سرچینې: د چمن یوه پلاوي سپین‌بولدک ته د سولې او د دروازې د ژر خلاصېدو پیغام وړی دی

د قطر د بهرنیو چارو وزارت د شنبې په شپه ناوخته په یوې خبرپاڼه کې اعلان وکړ، چې د قطر دولت او ترکیې جمهوريت په منځګړېتوب د پاکستان او طالبانو ترمنځ د خبرو لومړی پړاو تر سره شو.

په خبرپاڼه کې لیکل شوي: «د دغو خبرو اترو پر مهال دواړو خواوو پر یوه سمدستي اوربند هوکړه وکړه او باید داسې میکانېزمونه رامنځته شي چې د دواړو هېوادونو تر منځ تلپاتې سولې او ثبات ته لاره هواره کړي.»

په خبرپاڼه کې ویل شوي، چې د دواړو خواو د پرېکړو له مخې د اوربند د تضمین او تطبیق لپاره به تعقيبي ناستې هم تر سره کړي.

د قطر د بهرنیو چارو وزارت هیله څرګنده کړې، چې دا مهم ګام به د دواړو ورونو هېوادونو تر منځ د سرحدي ترینګلتیاوو پای ته رسېدو او په سیمه کې د دوامدارې سولې د بنسټ اېښودو سبب شي.

علي احمد جلالي د شنبې په ورځ (د تلې ۲۶مه) د افغانستان انټرنشنل په «دیدګاه» خپرونه کې وویل، سره له دې چې په افغانستان کې داخلي او اقتصادي ستونزې ډېرې دي او نړۍ یې هم په رسمیت نه پېژني، خو بیا هم ځينې هېوادونه د خپلو ګټو لپاره له دوی سره تعامل او سوداګري لري او په وینا یې اوس د نړۍ لومړیتوبونه نور مسایل دي.

جلالي زیاته کړه: «دنیا [د طالبانو] بدیل نه ویني، طالبان د خپل حاکمیت له دوامه ډاډمن دي، خو ماتېدونکي دي، مګر ورسره جوخت شته بدیلونه یې هم داخلي او نړۍوال مقبولیت نه‌لري.»

د افغانستان د کورنیو چارو پخوانی وزیر علي احمد جلالي پر افغانستان د پاکستان یرغل یو ناورین بولي او وايي، پاکستان له ۵۰ کلونو راهیسې په افغانستان کې د بې ثباتۍ عمده لامل دی.

علي احمد جلالي دې پوښتنې په ځواب کې چې اوسنی وضعیت د افغانستان لپاره ګواښ دی که فرصت وویل، اوس افغان ولس پر طالبانو او پوځ یې اعتبار نه‌لري او په وینا یې: «تر هغې چې اوسنی وضعیت وي، یعنې د ښځو په ګډون ډېر خلک له خپلو حقونو او ونډو بې برخې وي او د نخبه‌ګانو په ګډون خلک له هېواده ووځي او له مډرنیته کېدو، ټکنالوژۍ او معارف سره مخالفت وي، نو په داسې وضعیت کې فرصت نه‌شي رامنځته کېدلی.»

جلالي زیاتوي، مقابل لوری داسې داعیه وړاندې کړې چې د هغو ترهګرو ځالې له‌منځه وړي چې پر پاکستان برید کوي او نړۍ هم دغه مساله تاییدوي، خو په افغانستان کې د طالبانو حکومت بیا منزوي دی او تر هغې چې په افغانستان کې یو بنسټیز تحول او یو قانونمند او مشروع نظام رامنځته نه‌شي، نو اوسنی وضعیت د افغانستان لپاره ګواښ ګڼل کېږي او تر ډېره په‌کې افغان ولس زیانمنېږي.

د نوموړي په باور، له برېتانیا پاکستان ته قوي ادارې، قوي استخبارات او قوي پوځ په میراث پاتې دی، خو قوي ملي احساس نه‌لري، مګر په افغانستان کې بیا قوي ادارې نشته، ولې ملي احساس قوی دی په دې شرط کې چې یو کس یې په سمه توګه مدیریت کړي.

دغه څرګندونې په داسې حال کې دي، چې له لسو ورځو راهیسې د پاکستان او افغانستان تر منځ په وقفه يي ډول جګړه روانه ده او په‌کې دواړو لورو ته هم درنه مرګ ژوبله اوښتې، خو کره شمېر یې لا تر اوسه نه دی مشخص شوی.

دواړه لوري د دغې جګړې د درېدو لپاره د قطر په دوحه کې سره جرګه شوي، خو لا تر اوسه یې پایلې نه دي روښانه شوي.

نصير احمد اندېشه د شنبې په ورځ له افغانستان انټرنشنل سره په مرکه کې ویلي، چې د مشروع حکومت د نه درلودلو له امله د افغانستان مخکېني ټپونه ورځ تر بلې پراخېږي.

نوموړي له افغانانو غوښتي، چې لاس سره ورکړي او افغنستان د طالبانو له واک څخه خلاص کړي.

د اندېشه په خبره، د طالبانو تر واک لاندې افغانستان دا مهال د سیمې لپاره د ترهګرو ډلو په یوه ځاله بدله شوې او سیمه یې اندېښمنه کړې ده.

هغه زیاته کړې ده: «جهادي نظامي ډلې له پاکستان څخه راغلي، اوس یې د سیمې هویت تر لاس لاندې نیولی او د بن لادن ځایونه ځای ځای جوړ شوي چې د سیمې لپاره ګواښ دی.»

نوموړی وايي، طالبانو تر لس زره زیاتې مدرسې جوړې کړي او خپله بودیجه یې ورته ځانګړې کړې ده. د هغه په خبره، که دا هر څه ژر کنټرول نه شي، له ځان سره به یې خطر زیات کړي.

نوموړي یو ځل بیا ویلي، چې افغانان د طالبانو اوسنی جوړښت نه غواړي او د سخت دریځو او اصلي‌ طالبانو شمېر کم دی، نو خلک کولای شي په ګډه بدلون راولي.

یو شمېر طبي فارغانو افغانستان انټرنشنل ته ویلي، چې طالبان د طبي شورا د ازموینې د اخیستلو توان نه لري او دا ازموینه ان د نارینه فارغانو لپاره هم له میاشتو راهیسې نه ده اخیستل شوې.

په تېرو څلورو کلونو کې طالبانو د ښځو پر زده کړه سخت بندیزونه لګولي او په همدې موده کې ښځو ته اجازه نه ده ورکړل شوې، چې د طبي شورا ازموینه ورکړي.

یوې ښځې چې نه یې غوښتل نوم یې واخیستل شي افغانستان انټرنشنل ته ویلي، چې د طالبانو له راستنیدو سره، دوی د ازموینې ورکولو څخه منع شوي او طالبان ان د نارینه فارغینو لپاره هم د دې ازموینې د ترسره کولو توان نه لري.

د ایګزیټ یا د طبي شورا ازموینه هر کال دوه ځله ترسره کېږي، تر څو د طبي فارغانو علمي او مسلکي سطحه وارزول شي.

د طالبانو تر واک لاندې د ملي ازموینو ادارې د روان کال د زمري میاشتې په پای کې اعلان کړی و، چې دا ازموینه به د تلې میاشتې په وروستۍ اوونۍ کې واخیستل شي.

خو د طب فارغان وایي، که څه هم ټاکل شوې نېټه تېره شوې، خو تر اوسه دا ازموینه نه ده اخیستل شوې.

یوه سرچینه وایي: «د طالبانو د ادارې کارکوونکي بې‌کفایته دي او زموږ د ځوانانو له برخلیک سره لوبې کوي. پرته له ایګزیټ ازموینې موږ نشو کولای چې کار وکړو.»

ځینو فارغانو په ټولنیزو رسنیو کې د دې ازموینې نه‌ اخیستل غندلي او د ازموینې د شفافې نېټې د اعلان غوښتنه یې کړې.

یوه کس په ټولنیزو رسنیو کې لیکلي: «کم تر کمه دا خو ووایاست چې ایګزیټ ازموینه کله اخیستل کېږي، څو خلک مطمین شي. نه ځواب ورکوئ، نه د چا پوښتنې ته ځواب شته. مسوولین چېرته دي؟»

سرچینې وايي، پاکستان د اوربند پرمهال د نن ورځې په اوږدو کې لومړی د کونړ پر دانګام ولسوالۍ برید وکړ او طالبانو په دوحه کې د مذاکراتو له امله له ځوابیه ډزو ډډه وکړه، خو نن ماخوستن پر شلتن ولسوالۍ د پاکستان له توغندیزو بریدونو وروسته ځوابیه برید ته اړ شول.

پاکستاني لوري تېره شپه هم اوربند مات کړ او د پکتیکا ولایت ارګون او برمل ولسوالیو کې یې د ملکي وګړو کورونه په نښه کړل او د کرېکټ د درېیو سیمه ییزو لوبغاړو په ګډون لسګونه ولسي وګړو ته مرګ ژوبله واړوله.

تر دې وړاندې د طالبانو ویاند ویلي و، چې د پاکستاني «پوځي رژیم» پرله پسې سرغړونې د جګړې د دوام هڅه ده او دوی به د حیثیت ساتلو او خبرو تر پایلې پورې له هر ډول ځوابي برید ډډه وکړي.

د یادونې وړ ده، چې پاکستاني لوري داسې مهال دغه بریدونه کړي چې په دوحه کې د دواړو لوریو د مرکچي پلاوو ترمنځ خبرې روانې دي.