طالبان په ننګرهار کې راستنو شويو کډوالو ته د سرپناه جوړولو لپاره ځمکې وېشي

د پاکستان د بهرنیو چارو وزارت د دوشنبې په ورځ په یوه رسمي اعلامیه کې وویل، چې پاکستان د یو سوله‌ییز، باثباته، دوست، ټولشموله، او بډایه افغانستان هیله لري.

یاد وزارت وویل، « پاکستان تمه لري چې د طالبانو رژیم په مسوولانه توګه عمل وکړي، خپلې ژمنې پوره کړي، او د ترهګرۍ د له منځه وړلو په ګډ هدف کې مثبت رول ولوبوي».
د پاکستان د بهرنیو چارو وزارت په خپله اعلامیه کې د لومړي ځل لپاره د طالبانو ادارې د افغان لنډمهالي حکومت پرځای د افغان طالبانو رژیم اصطلاح وکاروله او ویې ویل، چې هیله لري یوه ورځ افغانان ازاد او د یوه ریښتیني استازي حکومت تر واک لاندې راشي.

د پاکستان رسمي سرچینو ایکسپریس ټریبیون ته ویلي چې دا بدلون د پاکستان د ښې محاسبه شوې تګلارې برخه ده، چې د اوسني وضعیت انعکاس دی.

طالبانو ددې اعلامیې په غبرګون کې په پاکستان کې د تحریک لبیک پر اعتراضي ناستې د پاکستاني ځواکونو عملیات زور زیاتی وباله او له اسلام اباد نه یې وغوښتل چې له خپلو خلکو سره د خبرو او مفاهمې لاره غوره کړي

د پاکستان او طالبانو اړیکې له څو کلونو راهیسې لوړې او ژوې لري او ددې اړیکو د ترینګلتیا یو ستر لامل د طالبانو تر کنټرول لاندې سیمو کې د ټي ټي پي فعالیتونه دي، چې طالبان یې ردوي.

د شنبې په شپه د پاکستان د هوايي بریدونو په غبرګون کې دطالبانو د ځواکونو ځوابي بریدونو اسلام اباد دې ته هڅولی، چې د یادې ډلې په اړه په خپله پالیسي کې تغییر راولي، خو تر اوسه دا لا روښانه نه ده، چې دغه پالیسي تاکتیکي عمل دی او که اسلام اباد نور له طالبانو نهیلی شوی دی.

پاکستان له اوږدو کلونو راهیسې د طالبانو په ملاتړ تورن دی او ګڼ افغان سیاستوال لا هم د پالیسۍ دغه تغییر ته د شک په سترګه ګوري.

خو ظاهرا د پاکستان او طالبانو اړیکې تر ټولو په ځوړ حالت کې دي او ښيي چې ددې اړیکو بیا رغېدل ښايي په لنډ وخت کې شوني نه وي.

په چین کې د طالبانو سفیر بلال کریمي نن د سې شنبې په ورځ، د تلې ۲۲مه په خپل اېکس کې ولیکل چې د پاکستان د پوځ مشران «خپل ولس یرغمل کړی او پاکستان یې د داعش، مخدره توکو او نورو خطرناکو لوبو لپاره د لوبې ډګر ګرځولی دی.»

خو هغه له څو ساعتونو وروسته له وضاحت پرته خپل یادښت لرې کړی دی.

د یاد کمېسیون د دوشنبې د ورځې په راپور کې راغلي، چې د اسلام‌کلا، ورېښمو لار، تورخم او سپین‌بولدک له لارو ټولې ۷۸۰ کورنۍ هېواد ته بېرته راستنې شوي، چې د غړو شمېر یې نږدې ۴۴۰۰تنه ښودل شوی دی.

راپور زیاتوي، چې یادو کډوالو ته د بیړنیو مرستو ترڅنګ نغدې پیسې، د لېږد لګښت او د لنډمهاله استوګنې اسانتیاوې برابرې شوې دي.

د راپور له مخې، یوازې د کندهار له لارې له درې نیم سوه ډېرو کورنیو ته د لېږد لپاره ۲،۸میلیونه افغانۍ ورکړل شوې دي.

د نیمروز ولایت د ورېښمو د لارې د کډوالو لپاره هم روغتیايي خدمتونه برابر شوي.

په راپور کې ویل شوي چې د تورخم له لارې ستانه شوي افغانان د ننګرهار، کونړ، لغمان او کابل بېلابېلو سیمو ته لېږدول شوي او له ۱۷۸ کورنیو سره له یو نیم میلیونه افغانیو زیاته مرسته شوې ده.

ځینو افغان سوداګرو نن سې شنبه، د تلې ۲۲مه وویل، چې په کراچۍ بندر کې د افغان سوداګرو د سوداګریزو توکو سلګونو کانټینرو د بارېدو مخنیوی شوی دی.

د سوداګرو په وینا، پاکستاني چارواکو ورته ویلي، چې د تورخم او سپین بولدک لارې تر نامعلوم وخته پورې تړلې دی.

په کراچۍ کې یو افغان سوداګر وویل:«یوازې په کراچۍ بندر کې د افغان سوداګر شاوخوا ۸۰۰ کانټینر ولاړ دي او که همداسې ولاړ پاتې شي نو پر هغو جریمه او مالیه راځي نو افغان سوداګرو ته د ورځې میلیونونه ډالر زیان رسیږي.»

د رارسېدلو معلوماتو له مخې، له تېرو درېو ورځو راهسې یوازې په تورخم او سپین بولدک کې د افغان سوداګرو شاوخوا ۲۰۰۰ کانټینر ولاړ دي.

د سوداګرو اندېښنې دا دي، چې په دې کانټینرو کې له مېوې څخه نیولې تر سبزي پورې هرڅه بار دي او دا احتمال شته، چې د ورځو په تېرېدو سره دا هر څه له منځه لاړ شي.

افغان سوداګر د پاکستاني چارواکو داسې غږونه هم له افغانستان انټرنشنل سره شریک کړل، چې دا روښانه کوي، چې په کراچۍ کې د دوی سوداګریز توکو د بیا بارېدو امر به ډېر وخت ونیسي او ټولو ټرانسپورټي کمپنیو ته امر شوی، چې د هېڅ افغان سوداګر کانټیر بار نه کړي.

افغان سوداګرو د طالبانو او پاکستان له حکومتونو وغوښتل، چې سیاست دې له سوداګرۍ جدا وساتي او د سوداګریرۍ مخنیوی دې نه کوي.

د یادونې وړ ده، چې د طالبانو او پاکستان ترمنځ تر نښتو وروسته نن درېیمه ورځ هم د تورخم، سپین بولدک، غلام خان، انګور اډې او خرلاڅي لارې بندې دي.

د راپور له مخې؛ د دغه افغان کډوالو درېیمه برخه په خراسان رضوي ولایت کې اوسېدل. په راپور کې راغلي، چې دغه شمېر د بيرجند، بوشهر او نيشاپور ښارونو له نفوس سره برابر دی او د دغه کډوالو اېستلو ښې پایلې لرلې.

د ایران د بهرنيو چارو وزارت د شمال ختيځ استازي احمد معصومي‌فر وایي، د ۱۴۰۴لمریز کال په چنګاښ میاشت کې د افغان کډوالو اېستلو بهیر ځکه ګړندی شو چې د بې‌اسناده کډوالو اېستلو لپاره د دغه کال (د چنګاښ میاشتې ۱۵مه نېټه) ټاکل شوې وه؛ خو هغوی افغانستان ته د تګ نیت نه لاره. احمد معصومي‌فر زياته کړه، ۳۷زره بې‌اسناده افغان کډوال د چنګاښ میاشتې په ۴مه نېټه د دوغارون له لارې افغانستان ته اېستل شوي دي.

اېرنا لیکلي، چې له افغان کډوالو سره پر ناوړه او تاوتریخوالي ډک چلند هم سترګې نه‌شي پټېدای. راپور کاږي، چې دغه ناوړه چلند د ایران څو لسيزو مېلمه پالنې ته زیان ورساوه او د افغانانو له اېستلو سره په اقتصادي برخه کې د ایران کاري او مسلکي ظرفیت محدود شوی دی.

راپور زیاتوي، چې له ایران نه د افغان کډوالو اېستل د ملت غوښتنه وه او حکومت د ملت غوښتنه عملي کړه؛ خو په رسنیو کې داسې راپورونه هم خپاره شول، چې ملت په دې کار سخت ناراضه دی او د دغه کار پړه یې پر حکومت وراچوله.

د اېرنا په راپور کې راغلي، چې افغان کډوالو ته مخکې خبر ورکړل شوی و؛ خو افغان کډوالو رسنیو ته ویلي، چې دوی ته هیڅ ډول خبر نه و ورکړل شوی، ان دا چې د ایران حکومت پاسپورټ لرونکي افغانان هم له دغه هېواده په جبري توګه و اېستل.