د طالبانو او پاکستان کړکېچ؛ تېرو څلورو کلونو کې یې پر ډیورنډ کرښه له ۱۵۰ ډېرې نښتې شوې دي

له دغه نښتو وروسته ګڼ افغانان له دندو اېستل شوي او ځینو کورنیو ته د کورونو تشولو خبرداری هم ورکړل شوی دی.

د صفي الله په نوم په پاکستان کې مېشت یو افغان وايي، په یوه رسټورانټ کې یې کار کاوه؛ خو تازه د رسټورانټ څښتن ورته ویلي، چې نور دې کار ته نه ورځي. نوموړی وايي، چې په دغه تنخوا یې یو څه ګوزاره کېده؛ خو اوس له جدي ستونزو سره مخامخ دی.

په ورته وخت کې د یوې پلازې مالک چې پاکستانی دی وايي، د مجبورۍ له مخې یې دوو افغان کورنیو ته له خپلې پلازې د وتلو ویلي دي. نوموړی چې نه غواړي نوم یې په راپور کې یاد شي وايي، پولیس ورته خبرداری ورکړی؛ که له ځنډ پرته ټول افغانان له خپلې پلازې ځواب نه کړي، نو قانوني چلند به ورسره وکړي.

په ورته وخت کې یوه بله افغانه کورنۍ چې تازه د کرایې له یوه کوره ځواب شوې وايي، چې د کورنۍ ټول غړي یې له ډول، ډول ستونزو سره مخامخ دي. د دغه کورنۍ مشره وږمه یوسفي وايي، د کور مالک ورته ویلي چې د روانې اکټوبر میاشتې تر پایه دې د ځان لپاره بل کور ولټوي.

هغه وایي:« د کور مالک وايي، چې زه نور نه‌شم کولای تاسو دلته وساتم. په ما فشارونه ډېر دي، چې افغانانو ته باید ځای ورنه کړم. د کور څښتن راته ځواب راکړی هیڅ نپوهېږو، چې څه وکړو او چېرته ولاړ شو؟»

دا لومړی ځل نه‌دی، چې په پاکستان او بیا په ځانګړې توګه په اسلام‌اباد کې د مېشتو افغانانو پر وړاندې دغه ډول اقدام کېږي؛ بلکې تر دې وړاندې هم په بېلابېلو سیمو کې له افغان کډوالو سره له تاوتریخالي ډک چلند په اړه خبرونه ورکړل شوي دي.

دا په داسې حال کې ده، چې تازه پاکستانۍ جیو نیوز ټلوېزیوني شبکې د‌ طالبانو او‌ پاکستان ترمنځ له وروستیو جګړو سره هم‌مهاله خبر ورکړی، چې په کویټه کې پولیسو د کډوالو ضد عملیاتو پر مهال ۷۵۲ افغانان نیولي دي. دغه رسنۍ وايي، په بلوچستان او نورو ایالتونو کې د افغان کډوالو د اېستلو دغه عملیات په چټکۍ پیل شوي.

د راپور له مخې؛ په تېرو ورځو کې د کویټې په هزاره ټاون سیمه کې د پاکستاني پولیسو او پوله ساتو ځواکونو له لوري دغه عملیاتو کې افغان کډوال په نښه شوي. د ځايي چارواکو د معلوماتو له مخې؛ نیول کېدونکي د پاکستان د نادرا یا وګړو ثبت ادارې له لوري راجسټر کېږي او بیا د چمن له لارې اېستل کېږي. که څه هم یاده لاره اوس د طالبانو د جګړو له کبله تړل شوې؛ خو تر خلاصونه پورې به یې دغه کسان په توقیف خونو کې ساتل کېږي.

د طالبانو د سترې محکمې له‌خوا په خپرې شوې خبرپاڼه کې راغلي، چې یادو کسانو ته د ۳۹ درو سربېره له شپږو میاشتو نیولې تر یوه کاله د بند سزا هم ورکړل شوې ده.

په خبرپاڼه کې راغلي، چې په لغمان ولایت کې د طالبانو د ابتدایه محکمې ریيس د دغه سزا د عملي کولو پر مهال د «قصاص، حدودو او تعزیراتو» پر فلسفې او د شريعت د پلي کولو پر ارزښت خبرې وکړې.

په تېرو څلورو کلونو کې طالبانو په عام محضر کې سلګونه کسان په درو وهلو او نورو بدني سزاوو محکوم کړي دي. درې ورځې وړاندې هم په یاد ولايت کې شپږ نور کسان د ورته تورونو له امله په درو وهل شوي وو.

که څه هم طالبان دغه کړنې د «اسلامي شريعت» د پلي کولو مهمه برخه بولي؛ خو نړۍوالې بشري ادارې يې د بشري حقونو او عادلانه محاکمو له اصولو سره په ټکر کې ګڼي او په وار، وار یې له طالبانو غوښتي، چې د ورته سزاوو له ورکولو ډډه وکړي.

د ملګرو ملتونو د معلوماتو له مخې؛ په نړۍواله کچه مېلیونونه خلک د یو وخت خوړو برابرولو وس نه‌لري، چې له کبله یې هغوی د خوړو د خوندیتوب او خوارځواکۍ له لوړ ګواښ سره مخامخ دي. دغه سازمان ویلي و، چې په ګڼو هېوادونو کې تر ۸۰ سلنه ډېر خلک چې له سختې بې‌وزلۍ سره مخ دي په کلیوالو سیمو کې ژوند کوي.

افغانستان هم یو له هغو هېوادونو دی، چې وګړي یې د خوراکي توکو د نه خوندیتوب له سختې ستونزې سره مخ دي. وړاندې د خوړو نړۍوالپروګرام ویلي و، چې په افغانستان کې څه باندې شل مېلیونه خلک کافي خواړه نه‌لري او د بېړنیو خوراکي توکو مرستو ته اړ دي.

د خوړو نړۍوال پروګرام اجرايوي مرستیال کارل سکاو څه موده مخکې ویلي و، چې په افغانستان کې په هرو لسو کورنیو کې نهه یې د دې وس نه‌لري ‌چې ځان ته خواړه پیدا کړي.

د کابل ښار ځینې اوسېدونکي وايي، چې د پخواني حکومت له ړنګېدو او د طالبانو له واکمنۍ راهیسې لسګونه زره کسان بې‌کاره شوي او او ورسره بې‌وزلي هم مخ په زياتېدو ده.

د کابل ښار دوو اوسېدونکو سمیع الله او فرشتې «مستعار نومونه» په دې اړه افغانستان انټرنشنل ته وویل:« په افغانستان کې بې‌وزلي ورځ تربلې مخ په پراخېدو ده، چې د مهارولو لپاره یې داسې رغنده اقدامات موږ نه ګورو او دغه حالت ځورونکی دی.»

دوی وایي:« د بې‌کارۍ کچه خورا لوړه ده، چې دې مسلې نیغ په نیغه د خلکو پر ژوند منفي اغېز کړی او خلک نه‌شي کولای چې د اړتیا وړ توکي وپېري.»

په افغانستان کې د بېلابېلو مرستندویه ادارو شمېرې ښيي، چې د بې‌وزلۍ او مرستو ته د اړتیا کچه خورا لوړه ده او په افغانستان کې د خلکو وضعیت مخ په خرابېدو دی. یادو ادارو په وار، وار په افغانستان کې د بشري وضعیت د سختېدو او د بې‌وزلۍ د زیاتېدو خبرداری ورکړی دی.

د ملګرو ملتونو سر منشي انتونیو ګوترېش تازه د خوړو نړۍوالې ورځې په مناسبت په یوه خپور کړي پیغام کې ویلي، چې لاهم په نړۍ کې ۶۷۳ مېلیونه کسان هره شپه وږي ویده کېږي.

نوموړي پر نړۍوالې ټولنې غږ کړی، چې د خوړو د خوندیتوب په برخه کې د خلکو لاسنیوی وکړي او په دې برخه کې شته وضعیت ته د پای ټکی کېږدي.

د راپور له مخې؛ په تېرو ورځو کې د کویټې په هزاره ټاون سیمه کې د پاکستاني پولیسو او پوله ساتو ځواکونو له لوري دغه عملیاتو کې افغان کډوال په نښه شوي. د ځايي چارواکو د معلوماتو له مخې؛ نیول کېدونکي د پاکستان د نادرا یا وګړو ثبت ادارې له لوري راجسټر کېږي او بیا د چمن له لارې اېستل کېږي. که څه هم یاده لاره اوس د طالبانو د جګړو له کبله تړل شوې؛ خو تر خلاصونه پورې به یې دغه کسان په توقیف خونو کې ساتل کېږي.

د کویټې مرستیال کمېشنر خبر ورکړی، چې تر اوسه یوازې د چمن له لارې ۱۷۵زره افغانان بېرته ستانه کړای شوي او هغه د دغه لړۍ د دوام خبره کړې. هم‌مهاله د پاکستان په نورو ښارونو کې هم افغان کډوالو ته د اېستلو خبرداری ورکړل شوی او اندېښنې دا دي، چې د طالبانو تر جګړو وروسته په پاکستان کې پر افغان کډوالو فشارونه لا زیات شوي دي.

د طالبانو له دویم ځل واکمنۍ وروسته پاکستان ته تللو افغان کډوالو اندېښنه څرګنده کړې، که دوی هېواد ته واستول شي؛ نو پر افغانستان د حاکمې ډلې له لوري به مرګوني ګواښونو سره مخ شي. هغوی وایي، د طالبانو د ناسمو سیاستونو او د غچ اخیستنې تګلارو له امله زیانمن دي او د پاکستان حکومت یې باید له اېستلو ډډه وکړي.

د بشري حقونو سازمانونو په ګډون یو شمېر هېوادونو هم له پاکستان نه غوښتي، چې په جبري توګه د افغانانو له اېستنې ډډه وکړي؛ خو اسلام‌اباد پر دغه غوښتنو چوپتیا اختیار کړې.

د طالبانو د خبرپاڼې له مخې، د اروپايي ټولنې استازي د طالبانو ځینې اقدامات لکه د نشه‌يي توکو پر ضد مبارزه، امنیت او د بېرته‌ راستانه شویو کډوالو مدیریت د دې ډلې د لاسته راوړنو په توګه یاد کړي دي.

د اروپايي ټولنې یاد ځانګړي استازي په دې لیدنه کې همدارنګه د بېرته راستانه شویو افغانانو د مرستې او همکارۍ لپاره د چمتووالي اعلان کړی دی.

د طالبانو د یاست الوزرا اداري مرستیال عبدالسلام حنفي د اروپايي ټولنې له مرستو مننه کړې او ویلي یې دي، چې طالبان غواړي له سیمه‌ییزو او له سیمې هاخوا هېوادونو سره متوازنې، پر درناوي ولاړې، له مداخلې پاکې او اقتصاد محورې اړیکې ولري.

هغه زیاته کړې، له نړۍوالو هم ورته اړیکې غواړي چې د افغانستان د ثبات او اقتصادي ودې ملاتړ وکړي.

ژیل برتران تازه د اروپايي ټولنې د ځانګړي استازي په توګه ټاکل شوی او دا یې کابل ته لومړنی سفر دی.

نوموړی د توماس نیکلسون ځای ناستی ټاکل شوی، نیکلسون د طالبانو د بیا واکمنېدو وروسته د اروپايي ټولنې د استازي په توګه دنده پر غاړه لرله.