۍ کچه یوه ملیارد ډالرو ته نه رسېده.

وړاندې ځینو پاکستاني رسنیو راپور ورکړی چې د روان زېږدیز کال په اګست میاشت کې د پاکستان او افغانستان ترمنځ د ۱۴۳ مېلیون ډالرو په ارزښت راکړه ورکړه شوې ده او په دې لړ کې پاکستان ته د افغانستان په صادراتو کې د پام وړ زیاتوالی راغلی دی.

پاکستانۍ ده نیشن ورځپاڼې راپور ورکړی و چې افغانستان ته بیا له پاکستان نه د وارداتو په کچه کې د پام وړ کموالی راغلی دی.

د معلوماتو پربنسټ؛ په جولای میاشت کې له پاکستان نه افغانستان ته د وارداتو کچه ۱۰۲ مېلیون ډالرو ته رسېده؛ خو دغه کچه اګسټ میاشت کې ۸۸ مېلیون ډالرو ته راښکته شوې وه.

دا په داسې حال کې ده چې تر دې وړاندې د افغانستان د سوداګرۍ او صنایعو خونې مسوولینو ویلي و، چې د افغانستان او پاکستان تر منځ د راکړې ورکړې کچه په وروستیو لسیزو کې تر ټولو ټیټې کچې ته رسېدلې ده.

د کابل او اسلام‌اباد ترمنځ سیاسي ناندرۍ، د ډیورنډ کرښې په اوږدو کې پوځي نښتې او د پاکستان له لوري د محدودیتونو وضع کول يې ځانګړي لاملونه بلل کېږي.

په اعلامیه کې راغلي، چې د دې وزارت محتسبینو په مزار شریف کې دوه کودګران د شریعت خلاف کړنو له امله د کوډو د کتابونو او نورو اسنادو سره نیولي دي.

د خبرپاڼې له مخې دا کوډګران تر لومړنیو څېړنو وروسته عدلي او قضايي ادارو ته معرفي شوي دي.

د روان کال د وږي په میاشت کې په ټول هېواد کې تر ۳۰ ډېر کوډګران نیول شوي دي.

هارټز ورځپاڼې لیکلي، چې ټرمپ حماس ته د سولې پلان وړاندې کړی دی.

په دې پلان کې د زندانیانو تبادله، له غزې څخه د اسرايیلي ځواکونو وتل او حماس واک پای ته رسول دي، خو حماس وايي، چې داسې کوم وړاندیز نه دی ورته شوی.

ټرمپ به په دې اړه د دوشنبې په ورځ د اسراييل له لومړي وزیر بنیامین نتنیاهو سره ویني،تر دې دمه د دې ملاقات په اړه نور جزیات نه دي په ډاګه شوي.

یاده اداره وايي چې مالوماتو ته لاسرسی د بشري حقونو یو مهم اصل دی او باید د بنسټیزه کولو لپاره یې کارنده ګامونه پورته شي.

افغانستان کې د طالبانو په بیا واکمنېدو په کراتو په معلوماتو د لاس رسي په برخو کې د بېلابېلو بنسټونو له لورې اندیښنې ښودل شوي دي.

وړاندې د خپلواکو خبریالانو ټولنې (نی) ویلي و چې مالوماتو ته لاسرسی د پخوا پرتله ډېر محدود شوی دی.

د بې پولې خبریالانو ټولنې هم د ورته اندیښنې په شریکولو سره له طالبانو غوښتي و چې باید د افغان خبریالانو د کار پر وړاندې خنډونه جوړ نه کړي.

په ورته وخت کې معلوماتو د لاس رسي له نړیوالې ورځې سره همهاله یو شمېر افغان خبریالان وايي چې اوسمهال په افغانستان کې معلوماتو ته لاس رسی په نشت حساب دی.

په کابل کې مېشت افغان خبریال چې نه غواړي د امنیتي دلایلو له کبله نوم په راپور کې یاد شي وايي د خپل کار پرمهال له ډول ډول ستونزو سره مخامخ دی.

دی وايي په یوې ټولنه کې چې حاکمان یې معلوماتو ته پر لاس رسي باور ونه لري خبریالي او اطلاع رسونه پکې بخي سختیږي.

که څه هم پر طالبانو په کراتو معلوماتو ته د لاس رسي په برخه کې جدي نیوکې شوي او د ملامتۍ ګوته ورته نیول کیږي خو طالب ویاندویان بیا دا نه مني چې ګواګې د دوی په حاکمیت کې دې په افغانستان معلوماتو لاس رسی سخت شوی وي.