د ازبکي ژبې ملي ورځ سږکال هم په افغانستان کې و نه‌نمانځل شوه

د طالبانو تر واک لاندې د افغانستان د ملي ټلوېزیون د خبر له مخې، د زندانونو د چارو د سمون ادارې په دې موده کې له ایران څخه د رااستول شویو ۵۸۳ بندیانو او له اذربایجان څخه د را لېږدول شویو ۸ بندیانو اسناد د ارزونې په موخه سترې محکمې ته لېږل شوي، چې له دې ډلې ۱۶۴ بندیان ازاد شوي دي.

د طالبانو زندانونو چارو د سمون ادارې په وینا، په تېرو څلورو کلونو کې یې د هېواد په ټولو زندانونو کې د بندیانو لپاره ۲۶ زره او ۸۸۴ شخصي دوسیې ترتیب کړې دي.

د یادې ادارې د شمیرو له مخې، اوس‌مهال د مرکز او ولایتونو په زندانونو کې ۸ ښوونځي او ۷۲ روغتیايي مرکزونه فعال دي، چې د بندیانو لپاره ښوونیز او روغتیايي خدمتونه وړاندې کوي.

دې ادارې ویلي، چې د هېواد په ټولو زندانونو کې یې د بندیانو لپاره د سواد زده‌کړې پروګرامونه پيل کړي او اوس‌مهال یې ۵ زره او ۸۸۹ پرسونل او بندیان په زده‌کړو بوخت دي.

یاده اداره زیاتوي، چې د کتابتونونو فعالول یې له نورو مهمو لاسته‌راوړنو څخه دي، چې په تېرو څلورو کلونو کې یې ۹ زره او ۹۵۲ جلده بېلابېل کتابونه د مرکز او ولایتونو په زندانونو کې وېشلي دي.

طالبانو دا نه دي ویلي، چې بندیانو ته یې څه ډول کتابونه وېشلي دي، خو دې ډلې په ازاد مارکیټ او کتابپلورنځیو او کتابتونونو کې پر ګڼو کتابونو بندیزونه لګولي او ځینې یې له کتابپلورنځیو راټول کړي دي.

ډېری دغه کتابونه له دې امله له کتابتونونو او کتابپلورنځیو ټول شوي، چې محتوا او یا د محتوا یوه برخه یې ددې ډلې له سیاستونو سره په ټکر کې ګڼل شوې.

د اتریش د کورنیو چارو وزارت د سې شنبې په ورځ، د تلې پر ۲۹مه، وویل، چې دا لیدنه د ویانا د ۲۰۲۵ کال مهاجرت کنفرانس له پیل مخکې وشوه، چې موخه یې د اروپا په کچه د مهاجرت اړوند مهمو موضوعاتو په اړه همغږي وه.

د اتریش د کورنیو چارو وزیر ګېرارد کارنر وویل، « نن موږ د دوه اړخیزو خبرو لپاره سره کښېناستو څو یو شمېر مهم ټکي وڅېړو. دا څرګنده ده چې زموږ دریځونه د پناه پالیسۍ په برخه کې سره نږدې دي، موږ د یوې سختې، پرېکندې او په ورته وخت کې مسوولې اروپایي پناه پالیسۍ ملاتړ کوو».

هغه زیاته کړه چې دواړو هېوادونو تر اوسه ځینې پرمختګونه کړي، خو لا هم نور کارونه په مخ کې شته چې باید ترسره شي. کارنر وویل، « په ځانګړي ډول د اروپایي اتحادیې د بهرنیو پولو د ساتنې په تړاو، نوښتګرې حل لارې لکه د اروپا له پولو بهر د بېرته ستنېدا مرکزونو او د شړلو او بېرته لېږلو چارې، حتاد سوریې او افغانستان په څېر هېوادونو ته».

سویډن او اتریش دواړه هڅه کوي چې افغانستان ته د کډوالو د بېرته استولو پروسه بېرته شونې کړي.

په همدې موخه، د تېرې اونۍ په پای کې اتریش، سویډن او نورو ۱۸ اروپایي هېوادونو اروپایي کمیسیون ته ګډ لیک استولی.

اتریش له هغو لومړیو اروپایي هېوادونو و چې د طالبانو له ادارې سره یې هم په کابل او هم په ویانا کې اړیکې نیولې دي.

د اتریش د کورنیو چارو وزارت وايي، اوس مهال د هغو افغانانو د بېرته ستنېدو لپاره چمتووالی روان دی، چې په اتریش کې په جرمونو محکوم شوي دي.

د یاد وزارت په وینا، د پناه غوښتنې د پروسو د ترسره کولو لپاره د اروپا له پولو بهر د بېرته ستنېدنې مرکزونو جوړول هم د خبرو یوه مهمه موضوع وه. د اتریش او سویډن په باور، دا اقدامات به د قاچاق وړونکو کاروبار کمزوری کړي او د اروپا د پناه پالیسۍ په عادلانه او اغېزناک تطبیق کې به مرسته وکړي.

کارنر د سویډني وزیر فوسېل له نږدې همکارۍ او باور پر بنسټ اړیکو مننه کړې او ویلي یې دي، « موږ د یو بل ترڅنګ ولاړ یو، چې اروپا لا نوره خوندي کړو.»

د اسلامي همکاریو سازمان له خوا په خپره شوې خبرپاڼه کې راغلي، د اسلامي یووالي صندوق له لوري دغه تړون د صندوق اجرایوي رییس محمد بن سلیمان اباالخیل، او د اسلامي همکاریو سازمان د افغانستان د دفتر له لوري د دغه دفتر رییس ډاکټر محمد سعید العیاش لاسلیک کړ.

ددغه سازمان د خبرپانې له مخې، د یادې مرستې د وېش او تطبیق چارې به د افغاني سرې میاشتې له ټولنې سره په همغږۍ ترسره شي، څو مرسته اغېزمنو خلکو ته ورسیږي.

د اسلامي همکاریو سازمان ددغه تړون په اړه ډېر جزیات نه دي روښانه کړي.

د طالبانو د اوبو او انرژي وزارت د سې شنبې په ورځ وویل، یاد وزارت پرېکړه کړې چې ټول کارکوونکي باید خپلې ظاهري بڼې د اسلامي شریعت له اصولو سره سمې برابرې کړي او که د کوم کارکوونکي ظاهري بڼه د اسلامي شریعت له اصولو سره سمون ونه‌لري، نو د دعوت او ارشاد ریاست کارکوونکي به ترې هویت کارت بېرته واخلي.

یاده پرېکړه د امر بالمعروف او نهي عن المنکر قانون د ښه پلي کولو په موخه شوې ده.

یاد وزارت ویلي چې ځینو کارکوونکو ته به د «اصلاح» د تضمین تر اخېستلو وروسته کارتونه بېرته ورکړل شي او د بیا ځلي تکرار په صورت کې به له کړنلارو سره سم له دندو منفک شي.

دغه وزارت همدغه راز زیاته کړې، چې په دې ناسته کې د کارکوونکو د معنوي روزنې او د دعوت او ارشاد ریاست د ښوونیز نصاب د منظم پلي کولو لپاره د میکانیزم د چمتوکولو په هکله هم خبرې اترې شوې دي.

د اتریش صدراعظم کریستیان سټوکر د سې شنبې په ورځ، د تلې پر ۲۸مه، پر خپل اېکس ولیکل، چې دغه افغان نن کابل ته استول شوی دی. دا واک ته د طالبانو تر رسېدا وروسته لومړی ځل دی، چې اتریش یو افغان کابل ته استوي.

سټوکر زیاته کړه، « نن سهار، یو تن چې په جدي جرمونو محکوم شوی و، کابل ته واستول شو. له ۲۰۲۱ کال وروسته افغانستان ته لومړنی اخراج. په دې سره، اتریش یو روښانه پیغام لیږي، ټول هغه کسان، چې د جرمي جرمونو له امله یې د استوګنې حق له لاسه ورکړی، نه زغمل کیږي».

د اتریش صدراعظم ویلي، چې مجرمان باید د هغوی متبوعه هېوادونو ته له پام پرته، له دغه هیواده ووځي.

هغه زیاته کړې، « موږ د اتریشیانو ساتنه کوو، نه د هغو بهرنیو مجرمانو، چې دلته د ژوند کولو حق نه لري».

د روان کال په پیل کې د اتریش یوه پلاوي کابل ته سفر کړی و، چې له طالبانو سره د افغان پناه غوښتونکو د اخراج اداري امکانات وڅیړي.

وروسته، د همدغه کال په سپتمبر کې د طالبانو استازي ویانا ته لاړل چې د شړلو د همغږۍ چارې تنظیم کړي. له دې وروسته څرګنده شوه چې شاوخوا ۳۰ تنه کېدای شي له اتریش څخه افغانستان ته وشړل شي.

د اتریش د کورنیو چارو وزارت د سې شنبې په ورځ وویل، چې د نورو افغانانو داخراج لپاره هم کار روان دی.

د کورنیو چارو وزیر ګېرارد کارنر وویل، دا سخت خو اړین ګام به په ټینګه تعقیب کړي.

افغانستان ته شړل شوی کس په ۱۹۹۴ کال کې زېږېدلی او په اتریش کې یې نږدې څلور کاله بند تېر کړی و.

د حکومتي معلوماتو له مخې، هغه د «فزیکي زیان رسونې او جنسي تیري» په جرم محکوم شوی و. نوموړی د اتریشي پولیسو په ملتیا د استانبول له لارې کابل ته لېږل شوی دی.

د رپوټونو له مخې، د افغانانو د پناه غوښتنې د منلو کچه سږکال په اتریش کې ۷۶ سلنه وه.