د پاکستان تر بریدونو وروسته افغانانو غبرګونونه ښودلي او د ملي حاکمیت د دفاع غوښتنه کوي
پر افغانستان په ځانګړي ډول په کابل او کندهار د پاکستان له هوایي بریدونو وروسته، عامو افغانانو سخت غبرګون ښودلی او دا بریدونه یې د هېواد د ملي حاکمیت ښکاره نقض بللی دی. عام خلک د جګړې سیمو ته د طالبانو د ملاتړ لپاره ورغلي او په ټولنیزو رسنیو کې یې هم د هڅونې لیکنې کړې دي.
پر افغانستان د پاکستان تر بریدونو وروسته یو شمېر افغانانو په ټولنیزو رسنیو کې دغه بریدونه غندلي او د نړی پر چپ پاته کېدو یې اندېښنه ښودلې.
په سپین بولدک ولسوالۍ کې د پاکستان تر هوایي بریدونو او د دواړو لوریو ترمنځ د جګړې له پیل سره سم، په سلګونه عام خلک بولدک ته تللي او هلته یې د طالبانو د ملاتړ او هڅونې انځورونه اخیستي دي.
د کندهار یوه اوسېدونکي ذبیح الله لیکلي: «موږ له جګړو ستړي یو. خو کله چې یو بهرنی هېواد زموږ پر خاوره برید کوي دا د زغملو نه ده. مونږ په داسي حالت کې له دفاع کوونکو طالب سرتېرو سره ولاړ یو.»
ډېرو نورو بیا د جګړې پر مهال د طالبانو انځورونه خپاره کړي او د پاکستاني سرتېرو ماتې ته په اشارې یې طالبان د پاکستان پر وړاندې بریالي بللي دي.
د بشیر احمد صالح په نوم یوه بل افغان پر خپلې فېسبوک پاڼې لیکلي: «د پنجابک پر وړاندې د عوامو سرښندنه او مبارزه د ستايلو ده.طالبانو ته په کار ده چي د جګړې له حل وروسته خپل همدا عوام په غېږه کي ونيسي.»
سمېع غیرتمل هم دې جګړې ته په اشارې لیکلي: «سر مو خلاص وي، د پاکستان ملا، تجار، عسکر او عام خلک د افغانستان وینه زبېښي.هېڅ وخت هغوی زموږ په ګټه نه دي.»
د ځوان فیضي په نوم یوه بل کس پر فېسبوک له بهرمېشتو افغانانو غوښتي: «د غږ مسوولیت ستاسو دی، پر وطن یرغل دی. معاملګر ګاونډی عام افغانان وژني، په هر رقم چې وي د وطن په ننګ به غږ پورته ساتئ.»
د لېمې په نوم یوې مېرمنې پر فېسبوک لیکلي: «زموږ ملي حاکمیت تر پوښتنې لاندې راغلی. د پاکستان لهخوا دا ډول بریدونه د نړۍوالو اصولو خلاف دي، خو تر ټولو بده دا ده چې غږ نه اورېدل کېږي.»
لیکوال او سیاسي شنوونکي مجید قرار پر خپلې اېکس پاڼې لیکلي، چې د وطن په ګټه ویوونکي او لیکونکي طالب پلوه معرفي کېږي.
هغه لیکلي: «افغانان یې داسې حالت ته راوستي چې نن هر ځای د پاکستان د وحشت خلاف لاریون وکړې، د طالب ملاتړی به معرفي کېږې او د طالب ملاتړ جرم دی. هغه میلیونونه افغانان چې له طالبه را تښتېدلي، نن د خپلو خلکو درد نشي بیانولای.»
د افغانستان د تېر جمهوري نظام د ملي امنیت شورا ویاند رحمت الله اندړ پر کندهار د پاکستان جېټ الوتکو برید ته په اشارې لیکلي: «موږ خپل زور په خپل لاس اوبه کړ، ځکه اوس د پاکستان بمبار ته تش لاس پاتې یو.»
ډېرو افغانانو د پاکستان بریدونه غندلي او د غبرګونونه یې ښودلي دي.
خلک له ملګرو ملتونو، اسلامي هېوادونو او نړۍوالې ټولنې غواړي، چې د پاکستان دغه عمل وغندي او د افغانستان د خاورې درناوی وکړي.
د ماشومانو د ملاتړ لپاره د ملګرو ملتونو صندوق (یونېسف) خبرداری ورکړی، چې د افغانستان په زلزلهځپلو سیمو کې له ۲۱۲زرو څخه ډېر ماشومان د «حاد نس ناستي» او نورو وژونکو او همداراز د اوبو له لارې د خپرېدونکو ناروغیو له جدي ګواښ سره مخ دي.
د افغانستان لپاره د یونېسف استازي تاجالدین اویوواله ویلي، زلزلې نه یوازې د خلکو ژوند او کورونه ویجاړ کړي، بلکې اوس د ناروغیو له لارې د لا زیاتو مرګونو ګواښ یې هم رامنځته کړی دی.
د ده په وینا، ماشومان په ګڼه ګوڼه کې په خیمو او لنډمهالو استوګنځایونو کې ژوند کوي، چې نه تشنابونه لري او نه پاکې اوبه. هغه وویل: «دا د روغتیایي ناورین لپاره یو بشپړ توپان دی.»
د روغتیا د نړۍوال سازمان په وینا، د «حاد نسناستي» ناروغي د ماشومانو د مړینې له درېیو مخکښو علتونو څخه ده، چې هر کال له ۴لکه ډېر ماشومان تر پنځو کلونو کم عمره د همدې ناروغۍ له امله مري.
د دغه سازمان د معلوماتو له مخې، د پاکو اوبو، د پاکوالي مناسب سیستم او د لاسونو د مینځلو امکاناتو نشتوالی د دغې ناروغۍ د خپرېدو اصلي لاملونه دي.
یونېسف وايي، د زلزلې له امله ۱۳۲د اوبو سرچینې ویجاړې شوي او زرګونه کورنۍ له پاکو اوبو او د لاس مینځلو له وسایلو بېبرخې شوې دي. له څلور تر پنځو کلیو اوس د تشنابونو له منځه تلو وروسته له خلاصې فضا څخه د حاجت لپاره کار اخلي. ډېرې کورنۍ له صابون او نورو لومړنیو حفظالصحې وسایلو هم بېوسه شوې دي، چې دا وضعیت د ناروغیو د خپرېدو زمینه برابروي.
د یونېسف له ۲۱.۶ میلیونه ډالرو بېړني غوښتنلیک څخه تر اوسه یوازې نیم تمویل ترلاسه شوی او دغه اداره له نړۍوالو تمویل کوونکو غوښتنه کوي، چې مرستې زیاتې کړي.
د دې خلکو په وینا، که څه هم د ورځې په جریان کې د اوربند خبر ورکړل شو؛ خو پاکستاني ځواکونو د کابل او کندهار په بېلابېلو سیمو کې هوایي بریدونه تر سره کړل او زیات شمېر ملکي کسانو ته یې مرګ ژوبله واړوله.
د سپین بولدک د وېش سیمې یوه اوسېدونکي سید احمد له افغانستان انټرنشنل-پښتو سره په خبرو کې ویلي: «موږ خپلو کورونو ته ستنېدلای نه شو. پاکستانۍ الوتکې لا هم زموږ د کورونو په شاوخوا کې کرځي او وېره شته چې بمبار وکړي، ماشومان، ښځې او زاړه کسان ټول په خطر کې دي. موږ نشو کولای پر پاکستان باور وکړو، ځکه کله چې جګړه د طالبانو او هغوی تر منځ رامنځته کېږي، دوی د ملکي خلکو کورونه په نښه کوي.»
د سیمې د خلکو په وینا، د جګړې له پیل څخه تر دې دمه ګڼ شمېر کورنۍ خپل کورونه پرېښي او په بل ځای کې هغه کلیو کې مېشت شوي، چې د تخته پل ولسوالۍ خوا ته پرتې دي.
دوی وايي، د جګړې ډزو او هاوانونو له امله ماشومانو او ښځو ته جدي زیان رسېدلی او ډېری کورونه په بشپړ یا جزوي ډول ویجاړ شوي دي.
یوه بل اوسېدونکي ویلي: «د پاکستاني ځواکونو هاوانونه زموږ د کورونو او سیمو پر سر اوروي. ماشومان ټپي شوي، ځینې خلک وژل شوي او موږ له وېرې خپلو کورونو ته نه ستنېږو. هر کله چې جګړه او نښتې پېښېږي، ملکي وګړي په سختو شرایطو کې پاتې کېږي، زموږ کورونه د دوی د بریدونو اصلي هدف ګرځېدلي دي.»
د سیمې ځینې وګړي وايي، که څه هم اوربند اعلان شوی، خو دا یوازې د وخت لپاره دی ځکه د پاکستاني ځواکونو پر هوايي بریدونو لا هم باور نشته او هر کله چې جګړه پیل شي، ملکي وګړي یې قرباني کېږي.
د دې خلکو په وینا، دوی نه غواړي خپلو کورونو ته ستانه شي، تر څو د ماشومانو او ښځو ژوند خوندي پاتې شي.
دوی وايي، دغه کورنۍ د جګړې له وېرې د خپل ځای پر ځای پاتې کېدو هڅه کوي، خو د خوراکي توکو، درملو او بېړنیو اړتیاوو له کمښت سره مخ دي.
د سیمې د خلکو خبرې څرګندوي، چې د پاکستان د تېري او هوايي بریدونو دوام د خلکو پر رواني وضعیت جدي اغېزې کړي او هغوی د خپلو کورونو د خوندیتوب لپاره خوندي ځایونو ته کډه شوي دي.
