د برېتانیا ځانګړی استازی: د طالبانو انټرنېټي بندیز د افغانانو لپاره ناوړه پایلې لري

د افغان ښځو د سیاسي مشارکت شبکې د سې شنبې په ورځ (د تلې ۸مه) د یوې اعلامیې په خپرولو سره ویلي، طالبانو له تېرو څلورو کلونو راهیسې په افغانستان کې د خلکو اساسي حقونه په سیستماتیک ډول نقض او ورځنی ژوند یې ټکنی کړی دی.

دغه شبکه زیاتوي، طالبانو د ځپنې سیاست له لارې نه یوازې د نجونو پر مخ ښوونځي او پوهنتونونه تړلي، بلکې د بشري او مدني حقونو پر ضد په اقداماتو سره یې یو ملت برمته کړی دی.

اعلامیه کاږي، طالبانو د انټرنېټ په پرې کولو سره د میلیونونه انسانانو د ژوند یوه برخه فلج کړې او په وینا یې دغه ډله غواړي، چې د خلکو غږ ډب او د نقضونو له مستند کېدو مخنیوی وکړي. اعلامیه زیاتوي: «د انټرنېټ په قطع کېدو سره زرګونه زده کړیالان او په ځانګړې توګه نجونې له انلاین زده کړو محروم شوي، ډیجیټلي کاروبار له‌منځته تللی او کورنۍ له یو بل سره له اړیکو نیولو بې برخې شوې دي.»

دغه شبکه له نړۍوالې ټولنې غواړي، چې د طالبانو له لوري د بشري حقونو نقض چارې په رسمي ډول مستند کړي او ورسره پر دغې ډلې جدي سیاسي او حقوقي فشار راولي او همداراز «د انټرنېټ قطع کېدل باید د ځپنې د وسلې په توګه وپېژندل شي او د زده کړو او همداراز اطلاع رسونې په برخو کې بدیل بېړني اقدامات وشي.»

د افغان ښځو د سیاسي مشارکت شبکې په ډاګه کړې، چې طالبانو له تېرو څلورو کلونو راهیسې دا ثابته کړې، چې پر بشري حقونو، د ښځو پر ازادۍ او د افغانستان پر راتلونکي هېڅ باور نه لري او همداراز له افغان ولس او نړۍوالې ټولنې یې غوښتي، چې سره یو موټی شي او د طالبانو د انساني ضد سیاستونو مخه ونیسي.

د مقاومت جبهې د ښځو شورا د طالبانو دغه چاره بشري ضد ګڼلې او زیاته کړې یې ده، چې طالبان په دا ډول ښکاره هڅو سره غواړي د افغانستان د ښځو، ځوانانو، مدني فعالانو او په ټوله کې د افغان ولس غږ خاموشه کړي.

دغه شورا زیاتوي: «طالبان د اطلاع رسونې دروازو په تړلو سره غواړي چې خپل جنایتونه پټ کړي او ځوان نسل له زده کړو او پرمختګ څخه محروم کړي. دغه چاره د خلکو له یووالي د هغوی د ډار ښکارندويي کوي.»

دغه شورا له افغان ولس، نړۍوالې ټولنې او د بشري حقونو له مدافع سازمانونو غواړي، چې په دې برخه کې پرېکنده دریځ خپل کړي او انټرنېټ ته د افغان ولس له لاسرسي ملاتړ وکړي او همداراز یې زیاته کړې: «د دغه جنایت پر وړاندې چوپتیا، له طالبانو سره د هم لاسي په معنا ده.»

دغو غوښتونکو ویلي، چې دا اقدام به نه یوازې د اړیکو بېرته ټینګښت ته لاره هواره کړي، بلکې د نړۍوالې ټولنې د همدردۍ او ملاتړ څرګندونه به هم وي.

دوی د یوه ګډ غوښتنلیک (پټیشن) له لارې پر خلکو غږ کړی، چې په دې پروسه کې برخه واخلي او د لاسلیک او شریکولو له لارې خپل ملاتړ څرګند کړي. د هغوی په وینا، د میلیونونو وګړو د اړیکو، معلوماتو او هیلو ساتل د ټولو ګډ مسوولیت دی.

دوی په ځانګړي ډول له اېلان ماسک او د سپېس‌اېکس د بورډ له غړو غوښتنه کړې، چې د سټارلېنک سپوږمکیز انټرنېټ افغانانو ته فعال کړي.

کارپوهان وايي، د طالبانو له لوري د انټرنېټ د بشپړ بندیز په وړاندې یوازینی عملي حل د سپېس‌اېکس سټارلېنک سیستم دی. دغه ټېکنالوژي د ځمکني کېبل له محدودیتونو خوندي ده او کولای شي افغانانو ته د اړیکو بېرته ټینګښت ته زمینه برابره کړي.

د سټارلېنک پلي کېدل به د افغانستان د ډیجیټلي واټن د کمولو ترڅنګ د زده‌کړو، روغتیايي خدمتونو، سوداګرۍ او بشري مرستو د بېرته عادي کېدو په برخه کې حیاتي رول ولوبوي.

په غوښتنه کې ټینګار شوی، چې په اوسني وضعیت کې ‌د افغانانو پرېښودل به د بشري ناورین ژورېدو لامل وګرځي. د سټارلېنک فعالول به افغانانو ته بېرته د نړۍ سره د خبرو، زده‌کړې او اړیکو دروازې پرانیزي او هغوی ته به د هیلو یو نوی باب رامنځته کړي.

دغه مرکز څرګنده کړې، چې د انټرنېټي خدمتونو له پرې کېدو وروسته د افغانستان د ۲۰ ولایتونو له خبریالانو سره د دوی اړیکې پرې شوې دي او د هغو سیمو د حالاتو په اړه کره معلومات ترلاسه کول ورته ډېر ګران شوي دي.

په اعلامیه کې راغلي: «طالبان غواړي د انټرنېټ په قصدي ډول بندولو سره د مخالفتونو غږونه خاموشه کړي او میلیونونه افغانان یې له نړۍ څخه منزوي کړي دي. دا وضعیت د افغانستان د رسنیز انځور نړول او د شفافیت مخنیوی دی.»

یاد مرکز خبرداری ورکړی، چې انټرنېټي بندیز د کورنیو رسنیو انلاین خپرونې درولې دي او له هېواده بهر مېشتې افغان رسنۍ هم له خپلو سرچینو سره د اړیکو په ټینګښت کې له جدي خنډونو سره مخ شوې دي.

دغه بنسټ پر نړۍوالې ټولنې، په ځانګړي ډول د بیان او رسنیو د ازادۍ ملاتړو هېوادونو او سازمانونو غږ کړی، چې معلوماتو ته د افغانانو د لاسرسي حق خوندي کولو لپاره ژر تر ژره عملي اقدامات وکړي.

په اعلامیه کې ټینګار شوی: «دا پراخ سانسور یوازې اطلاعاتو ته د لاسرسي محدودیت نه دی، بلکې د اساسي ازادیو پر وړاندې مستقیم برید دی. د انټرنېټ بندېدل د بیان ازادي، د مطبوعاتو ازادي او د معلوماتو د لاسرسي حق له منځه وړي او د افغانستان د روان بشري کړکېچ د لا ژورېدو لامل ګرځي.»

سمیع سادات په افغانستان کې د انټرنېټ په پرې کېدو سره ټولې هغه چارې چې له انټرنېټ سره تړلې وې، اوس په ټپه درېدلي او په وینا یې تر دې وروسته به «فشار او استبداد بې‌حساب او بې‌محاسبې دوام ومومي.»

هغه زیاتوي: «موږ باید د طالبانو رژیم د تل لپاره نسکور کړو. څوک چې لا هم احمقانه فکر کوي چې طالبان اصلاح کېدای شي، زموږ د ملت دوښمن دی لکه څرنګه چې طالبان دي.»

سمیع سادات له نورو هېوادونو هم غواړي، چې له طالبانو سره خپلې اړیکې پرې کړي او په وینا یې، «طالبان خالص شر دي.»