د ملا برادر ددفتر رییس: ای ایس ای په ۲۰۲۱ کال کې د اغزن تار غځولو کې همکاري غوښتې وه

جیو نیوز د خواجه اصف له خولې لیکلي:« دواړه هېوادونه به د ترهګرۍ د کابو کولو لپاره جدي هڅې وکړي؛ خو که ترهګري کابو نه‌شي د سیمې امن ته جدي ګواښونه پېښولای شي.»

د پاکستان دفاع وزیر له طالبانو سره د اوربند تړون په اړه ویلي، چې دغه تړون په اصل کې د قطر او ترکيې په منځګړیتوب شوی دی. هغه ویلي:« موږ د قطر د امیر شیخ تمیم بن حمد ال ثاني او د ترکيې له ولسمشر رجب طیب اردوغان څخه مننه کوو.»

دا په داسې حال کې ده، چې تېره یکشنبه د (تلې ۲۷مه) په دوحه کې د طالبانو او پاکستان ترمنځ تر ۴۸ ساعته اوربند وروسته د سولې تړون وشو، چې اعلامیه یې د قطر د بهرنیو چارو وزارت خپره کړه.

د طالبانو د ریاست الوزرا اقتصادي مرستیال د دفتر له‌خوا په خپرې شوې خبرپاڼه کې راغلي، چې دغه لیدنه د افغانستان په خاوره کې ترسره شوې او تر اوسه په هېواد کې د دغه پروژې ۱۴کېلومېټره چارې بشپړې شوې دي. د ملا برادر په وینا؛ دوی له ترکمنستان سره له ټاپي پروژې پرته د اقتصادي دهلېز پراختیا په موخه هم کار کوي. هغه وایي، دغه دهلېز کې د ټاپ ۵۰۰ برېښنا د لېږد پروژه، د رېل پټلۍ جوړونه، سړکونه، لوجیسټیکي مرکزونه او یو شمېر نورې اقتصادي پروژې شاملې دي.

دغه طالب چارواکي د تېر په څېر له هېوادونو یو ځل بیا غوښتي، چې په افغانستان کې پانګونې وکړي. پر کابل د واکمنې ډلې په خبرپاڼه کې د ترکمنستان د ملي رهبر په حواله لیکل شوي، چې په خپل هېواد کې یې د ټاپي پروژې چارې په خپل وخت سره بشپړې کړې دي. د هغه له قوله ویل شوي، چې ټاپي د ګازو نل لیکه لومړنۍ سیمه‌ییزه پروژه ده چې پراخ نړۍوال ملاتړ لري.

طالبانو په خپله اعلامیه کې ټینګار سره ویلي، چې د دغه پروژې په پشپړېدو سره به افغانستان هر کال یو مېلیارد ډالر عواید لاسته راوړي. ملا برادر د یادې ناستې پر مهال پر ګاونډیو هېوادونو غږ کړی، چې د تقابل او غیر اصولي کړنو پر ځای دې ورسره احترامانه اړیکو ته مخه کړي.

د ټاپي د ګازو نل لیکه د جمهوریت پر مهال پیل شوې وه؛ خو د طالبانو حاکمه ډله یې د چارو پر وړاندې لوی خنډ وه او د دغه پروژې د عملي کېدو پر وړاندې یې ستر امنیتي خنډونه پیدا کړي وو. په افغانستان کې د دغه نل لیکې د چارو د ځنډ لامل هم خپله طالبان ګڼل کېږي او پر یادې ډلې نیوکې دي، چې د دغه ډول ډېر رغنیزو او ټولګټو پروژو مخې به یې نیوله.

د برېټانيا د کډوالۍ او پناه‌ غوښتنې محکمې ويلي، چې د دغه افغان ماشوم د زېږېدو نېټه چې ده خپله ښودلې وه سمه ثابته شوې او نوموړی برېټانیا ته د ورتګ پر مهال ۱۷کلن و. ياد افغان ماشوم د کښتۍ  له لارې برېټانيا ته رسېدلی او د ده د پناه غوښتنې دوسيه لا هم په جلا توګه څېړل کېږي.

چارواکو د ماشوم پر ستوني د يوې پړسېدلې نښې له کبله دا اټکل کړی و، چې دی بالغ سړی دی. د مرسيسايد په سيمه کې د سېنټ هېلنز ښار چارواکو هغه مهال ويلي وو چې دغه کډوال ښايي له ۲۳ تر ۲۵کلونو عمر ولري. خو د برېټانيا د کډوالۍ او پناه‌ غوښتنې محکمې له څېړنو وروسته دغه ارزونه ناسمه وبلله او پرېکړه يې وکړه چې ياد ماشوم ته دې د هغه د قانوني لګښتونو د جبران په موخه ۲۵ زره پونډه تاوان ورکړل شي.

دغه افغان پناه‌ غوښتونکی ماشوم چې نوم يې نه‌دی افشا شوی ويلي، ښوونځي ته نه و تللی، ځکه د ده د سيمې ښوونځی د جګړې له امله وران شوی و. نوموړي زياته کړې، چې پلار يې پوليس و او د طالبانو له ګواښ سره مخ و او له همدې امله دی اړ شو چې له افغانستان نه وتښتي.

په همدې تړاو خبرپاڼه کې زیاته شوې، چې د افغاني سرې میاشتې تر څنګ به بېلابېلې مرستندویه ادارې له دغه ماشومانو سره د اړتیاوو پوره کولو په برخه کې مرسته وکړي. ویل شوي، چې د دوی د ټولنیز ملاتړ لپاره به دوامداره هڅې وشي. طالبان داسې مهال دغه ماشومان ننګرهار کې له سوالګرۍ منعه کوي، چې په هېواد کې د همدې ډلې په واکمنېدو سره د فقر کچه خورا لوړه شوې ده.

د ملګرو ملتونو په ګډون د یوشمېر نړۍوالو ادارو راپورونو ښودلې، چې یو شمېر کورنیو خپل ماشومان اړ کړي چې د سختې لوږې له امله په ښارونو او بازارونو کې خیراتونه وغواړي. طالبانو د مخکېني جمهوري نظام د امنیتي منسوبینو سربېره سلګونه زره پخواني دولتي مامورین هم له دندو ګوښه کړي دي. دغه ګوښه شویو کسانو نیوکې کړې، چې کورنۍ یې له سختې لوږې سره مخ دي.

له دې ډلې ځینو یې د روزګار موندلو لپاره ګاونډیو هېوادنو په ځانګړې توګه ایران ته مخه کړې؛ خو هلته یې د کډوالو ضد تګلارو له کبله ژوند له کړاوونو او کږلېچونو سره مخ دی او ډېری یې بېرته په ظالمانه توګه اېستل شوي هم دي.

د تایباد ولسوال حسن جمشیدي ایراني رسنیو ته ویلي، د اګسټ او جولای میاشتو پرتله د افغانانو د ستنېدو کچه ۳۰سلنه لوړه شوې ده. هغه زیاته کړه، اېستل کېدونکي افغانان د ایران د ۱۱ ولایتونو له ځانګړو پنډغالو څخه په مستقیمه توګه د دوغارون پولې ته ورځي او بیا له هغه ځایه افغانستان ته ستنېږي.

جمشیدي وویل، چې د دوغارون پوله د ناقانونه افغانانو د اېستلو لومړنۍ او تر ټولو مهمه لاره ده. هغه وایي، ډېر ژر به پر دې لاره د بهرنیو وګړو د پېژندنې او ثبت لپاره بایومټرېک سیسټم هم فعال شي. د ایران میلک، ماهیرود او همدا دوغارون د افغان وګړو د ستنېدو له مهمو لارو څخه ګڼل کېږي.

له دې سره سم په ایران کې افغان کډوالو د پولیسو له ناسم او ظالمانه چلند څخه هم شکایتونه کړي دي. دغو ستنو شویو کډوالو ویلي، چې هلته ورته په پنډغالو کې د څښاک اوبو، خوراک او نورو اړتیاوو اسانتیاوې نه وې برابرې. همدا راز ایراني پولیسو ستانه شوي افغانان شکنجه کړي او په زوره یې ترې پیسې هم اخیستې دي.

هم‌مهاله په پاکستان کې هم د افغان کډوالو ژوند تنګ شوی او اسلام‌اباد پرله‌پسې اعلانونه کړي، چې نور ورته د افغان کډوالو حضور د منلو وړ نه‌دی. له تېرو درې ورځو راهیسې د یاد هېواد د پلازمېنې په ګډون بېلابېلو ایالتونو کې د افغان کډوالو نیولو یو ځل بیا زور اخیستی دی.

که څه هم د کډوالو ملاتړو سازمانونو له ایران او پاکستان نه غوښتي، چې په جبري توګه دې د افغان کډوالو ستنېدو ته نه مجبوروي؛ خو دواړو ګاونډیانو دغو غوښتنو ته چندان پام نه‌دی کړی او په بې‌سارې توګه یې د اېستلو عملیات چټک کړي دي.