سرچینې: طالبانو د ملا یعقوب مجاهد په امر له پاکستاني ځواکونو سره جګړه پیل کړې

طالبانو ویلي، دغه بریدونه په ننګرهار او کونړ ولایتونو کې ډیورنډ فرضي کرښې ته څېرمه اوس هم داوام لري، خو د مرګ ژوبلې په اړه یې څه نه دي ویلي.

څو شیبې مخکې یو شمېر سرچینو افغانستان انټرنشنل – پښتو ته ویلي چې د کونړ په ناړۍ او د پکتیا د ځاځي اریوب تر څنګ په ډنډې پټان ولسوالۍ کې د ډیورنډ فرضي کرښې اوږدو کې د طالبانو او پاکستاني ځواکونو ترمنځ شدیده جګړه روانه ده.

د یوه هندي خبریال د پوښتنې په ځواب کې چې ایا متقي د دیوبند مدرسې څخه د لېدلو پرمهال د نجونو د زده کړو په اړه وغږید؟ ارشد مدني ځواک ورکړ، چې د دې موضوع په اړه هېڅ بحث نه دی شوی.

مولانا ارشد مدني وویل:« دوی په دې اړه هېڅ خبرې نه دي کړي، که یې پوښتنه کړې وای، موږ به ورته ویلي وای. که تاسو دا موضوع راپورته کړې وای، موږ به پرې خبرې کړې وای.»

پر همدغه مهال هندي خبریال له ارشد مدني څخه د خپلو پوښتونو په دوام د جعمې په ورځ د متقي په خبري غونډه کې ښځینه خبریالانو ته د ګډون اجازې نه ورکولو ته په اشاره پوښتنه وکړه، ایا په افغانستان کې د ښځو پر وړاندې د طالبانو له چلند سره موافق یاست؟

مدني وویل، دا یوازې “پروپاګند” دی او په هغه غونډه کې د ښځینه خبریالانو نه شتون یوازې یو “تصادف” و.

دا‌ په داسې حال کې ده، چې طالبانو د بهرنیو چارو وزیر امیرخان متقي په ډیلي کې د یوه خبري کنفرانس پرمهال ښځینه خبریالانو ته د ګډون اجازه ورنکړه او د طالبانو دا چلند د هند د سیاستوالو، د پارلمان د غړو او خبریالانو د سخت غبرګون سره مخ شوه.

د ښځینه خبریالانو ګډون ته د اجازې نه ورکولو غبرګونونو ته د هند د بهررنیو چارو وزات ویلي، ډیلي د دې خبري غونډې د تنظیم په اړه هېڅ رول نه درلود، خو طالبانو تر اوسه په دې اړه رسمي څرکندونې نه دي کړي.

همدا راز د هند ګانګرس ګوند ددې پېښې په غبرګون کې د هند له لومړي وزیر مودي څخه غوښتي چې تېروتنه ومني او بښنه دې وغواړي.

متقي نن د شنبې په ورځ هند ته د خپل شپږ ورځنې سفر پرمهال د دیوبند مدرسې څخه لېدنه وکړه او د یادې مدرسې مشر ویلي، چې متقي د خپلې “علمي مور” لېدلو ته ورغلی و.

نوموړي زیاته کړه:«موږ له افغانستان سره علمي او تعلیمي اړیکې لرو. هغه دلته راغلی، څو له خپلې علمي مور څخه لېدنه وکړي او له موږ سره خبرې وکړي.»

اسدالدین اویسي د شنبې په ورځ (د تلې ۱۹مه) د رسنیو سره د خبرو پر مهال د دغه هېواد له حکومت څخه غوښتنه وکړه، چې له طالبانو سره دې «بشپړې ډېپلوماټیکې اړیکې» ټینګې کړي، ځکه افغانستان د هند لپاره یو ستراتیژیک او مهم هېواد دی.

نوموړي وویل:«طالبان د هند لپاره یو ستراتیژیکه سیمه ده. که د چابهار بندر چارې فعاله شي موږ کولی شو په افغانستان کې پرمختايي کارونه وکړو.»

هغه زیاته کړه، چې په افغانستان کې د هند حضور اړین دی.

نوموړي دا څرکندونې پر داسې مهال کړي، چې د طالبانو د بهرنیو چارو وزیر تېره ورځ په ډیلي کې د دغه هېواد د بهرنیو چارو وزیر سره او نن د دیوبند مدرسې له استادانو او زده کوونکو سره کتلي دي.

سرچینې وايي، د کندهار د محکمې قاضیان پر افغانستان د طالبانو د واکمنېدو د څلورمې کلیزې په مناسبت د هبت الله په ځانګړې فرمان کې د بندیانو د خوشې کولو او د بند مودې کمېدو له نوملړ څخه د مستحقو کسانو نومونه لرې کوي.

دغه سرچینې ادعا کوي چې قاضیان د مستحقو کسانو پر ځای په نوملړ کې د هغو کسانو نوم اضافه کوي، چې طالبانو سره اړیکې ولري او یا یې هم له وړاندې قاضیانو ته پیسې ورکړي وي.

د کندهار یوه اوسېدونکي د نوم نه اخېستلو په شرط افغانستان انټرنشنل ته وویل:«زما ورور په یوې جنايي قضیه کې د تېر یو کال راهیسې بندې دی، د هغه د بند موده تر راتلوونکو څو میاشتو پای ته رسیږي او هغه مستحق دی، چې د هبت الله په فرمان کې ځای شي، خو قاضیانو د هغه نوم له لېست څخه لرې کړی دی او قاضیانو ته نږدې کسان د هغه د نوم شاملولو لپاره پیسې غواړي.»

پر همدغه مهال په کندهار کې د طالبانو د محکمې یو کارکوونکي د نوم نه ښودلو په شرط وویل، چې د هبت الله له خوا د بندیانو د خوشې کېدو او د بند مودي کمېدو فرمان تر اوسه کندهار کې ځکه نه دی عملي شوی، چې په فرمان کې د یو شمېر هغو کسانو نومونه شامل شوي، چې له قاضیانو او یا هم لوړ پوړو طالبانو سره ښې اړیکې لري.

دغه طالب سرچینې افغانستان انټرنشنل ته وویل:«فرمان کې تر ډېره هغه بندیان شامل دي، چې د بند موده یې کمه پاتې وي او یا هم ډېره درنه دوسیه ونه لري، خو اوس ځینو کسانو د خپلو شخصي اړیکو له امله په دغه فرمان کې د غیر مستحقو کسانو نومونه شامل کړي دي، نو ځکه تر اوسه په کندهار کې د بندیانو د خوشې کېدو مسله همداسې پاتې ده.»

پر همدغه مهال د هلمند ولایت څخه هم ځینو سرچینو افغانستان انټرنشنل ته ویلي، چې د هبت الله په فرمان کې تر ډېره هغه کسان له زندانه خوشې او د یو شمېر د بند موده کمه شوه، چې له قاضیانو او نورو طالب چارواکو سره یې اړیکي لرلي.

د لښکرګاه ښار یو اوسیدونکي د نوم نه ښودلو په شرط وویل:« زما ورور د قرض په یو قضیه کې بندې دی. دوه کاله او شپږ میاشتې قید ورکول شوی. اوس یې څلور میاشتې قید پاتې دی، ما محکمې ته عریضه وکړه هغوی ویل خوشې کوو يي، خو زما ورور خوشې نه شو، خو ډېر کسان د قاضیانو او د محبس د مدیر په خوښه خوشې شول.»

دا په داسې حال کې ده، چې په وروستیو څو ورځو کې په هرات، فراه، هلمند او ځینو نورو ولایتونو کې د هبت الله د ځانګړي فرمان له مخې لسګونه کسان له زندانه خوشې او د ځینو کسانو د بند موده کمه شوې ده.

د طالبانو د بهرنی چارو وزیر امیرخان متقي هند ته د خپل سفر په ترڅ کې نن د دیوبند مدرسې څخه لېدنه وکړه، نوموړي له رسنیو سره د خبرو پرمهال په یاده مدرسه کې د هغه د تود هرکلي څخه مننه وکړه او هیله یې څرګنده کړه، چې د هند او طالبانو ترمنځ اړیکې نورې هم پراخې شي.

امیرخان متقي زیاته کړه:«د دیوبند استادانو او زده کوونکو چې کوم هرکلۍ وکړ، ډېره مننه ترې کوم. خدای دې وکړي، چې زموږ او د هند ترمنځ اړیکې نورې هم پراخې شي.»

همدارنګه نوموړي د ډیلي او کابل ترمنځ د اړیکو پراخېدو په اړه وویل، تمه لري چې طالبان نوې ډیلي ته نوي ډېپلوماټان ولېږي.

متقي زیاته کړه:«په ډیلي کې چې موږ کوم مجلسونه وکړل، له هغه نه څرګندیږي، چې راتلونکی مو روښانه دی او هیله ده، چې زموږ تګ راتګ زیات شي. کابل کې به هم ستاسو سفارتي چارې پراخي شي، ډیلي کې به هم زموږ د سفارت چارې پراخي شي او زه ډیلي ته نوي ډېپلوماټان لېږم. اړیکې مو ډېري ښې دي او هیله لرم راتلونکې کې مو اړیکې تردې هم ښې شي.»

د طالبانو د بهرنیو چارو وزیر تېره ورځ په ډیلي کې د هند د بهرنیو چارو وزیر سره هم لیدلي او دواړو لوریو د سفارتي چارو د پراخیدو، سوداګرۍ او بېلابېلو برخو کې د ګډو همکاریو د پراخېدو په اړه بحثونه کړي.