محسن داوړ: پر افغانستان بمبارۍ له پاکستان نه د میلیونونو افغانانو کرکه نوره هم ډېروي

نوموړي ویلي، چې په عام محضر کې د طالبانو له خوا د مرګ سزا له بشري حقونو جدي سرغړونه، ظالمانه، غیر انساني او توهینوونکې کړنه ده.

بېنېټ ویلي، دا ډول سزاګانې د جرمونو په مخنیوي کې بې اغیزې دي.

نوموړي یوځل بیا پر طالبانو غږ کړی، چې په عام محضر کې له مرګ او بدني سزاګانو څخه لاس واخلي.

دا په داسې حال کې ده، چې طالبانو نن د پنجشنبې په ورځ د اسماعیل په نوم د بادغیس د جوند ولسوالۍ اوسیدونکی د دوو نورو کسانو د وژلو په جرم په عام محضر کې اعدام کړ.

له دغو ۲۸ کمپونو څخه ۸ یې په پېښور، درې په نوښار، پنځه په هنګو، څلور په کوهاټ، دوه په مردان، دوه په صوابۍ، یو په بونیر او درې نور په دیر کې دي.

دا حکم د پاکستان د فدرالي چارو وزارت د ایالتونو او سرحدي سیمو ادارې له خوا خپور شوی.

د حکم پر اساس، ټوله هغه ځمکه چې پخوا د دغو کمپونو لپاره ځانګړې شوې وه، د لیکلو سندونو له لارې د خېبر پښتونخوا حکومت یا اړوندو مرستیال کمشنرانو ته سپارل کېږي.

په حکم کې دا هم ویل شوي چې د دغو سیمو ټولې غیر منقولې شتمنۍ (د ودانۍ او تاسیساتو په ګډون) به د ایالتي حکومت یا اړوندې ولسوالۍ ادارو ته وسپارل شي.

د طالبانو او پاکستان ترمنځ وروستیو نښتو او شخړو په پاکستان کې د مېشتو افغانانو پر ژوند هم منفي اغېز کړی دی.

په اسلام‌اباد او ګڼو نورو ښارونو کې مېشت افغانان وايي، له نښتو وروسته د پاکستان حکومت پر دوی فشارونه ډېر کړي دي.

له دغه نښتو وروسته ګڼ افغانان له دندو اېستل شوي او ځینو کورنیو ته د کورونو تشولو خبرداری هم ورکړل شوی دی.

بلخوا په پاکستان کې د افغان کډوالو د اېستلو بهیر بیا زور اخیستی.

نن هم د پاکستان پلازمېنه اسلام‌اباد کې څو سرچینو افغانستان انټرنشنل-پښتو ته ویلي، یو ځل بیا په بېلابېلو سیمو کې پولیس د افغانانو کورونو ته ورغلي او ځینې کورنۍ یې نیولې دي.

د چارو شنونکي وايي، چې پاکستان ډېر وخت له افغانستان سره په اړیکو کې افغان کډوال او د سوداګریزو لارو بندول د فشار د حربو په توګه کاروي.

یونیسف په یو خپور کړي راپور کې وایي، چې د زلزلې له امله د پاکو اوبو ډېری سرچینې ویجاړې شوې او ګڼې کورنۍ له څښاک اوبو او د لاس مینځلو له اسانتیاوو بې برخې دي.

د راپور له مخې، د اوبو ۱۳۲ سرچینې ویجاړې شوې دي، او څلور نه تر پنځو کلیو پورې اوس خلاص پر ځمکه رفع حاجتونه کوي، ځکه ډېری تشنابونه وران شوي دي.

یونیسف وایي، ډېر خلک صابون او نور د لاس مینځنې او لاس پاکوالي توکي نه‌ لري، چې دې وضعیت د ناروغیو د خپرېدو خطر ډېر کړی دی.

د ملګرو ملتونو دغې ادارې خبرداری ورکړی، چې که عاجلې مرستې و نه‌ شي، نو د روغتیا یوه لویه فاجعه به رامنځته شي.

په افغانستان کې د یونیسف استازي ډاکټر تاج‌الدین ویلي:«زلزلې کورونه ویجاړ کړل او ګڼې کورنۍ یې له منځه یووړې، خو اوس د ناروغیو له لارې د لا ډېرو ماشومانو د مړینې خطر رامنځته شوی دی.»

یونیسف وايي، د تشنابونو او د اوبو د شبکو ویجاړۍ په ځانګړي ډول ښځې او نجونې له خطرونو سره مخ کړې دي، ځکه چې د خوندي تشنابونو اسانتیاوې نه‌ لري.

یادې ادارې ویلي چې زلزله‌ځپلو سیمو ته د اوبو بیړني ټانکرونه لیږي او د اوبو سیستمونه رغوي، تر څنګ یې لنډمهاله تشنابونه جوړوي، د حفظ الصحې کڅوړې وېشي او د ناروغیو د مخنیوي لپاره د عامه پوهاوي پروګرامونه ترسره کوي.

خو په وینا یې، د مرستو لپاره پیسې کافي نه‌ دي، ځکه د دوی له اړخه د ۲۱،۶ میلیونه ډالرو له غوښتنې یوازې نیمایي برابرې شوې دي.

د ملګرو ملتونو دغې ادارې له مرستندویو هېوادونو غوښتي چې د زلزله‌ځپلو د ژوند ژغورنې لپاره سملاسي مرستې وکړي.

د ازادۍ جبهې له خوا په خپره شوې خبرپاڼه کې ویل شوي، چې دا برید د چارشنبې په شپه د تلې پر ۲۳مه، د شپې مهال ترسره شوی دی.

خبرپاڼه زیاتوي، «د طالبانو دا قوماندان، قاري خالد، هغه مهال د جبهې د چریکي ځواکونو له لوري په نښه شو، چې له قول اردو څخه د چهاردرې ولسوالۍ پر لور روان و.»

په خبرپاڼه کې راغلي، برید د کندز د انگورباغ په سیمه کې شوی.

تر اوسه طالبانو د دغه برید په اړه رسنیو ته څه نه‌ دي ویلي.

د طالبانو د ټولګټو چارو وزارت د یوې خبرپاڼې په خپرولو سره هغه راپورونه رد کړي چې ګواکې له مشهد څخه به یو مسافر وړونکی اورګاډی افغانستان ته داخل شي.

وزارت ویلي، د هرات-خواف د پټلۍ څلورمې قطعې دوه فازونه، چې شاوخوا ۹۰ کیلومتره اوږدوالی لري، لاهم د رغونې په حال کې دي او یوازې د «روزنک» تر تم‌ځای پورې د تجارتي توکو انتقال پرې ترسره کېږي.

په خبرپاڼه کې راغلي، دا مسیر د مسافرو د تګ راتګ لپاره تراوسه تیار نه‌دی، خو وزارت پلان لري چې د مسافرو لپاره ځانګړي تم‌ځایونه جوړ کړي او له اړوندو ادارو سره د سفر د امنیت او نورو اړتیاوو په اړه همغږي رامنځته کړي.