تېر کال په افغانستان کې څه باندې ۹۷ زره کسانو د بې‌کیفیته خوړو د اغېزو له امله ژوند بایللی

د قطر د امیر دفتر د سې شنبې په ورځ، د تلې پر ۲۹مه، د یو لړ فرمانونو له مخې د څو هېوادونو لپاره نوي سفیران اعلان کړل، چې په هغو کې افغانستان ته مردف القاشوطي د نوي سفیر په توګه ټاکل شوی.

القاشوطي له تېرو څو کلونو راهیسې په کابل کې د قطر د سفارت چارې پر مخ وړلې، او د طالبانو له حکومت سره یې د ډېپلوماټیکو اړیکو د دوام په برخه کې مهم رول لوبولی دی.

د قطر د امیر له لوري خپاره شوي فرمان کې راغلي، چې القاشوطي ته د فوق‌العاده او باصلاحیته سفیر رسمي مقام ورکړل شوی او دا پرېکړه د حکم د خپرېدو له نېټې څخه نافذه ده.

قطر له هغو هېوادونو څخه دی چې د ۲۰۲۱ کال له اګست وروسته یې د افغانستان په چارو کې د منځګړیتوب رول لوبولی دی.

یاد هېواد د طالبانو د سیاسي دفتر کوربه هم دی.

په همدې فرمان کې د قطر امیر د سوریې، مصر، ترکمنستان، وینزویلا، برونای، بلجیم او هنګري لپاره هم نوي سفیران ټاکلي دي.

د وزارت په اعلامیه کې راغلي، چې په کابل کې به د هند سفارت د افغانستان د پرمختیا، بشري مرستو او ظرفیت جوړونې هڅو کې د نوي ډیلي ونډه لا پسې غښتلې کړي.

هند دا اقدام د طالبانو د بهرنیو چارو د وزیر د وروستي سفر پر مهال د شوې پرېکړې له مخې کړی دی.

د اعلامیې له مخې، د هند نوی سفارت به له طالب چارواکو سره په ګډه د متقابل باور، اقتصادي همکاریو او د خلکو ترمنځ د اړیکو د پراختیا لپاره کار وکړي.

په اعلامیه کې راغلي چې په کابل کې د هند سفارت به په بېلابېلو برخو کې له افغان ولس سره همکاري وکړي.

د طالبانو پخواني سفیر عبدالسلام ضعیف په کابل کې د افاق په نامه رسنۍ اړوند انعکاس خپرونه کې د پاکستان پر پوځي پالیسو نیوکې کړې دي.

عبدالسلام ضعیف وویل:« مونږ دلته شپږ هېوادونه ګاونډیان لرو او په دې کې اټومي طاقتونه شته چې زموږ ګاونډیان دي او هغوي له افغانستان څخه مطمین دي، په دې کې چین زموږ کاونډی دی، مطمین دی، تاجکستان سره مو مشکلات درلودل، اوس ښه شوی دی او پوهیږي امارت د دوی لپاره ګواښ نه دی، همداسې ترکمنستان، ایران چې د شمالي ټلوالې ملاتړ یې کاوه اوس یې ۱۸۰ درجې تغیر کړی خو یوازې پاکستان دی چې مشکلات لري او غرب په دې پوه شوی، چې که امارت مشکل دلودای نو له نورو ګاونډویانو سره به یې مشکل و.»

ضعیف زیاتوي، پخوا چې پاکستان د افغانستان په اړه ناسم معلومات نړۍ ته ورکول، اوس هغه کار نه ورکوي او نه باور پرې کوي.

نوموړی زیاتوي، جنګي پروژې د پاکستان په ګټه وې او له هغو څخه یې ستره اقتصادي ګټه اخیستې ده خو نور دا څه نشته.

ضعیف همدراز وویل چې له افغانستان سره د پاکستان د جګړې موخه دا وه، چې غرب مداخله وکړي او د نورو پروژو اخیستو احتمال هم و خو د پاکستان دا تمه بې ځایه لاړه؛ ځکه غرب په دې مساله کې بې تفاوته پاتې شو.

د طالبانو دا پخوانی چارواکی په دې باور دی، چې پاکستان د جګړې او هم مذکراتو په میدان کې پاتې راغی او طالبانو وکړای شول د ترکیې او قطر په منځګړیتوب له پاکستان څخه ضمانت واخلي، چې د افغانستان پر حریم به تېری نه کوي او نه به هم په کورنیو چارو کې لاسوهنه کوي.

ضعیف له طالبانو غوښتنه وکړه، چې د دوحې له لومړی پړاو مذکراتو وروسته د ترکیې دوهم پړاو مذاکراتو لپاره په قوي، فني او سیاسي ستراتیژي باندې کار وشي.

اسد قیصر د سې شنبې په ورځ یوې غونډې ته د وینا پر مهال زیاته کړه، چې دا موخې یوازې هغه وخت ترلاسه کېدای شي چې په سیمه کې تلپاتې سوله ټینګه شي.

اسد قیصر همدارنګه د پاکستان له حکومت څخه وغوښتل چې د منځنۍ اسیا او روسیې بازارونو ته د لاسرسي په اړه د کابینې پرېکړې ژر تر ژره عملي کړي.

قیصر وايي، تحریک انصاف پاکستان له پیله د افغانستان په اړه روښانه دریځ لري، ځکه افغانستان د پاکستان نږدې اسلامي ورور هېواد دی.

نوموړي ټینګار وکړ چې دواړه هېوادونه باید د امتیاز اخیستلو پر ځای په جدي توګه خپلې ګډې ستونزې حل کړي.

طالبانو او پاکستان پر ډیورنډ فرضي کرښې تر څو ورځنیو نښتو وروسته د اکټوبر پر ۱۹مه نېټه په دوحه کې د اوربند تړون وکړ او پرېکړه وشوه چې بله اونۍ به په ترکیه کې د دغه تړون د څار او عملي کولو لپاره پر مېکانیزم خبرې وشي.

جنرال دوستم د ازبکي ژبې د ملي ورځې په مناسبت په خپل پیغام کې، چې د تلې پر ۲۹مه یې خپور کړی، د ازبکي ژبې د اهمیت یادونه کړې او ویلي یې دي، چې دا ژبه د ازبکانو تاریخي او کلتوري هویت څرګندوي او د ملت لپاره لوی ارزښت لري.

دوستم زیاته کړې چې د ژبې د خوندي ساتلو او ودې لپاره نسلونه هڅې شوې او له دې لارې دا فرهنګي او تاریخي میراث ژوندی ساتل شوی.

هغه د افغانستان د ټولو قومونو د یووالي، عدالت او برابرۍ یادونه کړې او ټینګار یې کړی چې هېڅ ګوند یا قوم د هېواد د ټولو خلکو حقونه نه شي محدودولی.

دوستم ویلي، « دا هېواد یوازې په یوه قوم پورې محدود نه دی. زموږ د هېواد ټول قومونه، پښتانه، تاجکان، ترکمنان، بلوچان، هزاره او نور زموږ په وطن پورې اړه لري. زموږ تاریخي او ملي مسوولیت دا دی چې ټول قومونه په عدالت، برابرۍ او یووالي کې ژوند وکړي».

نوموړي ویلی، چې هر قوم حق لري خپله ژبه، فرهنګ او هویت وساتي او د ژبې او فرهنګ د نابودولو هڅې د سزا وړ دي.

دوستم په خپل پیغام کې طالبان تورن کړي، چې په تېرو څلورو کلونو کې یې د زور او یو اړخیز سیاست له لارې د نورو ژبو او قومونو حقوق محدود کړي او انساني کرامت ته یې زیان رسولی.

هغه زیاته کړې، « د دې ډلې اقدامات د هېواد او ملت د ګټې پر ځای د تاوتریخوالي او تباهۍ سبب شوي دي.»

هغه په پای کې ویلي، چې « د الله په مرسته او د خلکو په همکارۍ به موږ د ملت حقونه خوندي کړو او پرمختګ ته به لار هواره کړو».