د افغانستان لپاره د ملګرو ملتونو د بشري حقونو ځانګړي راپور ورکوونکي ریچارډ بېنېټ ویلي، ایران په روان زېږدیز کال کې تر دې مهاله ۱۰۰۰ کسان اعدام کړي چې لږترلږه ۵۸ یې افغانان دي.
نوموړي پر اېکس پاڼه لیکلي، د ملګرو ملتونو د بشري حقونو کارپوهانو دغه وضعیت د ژوند له حق څخه ښکاره سرغړونه بللې او د اعدامونو سملاسي ځنډولو غوښتنه یې کړې ده.
ریچارډ بېنېټ د کارپوهانو له خولې لیکلي، چې د اعدامونو شمېرې خورا حیرانوونکې او خواشینوونکې دي؛ ایران په دې کار سره د انساني ژوند د ارزښت له ټولو منل شویو معیارونو څخه سرغړونه کوي.
بېنېټ زیاته کړې ده، چې ایران په وروستیو اونیو کې په منځنۍ کچه هره ورځ نهه کسان په دار ځړولي دي.
د ایران د بشري حقونو سازمان هم تر دې وړاندې ویلي و، چې په تېرو نهو میاشتو کې په ایران کې له زرو ډېر کسان اعدام شوي دي.
د ایران د بشري حقونو سازمان (د تلې په لومړۍ نېټه) په یوه راپور کې لیکلي و، چې د ایران حکومت د سیاسي موخو او په ټولنه کې د وېرې خپرولو لپاره له اعدامونو کار اخلي.
یاد سازمان دارنګه د بشري حقونو شورا له حقیقت موندنې کمیټې وغوښتل، چې دغه اعدامونه د «بشریت ضد جنایت» په توګه وڅېړي.
هغه په خپلو خبرو کې همداراز یادونه وکړه، د امیر امیري خوشې کېدل چې د بندیانو په چارو کې د ولسمشر ټرمپ د ځانګړي استازي د سفر په پایله کې ترسره شو، د یوې ځانګړې اجنډا برخه وه.
د هغه په وینا، د واشنګټن او طالبانو ترمنځ وروستۍ اړیکې یوازې پر موضوعاتو لکه د یرغمل شویو امریکایانو او پر نورو بندیانو متمرکز دي.
سمپل زیاته کړه: «امریکایي چارواکو څو ځله څرګنده کړې چې له طالبانو سره د اړیکو څرنګوالی به یوازې هغه وخت معلوم شي، چې د یرغمل شویو امریکایانو موضوع بشپړه حل او فصل شي.» هغه ټینګار وکړ، لا هم څرګنده نه ده چې راتلونکي کې به امریکا له طالبانو سره د تعامل کومه بڼه غوره کړي.
د اروپایي ټولنې دغه پخواني استازي طالبان د هغو هېوادونو او ډلو په کتار کې یاد کړل، چې د «یرغمل نیولو» په تګلاره کې شهرت لري. نوموړي د روسیې، شمالي کوریا، ایران او وینزویلا یادونه وکړه او ویې ویل: «امریکا له داسې هېوادونو او ډلو سره چې د یرغمل نیولو له لارې فشار راوړي، د نږدې اړیکو تمه نه لري.»
د راپورونو له مخې، لږ تر لږه درې امریکایي وګړي لا هم د طالبانو په بند کې دي. دواړو لوریو تراوسه د دغو بندیانو په اړه کوم څرګند او رسمي معلومات نه دي وړاندې کړي.